Sygn. akt VIII U 2267/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w G., po rozpatrzeniu wniosku z dnia (...) r., przyznał P. J. emeryturę od dnia (...) r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku i jednocześnie odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury z rekompensatą z uwagi na brak udokumentowania co najmniej 15 lat stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, ponieważ odpowiednik świadectwa pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia (...) r. nie spełnia wymogów formalnych, albowiem został on wystawiony przez nieuprawniony podmiot (archiwum).
(decyzja k.13 akt ZUS)
Ubezpieczony złożył odwołanie od ww. decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do rekompensaty za pracę wykonywaną w warunkach szczególnych, wnosząc o jej zmianę poprzez zaliczenie do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych jego okresu zatrudnienia w(...) z/s w F., gdzie wykonywał pracę w warunkach szczególnych dodając, że nie ma możliwości dostarczenia innego dokumentu poświadczającego wykonywanie takiej pracy niż ten, który złożył do ZUS.
(odwołanie k. 3)
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Pozwany wyjaśnił, że nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w (...) w F. od (...) r. do (...) r. na stanowisku impregnator/ślusarz remontowy na podstawie złożonego zaświadczenia z (...) r., ponieważ brak jest informacji w jakich okresach wnioskodawca pracował na poszczególnych stanowiskach wskazanych w ww. zaświadczeniu, a nadto zaświadczenie to nie jest odpowiednim środkiem dowodowym do wykazania zatrudnienia w warunkach szczególnych oraz zostało wystawione przez nieuprawniony do tego podmiot, a nie przez zakład pracy lub następcę prawnego zlikwidowanego zakładu pracy. Dodatkowo pozwany podał, że ze świadectwa pracy wystawionego przez (...) SA w upadłości w F. z dnia(...) r. wynika, iż wnioskodawca prace w warunkach szczególnych wykonywał tylko w okresie od(...) r. do (...) r. – świadectwo to załączono do wniosku o świadczenie przedemerytalne. (odpowiedź na odwołani k. 6)
W piśmie procesowym z dnia 8.10.2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie, wnosząc o zaliczenie ubezpieczonemu do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w (...) w F. od (...) r. do (...) r. Podał, że w latach (...) ubezpieczony pracował jako obsługa linii lutowniczej wykonując czynności lutowania płytek układów elektronicznych spoiwem cynowo – ołowiowym oraz prace przy hermetyzacji powielaczy ZTL w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szkodliwych, co mieści się w zakresie prac wymienionych w Wykazie A Dział III poz. 83 stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. Wyjaśnił też, że w latach (...)ubezpieczony wykonywał pracę operatora procesów elektroizolacyjnych na stanowisku impregnowacz w pełnym wymiarze czasu pracy, codziennie, w systemie zmianowym, polegającą na obsłudze kotłów impregnacyjnych, próżniowych, załadunku zwijek kondensatorowych papierowych do kotłów impregnacyjnych i wyjaśniając, że impregnacja odbywała się w temperaturze 250°C, po procesie impregnacji zwijek kondensatorowych następowało ręczne przekładanie i przemieszczanie do dalszej produkcji, a przy otwarciu kotłów następowało bardzo duże parowanie impregnatu, unosił się duszący zapach, konieczne było używanie masek, wskazując, że używane wtedy impregnaty to: polibutylen Napwis D-3, chorwax D-88, parafina plus wosk, olej silikonowy. Argumentował, że praca impregnowacza mieści się w Wykazie A Dział III poz. 89 pkt 1 zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. (Dz.Urz. MG 1985.1.1). Wyjaśnił, że świadkowie wykonywali taką samą pracę jak odwołujący i otrzymali prawidłowe świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych wystawione przez ww. zakład pracy, dodając, że powód nie wie dlaczego jemu zakład pracy wystawił niewłaściwe świadectwo pracy w warunkach szczególnych.
(pismo k. 16-17)
W piśmie procesowym z dnia 23.12.2025 r. ZUS podał, że wobec ubezpieczonego spośród wymienionych stanowisk pracy mogłyby zostać uwzględnione jako praca w warunkach szczególnych następujące okresy zatrudnienia: od (...) r. do (...) r. ślusarz remontowy, od (...) r. do (...) r. operator procesów elektroizolacyjnych, od(...) r. do (...)r. operator procesów elektroizolacyjnych, od (...) r. do(...) r. operator procesów elektroizolacyjnych, od (...) r. do(...) r. impregnator, od (...) r. do(...)r. operator procesów elektroizolacyjnych, od (...) r. do (...)r. operator impregnowacz – praca zmianowa – w łącznym wymiarze (...)uprawniające do nabycia prawa do rekompensaty. Ww. stanowiska są wymienione w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30.03.1985 r.: ślusarz remontowy Dział IV poz. 39, pkt 9, operator elektroizolacyjny/impregnator Dział III, poz. 89, pkt 1.
(pismo k. 45)
Na ostatnim terminie rozprawy z 21.01.2026 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, a pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
(stanowiska stron - e-prot. z 21.01.2026 r.: 01:00:54)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca – P. J. urodził się (...)
Ubezpieczony w dniu (...) r. złożył wniosek o emeryturę w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego i jednocześnie wniósł o przyznanie prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych. Załączył do tego wniosku odpowiednik zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wystawiony w dniu(...) r. przez (...) S.A. (...) z/s w H., w którym na podstawie posiadanej dokumentacji osobowo – płacowej zaświadczono, że ubezpieczony był zatrudniony w (...) w F. od dnia (...) r. do (...) r., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace impregnator/ślusarz remontowy na stanowisku impregnator wymienionym w dziale IV, poz. 17, pkt 1,4,11,12,21 wykazu A załącznika nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz.Urz. MH i PM nr 1-3, poz. 1) oraz na stanowisku ślusarz remontowy wymienionym w dziale IV, poz. 39, pkt 9 wykazu A załącznika nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz.Urz. MH i PM nr 1-3, poz. 1)
(niesporne, a nadto wniosek k. 1-6 akt ZUS, odpowiednik zaświadczenia k. 12 akt ZUS)
W rozpoznaniu powyższego wniosku wydano zaskarżoną decyzję z dnia (...) r., mocą której ZUS I Oddział w G. przyznał odwołującemu prawo do emerytury z wieku powszechnego od dnia (...) r., lecz odmówił mu przyznania prawa do rekompensaty. Pozwany organ rentowy nie uwzględnił wnioskodawcy jakiegokolwiek okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, gdyż ww. odpowiednik zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia (...)r. został wystawiony przez nieuprawniony podmiot.
(niesporne, a nadto decyzja w aktach ZUS k. 14)
W świadectwie pracy z dnia (...) r. wystawionym przez (...)w upadłości z/s w F. poświadczono, że ubezpieczony był zatrudniony w tym zakładzie pracy w okresie od (...) r. do (...) r. w pełnym wymiarze czasu pracy i w okresie tego zatrudnienia wykonywał pracę na stanowisku operator impregnowacz – praca zmianowa od (...) r. do (...) r. na pełen etat.
Podano w ww. świadectwie pracy, że w trakcie tego zatrudnienia ubezpieczony odbył zasadniczą służbę wojskową od (...) r. do (...) r. (pkt 10), a także, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych od(...) r. do (...) r. (pkt 14).
W załączniku do ww. świadectwa pracy podano, że wnioskodawca miał następujące okresy nieskładkowe:(...)r.
(świadectwo pracy wraz z załącznikiem k. 5-6 plik dot. wniosku o świadczenie przedemerytalne w aktach ZUS)
Ubezpieczony ukończył(...)r. liceum zawodowe uzyskując wykształcenie średnie oraz kwalifikacje zawodowe w zawodzie mechanika obróbki skrawaniem.
Wnioskodawca był zatrudniony w (...) w F. w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od (...) r. do (...) r.
Początkowo ubezpieczony pracował od (...) r. do (...)r. na stanowisku ślusarz remontowy w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracował wtedy w systemie 3-zmianowym. Wykonywał pracę ślusarza remontowego w brygadzie remontowej składającej się z 5-6 osób, w Wydziale Remontowym. Jego praca polegała na wykonywaniu napraw urządzeń. Po uzyskaniu informacji telefonicznej o usterce danej maszyny – ubezpieczony szedł na miejsce awarii do danego stanowiska i naprawiał uszkodzone urządzenie. Innej pracy w tym czasie nie wykonywał.
Ubezpieczony w trakcie zatrudnienia w(...)w F. odbył zasadniczą służbę wojskową w okresie(...) r.
Po zakończeniu służby wojskowej odwołujący wrócił do pracy w ww. zakładzie pracy w dniu(...)r. i od tego dnia wykonywał do (...)r. pracę na stanowisku monter układów elektronicznych w pełnym wymiarze czasu pracy w wydziale, w którym produkowano moduły do telewizorów, wzmacniaczy. Ubezpieczony jako monter układów elektronicznych obsługiwał linie do lutowania. Pracował na hali, w której pracowało ok. 40 osób. Linia lutownicza była jedna, a hala była wspólna. Przez cały czas obsługiwał odcinek linii produkcyjnej do lutowania, dokładał cynę, która służyła do zlutowania elementów, dolewał spirytusu z kalafonią zanim podzespół przejechał przez tzw. topnik na odcinek z cyną. Po przejechaniu podzespołów przez cynę zdejmował te podzespoły i układał je w koszyki. Wnioskodawca pracował na końcu linii produkcji. Co jakiś czas odwołujący musiał myć ramki do podzespołów – najpierw moczył je w roztworze chemicznym, był to tzw. TRI - który potem został wycofany i używano czterochlorku metylu. Były to bardzo śmierdzące substancje.
Wnioskodawca (...)r. został oddelegowany do pracy jako pomocnik murarza.
Następnie w okresie (...)r. ubezpieczony pracował w ww. zakładzie pracy na stanowisku operator procesów elektroizolacyjnych.
Potem w okresie (...) r. odwołujący wykonywał pracę na stanowisku monter układów elektronicznych.
Później (...) r. ubezpieczony pracował na stanowisku operator procesów elektroizolacyjnych.
W okresie (...)r. wnioskodawca wykonywał pracę jako szlifierz.
Następnie (...) r. ubezpieczony pracował na stanowisku operator procesów elektroizolacyjnych.
W okresie(...)wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku impregnator.
(...). pracował na stanowisku operator procesów elektroizolacyjnych.
(...)r. był zatrudniony na stanowisku operator impregnowacz – praca zmianowa.
Praca ubezpieczonego od(...)r. jako operatora sieci procesów elektroizolacyjnych polegała na wykonywaniu impregnacji papierowych zwijek kondensatorowych. Praca ta odbywała się na innej hali niż produkcja, przy której wnioskodawca pracował przed służbą wojskową. Powód pracował w kilkuosobowej brygadzie. Jego praca polegała na tym, że najpierw zwijki kondensatorowe były suszone, potem były zalewane impregnatem – środkiem chemicznym, który przychodził do zakładu pracy w beczkach. Po impregnacji wnioskodawca wyjmował zwijki z kotła. Używał wtedy maski, ponieważ było ogromne parowanie środka impregnującego z kotła, w którym były one impregnowane. Maski nie były używane przy tej pracy, bowiem zostały wprowadzone dopiero w późniejszym okresie. Po wyjęciu zwijek kondensatorowych z kotła wnioskodawca układał je w koszyku. Była to tzw. impregnacja dłuższa, która trwała 5-6 dni i była robiona w dużych kotłach. Natomiast krótsza impregnacja trwała ok. 2-3 dni i odbywała się w mniejszych kotłach. W całej hali były tylko kotły do impregnacji – było ok. 7 -10 kotłów. Do pracy wnioskodawcy używał polibutylenu. Na początku była używana do impregnacji substancja chorwax – były to krążki przypominające plastry miodu lub sera o ok. średnicy 50 cm, które były rozpuszczane w kotłach, a po ich rozpuszczeniu były wrzucane zwijki do kotła do impregnacji. Z kotłów było bardzo duże parowanie, a wentylacja była słaba. Impregnat osadzał się na ciele i wchodził w reakcje z promieniami słońca - dlatego wnioskodawca nie mógł przebywać na słońcu, bo zaczynała piec skóra, robiła się opuchlizna i skóra potem schodziła. Do pracy z impregnatem wnioskodawca używał ubrania roboczego, rękawic i butów. Rękawice były tzw. spawalnicze, ale temperatura wyjmowanych z kotła zwijek kondensatorowych była tak wysoka, że pomimo rękawic często przez nie parzyło, dlatego ubezpieczony zakładał po 2 pary tych rękawic. Praca była w ruchu ciągłym i po załadowaniu zwijek do kotła wnioskodawca i inni pracownicy z jego brygady wykonywali na hali inną pracę związaną ze zwijkami. Część zwijek było płaskich i wnioskodawca układał je w tzw. ściski. W latach 2000 zmienił się system pracy z 4 – na 3-zmianowy, ale nadal praca była w ruchu ciągłym i do pracy wnioskodawca i inni członkowie jego brygady przychodzili też w sobotę i niedzielę. Dniówka wynosiła 8 godzin. Odwołujący i jego współpracownicy dostawali mleko, a także dodatki za pracę w warunkach szkodliwych. Nie mieli dodatkowych przerw w pracy, ani dodatkowych wolnych dni.
(
zeznania wnioskodawcy e-prot. z 20.11.2025 r.: 00:01:29 w zw. z e-prot. z 21.01.2026 r.: 00:57:56, kartoteka kontrolna BHP k. 23, indywidualna karta szkoleń pracownika k. 23, karty wynagrodzeń z lat 1984-1987 k. 49-56, zeznania świadka B. J. e-prot.z 21.01.2026r.: 00:06:49, zeznania świadka B. A. e-prot. z 21.01.2026 r.: 00:24:44, zeznania świadka W. U. e-prot. z 21.01.2026 r.: 00:37:56, zeznania świadka A. W. e-prot. z 21.01.2026 r.: 00:45:47, oryginalne akta osobowe wnioskodawcy załączone do akt sprawy, a w nich w szczególności: Część A: odpis świadectwa ukończenia liceum zawodowego, skierowanie na badania wstępne, skierowanie do lekarza po wojsku, kwestionariusz osobowy, zaświadczenie o zatrudnieniu z 12.05.2003 r., Część B: umowa o pracę, aneksy do umowy o pracę, angaże, zaświadczenia lekarskie, skierowania na badania lekarskie z opisem pracy, karty obiegowe, wnioski, wypowiedzenia warunków umowy o pracę, karty wynagrodzeń, listy płac
)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406).
Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:
1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej,
2) osiągnięcie do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31.12.2008 r. okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat.
Przesłanką negatywną zawartą w art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Skoro zgodnie z art.23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).
Z §1 cyt. rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Przepis § 2 ust.1 ww. rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W n/n postępowaniu wnioskodawca domagał się ustalenia, że w okresie zatrudnienia w (...) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych od dnia (...) r. do dnia (...) r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.
Natomiast rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. 2011 poz. 237 nr.1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.
W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Tym samym brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c. Strony mają też prawo podważać moc dowodową dokumentów, w tym także świadectwa pracy, które jest dokumentem prywatnym i podlega ocenie przez sąd zgodnie z zasadami art. 233 § 1 k.p.c. W postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w sytuacji, gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r, III AUa 690/15, LEX nr 2121869 /.
W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 października 2016 r III AUa 41/16 LEX nr 2151525/
Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca wykonywana przez wnioskodawcę w badanym okresie zatrudnienia w (...)była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach.
Analiza treści wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. wskazuje, że do prac w warunkach szczególnych należą w szczególności prace wymienione w dziale III (zatytułowanym ,, W hutnictwie i przemyśle metalowym”) pod poz. 83 ,,lutowanie płyt, blach i przewodów ołowianych oraz metali nieżelaznych”, a także prace wymienione w dziale III pod poz. 89 „prace przy wytwarzaniu ogniw galwanicznych”, a nadto prace wymienione w dziale IV pod poz. 39 „oczyszczanie albo naprawianie aparatów lub pojemników (np. cystern, zbiorników itp.) po produktach toksycznych, żrących i parzących oraz prace wewnątrz cystern, kotłów, zbiorników, aparatów i kanałów technologicznych”
Wynikające z wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r., przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art.32 ust.1 ww. ustawy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. (II UK 21/10, Lex Polonica nr 3026684) wyjaśnił, że „wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo-branżowy”. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym.
Ponadto także w wyroku z 3.06.2008 r. (I UK 381/07) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przyporządkowanie określonej pracy do określonej w wykazie branży przemysłowej ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w warunkach szczególnych, gdy uciążliwość i szkodliwość pracy dla zdrowia wynika właśnie z jej branżowej specyfiki (tak SN w postanowieniu z 8.05.2012 r., II UK 25/12, Legalis; w wyroku z 19.03.2012 r., II UK 166/11, Legalis; w postanowieniu z 14.03.2012 r., I UK 406/11, Legalis; w wyroku z 19.05.2011 r., III UK 174/10, Legalis).
Na gruncie rozpoznawanej sprawy niespornym było, że(...) w F. działały w branży elektronicznej i podlegały w badanym okresie branżowo pod Ministerstwo Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego.
Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności n/n sprawy oraz poczynione rozważania prawne, Sąd doszedł do przekonania, że ubezpieczony należycie udowodnił, że posiada co najmniej 15-letni staż pracy wykonywanej w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu.
Sąd zważył, że organ rentowy w piśmie procesowym z 23.12.2025 r. /k. 45/ wskazał, że spośród wymienionych stanowisk pracy wnioskodawcy można zaliczyć okresy wykonywania pracy przez odwołującego na następujących stanowiskach: od (...) r. do (...) r. na stanowisku ślusarz remontowy, gdyż jest ono wymienione w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30.03.1985 r. (Dz. Urz. z dnia 29 czerwca 1985 r.) w Wykazie A Dział IV poz. 39, pkt 9, a także na stanowiskach: od 4.05.1993 r. do 30.06.1993 r. operator procesów elektroizolacyjnych, od 1.07.1994 r. do 30.09.1994 r. operator procesów elektroizolacyjnych, od 21.03.1995 r. do 31.03.1995 r. operator procesów elektroizolacyjnych, od 1.04.1995 r. do 30.04.1995 r. impregnator, od 1.05.1995 r. do 28.02.2005 r. operator procesów elektroizolacyjnych, od 1.03.2005 r. do 31.12.2008 r. operator impregnowacz – praca zmianowa, gdyż stanowiska operator elektroizolacyjny/impregnator są wymienione w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30.03.1985 r. w Wykazie A Dział III, poz. 89, pkt 1.
Wykonywanie przez powoda stale pracy na ww. stanowiskach w pełnym wymiarze czasu, odpowiadającej charakterem pracom z ww. pozycji Wykazu A rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. potwierdzają jednoznaczne zeznania świadków oraz dokumenty znajdujące się w aktach osobowych ubezpieczonego i jego własne zeznania.
Powyższe oznacza, że wnioskodawca wykazał, że w ww. okresach na wskazanych stanowiskach wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w dziale III pod poz. 89 oraz w dziale IV pod poz. 39. Skutkuje to przyjęciem, że po zliczeniu ww. okresów zatrudnienia na wskazanych stanowiskach powód ma staż pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych w łącznej ilości 15 lat, 6 miesięcy, 2 dni (zob. pismo ZUS k. 45) - a tym samym odwołujący wykazał ostatnią sporną przesłankę wymaganego stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych do uznania, że jest on uprawniony do nabycia prawa do rekompensaty. Oznacza to, że odwołanie jest zasadne.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd uznał, że - poza ww. okresami pracy na stanowiskach ślusarza remontowego oraz operatora procesów elektroizolacyjnych/impregnowacza - powód wykonywał także pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) w okresie od (...) r. (po powrocie z wojska) do(...) r. na stanowisku monter układów elektronicznych, kiedy obsługiwał linie do lutowania, pracował na hali, w której pracowało ok. 40 osób, polegającą na tym, że na linii lutowniczej dokładał cynę, która służyła do zlutowania elementów, dolewał spirytusu z kalafonią zanim podzespół przejechał przez tzw. topnik na odcinek z cyną, po przejechaniu podzespołów przez cynę zdejmował te podzespoły i układał je w koszyki, a co jakiś czas musiał myć ramki do podzespołów –i w tym celu najpierw moczył je w roztworze chemicznym był to tzw. TRI - który potem został wycofany i używano czterochlorku metylu.
Praca ta odpowiada pracy w warunkach szczególnych wymienionej w Wykazie A dział III poz. 83 lutowanie płyt, blach i przewodów ołowianych oraz metali nieżelaznych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia RM z dnia 7.02.1983 r.
Oznacza to, że powód łącznie wykazał znacznie przekraczający staż pracy wykonywanej w warunkach szczególnych poza wymagane minimum co najmniej 15 lat takiej pracy.
Do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych Sąd zaliczył również wnioskodawcy okres odbywania zasadniczej służby wojskowej (...) r. –albowiem przed służbą wojskową powód wykonywał pracę w warunkach szczególnych w(...) i powrócił do pracy w (...)po wojsku(...) r. i także po powrocie z wojska wykonywał w tym zakładzie pracy pracę w warunkach szczególnych. Podkreślić należy, że czas zasadniczej służby wojskowej zalicza się do okresu uprawniającego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Takie doliczenie jest możliwe tylko wówczas, gdy zainteresowany podjął prace w szkodliwych warunkach w ciągu 30 dni od opuszczenia wojska. (II UK 188/18 - postanowienie SN z dnia 29.05.2019 r.). Nadto okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych, który po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale także okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (t.j.Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Zalicza się go więc nie tylko do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), ale również - poprzez odesłanie z art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych - do okresu pracy w warunkach szczególnych, od którego zależy przyznanie prawa do rekompensaty. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 22.06.2022 r., III AUa 49/21, Legalis).
Sąd Okręgowy nie zaliczył natomiast wnioskodawcy do okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych tych okresów, w których powód pobierał zasiłki chorobowe, tj. okresów jakie zostały wymienione w załączniku do świadectwa pracy wystawionego przez(...) zalegającym za kartą 6 akt dot. świadczenia przedemerytalnego, a mianowicie: (...).
Podsumowując wszystkie powyższe rozważania - Sąd zważył, że ubezpieczony dowiódł w toku n/n postępowania jedyną sporną miedzy stronami procesu przesłankę do uzyskania prawa do rekompensaty zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych, tj. że legitymuje się odpowiednim, bo przekraczającym znacznie wymagane prawem minimum 15 lat, stażem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, przy bezspornym spełnieniu pozostałych przesłanek do przyznania mu żądanego uprawnienia do rekompensaty.
W efekcie Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach od (...) r., o czym orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 477
14 § 2 k.p.c.
W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu, zasądzając od organu rentowego na rzecz odwołującego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 360 zł razem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, na podstawie art. 98 § 1, 1[1] i 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).