Sygn. akt V ACa 722/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 października 2012 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:
SSA Jacek Grela
Sędziowie:
SA Maria Sokołowska (spr.)
SA Katarzyna Przybylska
Protokolant:
sekretarz sądowy Joanna Makarewicz
po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwa D. Ż.
przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w (...)
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I C 62/11
I oddala apelację;
II zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Na oryginale właściwe podpisy.
Sygn. akt V ACa 722/12
UZASADNIENIE
Powód D. Ż. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa - Zakładu Karnego (...) kwoty 250.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dniazapłaty oraz kosztów procesu tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wzwiązku z odbywaniem kary pozbawienia wolności.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na jego rzeczkosztów procesu.
Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2012r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddaliłpowództwo, nie obciążył powoda kosztami procesu i kosztami sądowym, od którychuiszczenia powód był zwolniony, obciążył Skarb Państwa.
Sąd Okręgowy podzielił podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Powódzakończył odbywanie kary w dniu 26 lutego 2004r. a pozew wniósł 25 stycznia 201 lr., wobecczego upłynął trzyletni termin przewidziany w art. 442 § 1 kc, ponieważ najpóźniej w dniuopuszczenia jednostki penitencjarnej powód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanejdo jej naprawienia. Sąd Okręgowy wskazał, że w niniejszej sprawie stosować należało art.442 § 1 kpc obecnie nieobowiązujący, ponieważ przedawnienie roszczenia nastąpiło przedwejściem w życie ustawy, która uchyliła ten przepis i dodała art. 4421 kc. Wedługdotychczasowych przepisów przedawnienie roszczenia nastąpiło z dniem 26 lutego 2007r. Naskutek uznania zarzutu przedawnienia za zasadny Sąd I instancji nie badał istnieniaprzesłanek uzasadniających żądanie. W konsekwencji Sąd Okręgowy na podstawie art. 442 §1 kc oddalił powództwo. O kosztach Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 102 kpc.
Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, domagając się jego uchylenia iprzekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenieprzepisów postępowania poprzez oddalenie wniosków dowodowych w postaci przesłuchaniaświadków i odrzucenie kolejnego wniosku powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzęduoraz podniósł, że oddalenie powództwa nie było prawidłowe. W uzasadnieniu wywodził, żena skutek złych warunków odbywania kary naruszone zostały jego dobra osobiste (godność,intymność, zdrowie). Nie podzielił rozważań Sądu co do przedawnienia roszczeniawskazując, że nastąpi to w dniu 26 lutego 2014r. O tym, że może domagać sięzadośćuczynienia dowiedział się bowiem w dniu 25 stycznia 201 lr. Podniósł, żeprzedawnienie następuje z upływem 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzeniewyrządzające szkodę.
W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powodakosztów postępowania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacj a j est bezzasadna.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa procesowego poprzeznieustanowienie dla powoda pełnomocnika z urzędu, bowiem kwestia zasadności odmowyuwzględnienia wniosku powoda w tym przedmiocie była już badana przez Sąd II instancji naskutek zaskarżenia przez powoda postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 16 maja 2012r. SądApelacyjny, uznając zarzuty zażalenia za bezzasadne, oddalił je.
Chybiony jest także zarzut niezasadnego, zdaniem apelującego, oddalenia wnioskówdowodowych. Wobec tego, że oddalenie powództwa nastąpiło ze względu na stwierdzenieprzedawnienia roszczenia, przeprowadzenie postępowania dowodowego dotyczącegowarunków odbywania przez powoda kary byłoby bezprzedmiotowe. Wobec tego Sąd Iinstancji uczynił prawidłowo oddalając zgłoszone wnioski dowodowe (tak też Sąd Najwyższyw uchwale z dnia 17 lutego 2006r., III CZP 84/2005, LexPolonica nr 400641).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 442 kc,zgodzić się należy z Sądem Okręgowym, że dochodzone przez powoda roszczenia uległyprzedawnieniu. Zgodnie z art. 442 § 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonejczynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którymposzkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakżew każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którymnastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Właściwą chwilą w celu określenia początkutrzyletniego biegu przedawnienia jest moment „dowiedzenia się o szkodzie”, gdyposzkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na faktpowstania szkody”; inaczej rzecz ujmując, gdy ma „świadomość doznanej szkody” (por.uchwałę składu 7 sędziów SN z 11 lutego 1963 r., III P06/62, OSNCP 1964, nr 5, poz. 87).Takie samo stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z 18 września 2002 r., III CKN597/00 (LexPolonica nr 1423462). Zważając na fakt, że powód domagał się w niniejszympostępowaniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z odbywaniemkary pozbawienia wolności, to nie może budzić wątpliwości, że o szkodzie i osobieobowiązanej do jej naprawienia dowiedział się najpóźniej w dniu 26 lutego 2004r. tj. w dniu,w którym zakończył odbywanie kary. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do przyjęcia, żepowód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia w styczniu 201 lr.Jak wynika z treści apelacji, w styczniu 20lir. powód dowiedział się o możliwościdochodzenia zadośćuczynienia od pozwanego zakładu karnego, ale to nie ma znaczenia dlaustalenia początku biegu terminu przedawnienia. Art. 442 kc określając moment rozpoczęciabiegu przedawnienia nie mówi bowiem o chwili, w której poszkodowany dowiedział się otym, jakie roszczenia mu przysługują, lecz, jak wyżej wspomniano, o momencie, w którym
2
dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. To zaś nastąpiłonajpóźniej w chwili opuszczenia pozwanego zakładu karnego. Reasumując, trzyletni biegterminu przedawnienia zakończył się z dniem 26 lutego 2007r. W tym stanie rzeczy podzielićnależało stanowisko Sądu I instancji, że wystąpienie z pozwem w styczniu 201 lr. nastąpiło poprzedawnieniu roszczenia.
Powód nietrafnie odnosi się do dziesięcioletniego terminu przedawnienia z art. 442 § 1zd. 2 kc. Przepis ten stanowi: „Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się zupływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę”. Wedługprzepisu zawartego w zdaniu poprzedzającym, tj. w art. 442 § 1 zd. 1 kc „roszczenie onaprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływemlat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanejdo jej naprawienia”. Przepis art. 442 § 1 zd. 2 kc nawiązuje do przepisu zawartego w zdaniugo poprzedzającym. Ponieważ użyte zostały w nim, jako w kolejnym zdaniu normytraktującej o przedawnieniu roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynemniedozwolonym słowa Jednakże w każdym wypadku”, oznacza to, że bez względu nauregulowanie zawarte w zdaniu poprzednim, roszczenie przedawnia się z upływem terminuokreślonego w tym przepisie, biegnącego od zdarzenia w nim wymienionego. Wynika z tego,że jeżeli roszczenie nie przedawniło się na podstawie art. 442 § 1 zd. 1 kc, to gdy wypełnionazostała hipoteza przepisu art. 442 § 1 zdanie 2 kc - roszczenie ulega przedawnieniu napodstawie tego przepisu. W niniejszej sprawie nie znajdowałby jednak zastosowania art. 442§ 1 zd. 2 kc i przewidziany w nim termin przedawnienia, ponieważ roszczenie powodaprzedawniło się na podstawie art. 442 § 1 zd. 1 kc.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1kpc orzekł jak w punkcie I wyroku, oddalając apelację powoda jako bezzasadną.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie II wyrokuna podstawie art. 99 kpc zgodnie z wynikającą z art. 98 kpc zasadą odpowiedzialności zawynik postępowania i w oparciu o § 11 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia MinistraSprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie orazponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
3