Sygn. akt V ACa 1029/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 stycznia 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:
SSA Maria Sokołowska
Sędziowie:
SA Włodzimierz Gawrylczyk (spr.)
SO del. Mariusz Struski
Protokolant:
sekretarz sądowy Żaneta Dombrowska
po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwa M. C.
przeciwko J. T.
o ochronę dóbr osobistych
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w (...)
z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt I C 426/12
I. zmienia zaskarżony wyrok:
a) w punkcie 1 (pierwszym) o tyle, że nakazuje pozwanemu J. T., aby złożył powodowi M. C. w ciągu miesiąca od dnia wydania niniejszego wyroku w formie listu oświadczenia następującej treści: „(...)”,
b) w punkcie 2 (drugim) w ten sposób, że nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w (...) kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem opłaty sądowej;
II. oddala apelację w pozostałym zakresie;
III. nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w (...) kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem opłaty sądowej od uwzględnionej apelacji.
V ACa 1029/12
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w (...) wyrokiem z 10 października 2012 r. oddalił (...) przeciwko (...) o ochronę dóbr osobistych iodstąpił od obciążania powoda kosztami procesu.
Zasadnicze motywy wyroku są następujące:
Powód domagał się zobowiązania pozwanego do przeproszenia na łamach (...) i (...) za naruszenie dóbr osobistych podczas składania zeznańprzed Sądem Rejonowym w (...) w sprawie (...) w wypowiedzi „powód byłwedług mnie (...)”. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, wyjaśnił, że jako świa-dek odpowiadał na pytania sądu i podawał pewne informacje związane z zatrudnieniem po-woda oraz podzielił się własnymi odczuciami na ten temat.
Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 28 czerwca 2010 pozwany składał jako świadek ze-znanie przed Sądem Rejonowym w (...) w sprawie z powództwa M. C. zapłatę sygn. akt (...). Pozwany zeznawał o faktach odnoszących się do pracypowoda. W toku zeznań powiedział m.in. „powód w mojej ocenie był człowiekiem (...), wykorzystywał (...) dla celów prywatnych”.
W ocenie Sądu Okręgowego ta wypowiedź pozwanego zawiera jego opinię o pracypozwanego i nie może być traktowana jako mająca na celu poniżenie lub pomówienie powo-da, więc nie stanowi czynu naruszającego jego dobra osobiste, tym bardziej, że motywy tejoceny pozwany wyjaśnił w toku składania tamtych zeznań, a do składania zeznań był zobo-wiązany. To działanie pozwanego mieści się więc w porządku prawnym. Dlatego Sąd oddaliłpowództwo na podstawie art. 24 k.c.
Powód złożył apelację. Domagał się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa,ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownegorozpoznania. Zarzucił „błędne przyjęcie (...) za wiarygodne rzekomych faktów podawanychprzez pozwanego (...)” oraz „naruszenie zasad współżycia społecznego i norm prawnych”.Jego zdaniem jest wysoce prawdopodobne, że wskutek zeznań pozwanego w tamtej sprawiezapadł wyrok na niekorzyść powoda. Wyjaśnił, że pracował jako przedstawiciel handlowy uprzedsiębiorcy, u którego pozwany był dyrektorem handlowym, powód sprzedawał (...).
Pozwany wnosił o oddalenie apelacji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest częściowo zasadna. Trafny jest wynikający z niej zarzut błędnej ocenyznaczenia wypowiedzi pozwanego o powodzie w sprawie (...) zawartej w zdaniu
„(...) powód w mojej ocenie był człowiekiem (...), wykorzystywał (...) (odpis protokołu rozprawy - k. 41).
Prawdą jest, że pozwany miał obowiązek złożenia zeznań w tamtej sprawie, ale celemzeznań jest ustalenie faktów, a nie ocen świadka odnoszących się do innych osób. Z treściprotokołu nie wynika, by pozwany był w tamtej sprawie pytany o ocenę, ale przede wszyst-kim dokonywana ocena musi mieć podstawy w faktach. Tak więc składanie zeznań przedsądem mieści się w porządku prawnym, ale wyrażanie ocen o innych osobach powinno miećracjonalne podstawy.
W ocenie Sądu Apelacyjnego powiedzenie o drugim człowieku, że jest (...),godzi w jego dobre imię, czyli narusza jego dobro osobiste (art. 23 k.c.). Według art. 24 § 1k.c. domniemywa się, że naruszenie dobra osobistego jest bezprawne. Oznacza to, że ciężarwykazania braku bezprawności oraz prawdziwości podstaw do dokonanej oceny drugiegoczłowieka, spoczywa na naruszycielu. W tym przypadku ciężar ten spoczywał na pozwanym.Tymczasem pozwany nie tylko nie wykazał (nie udowodnił), że miał faktyczne podstawy dotakiej wypowiedzi o powodzie, ale nawet nie wskazał przesłanek tej oceny ani dowodów po-zwalających na weryfikację zasadności jego przekonania o takim postępowaniu powoda. Dlasamej zasady ochrony dóbr osobistych nie ma znaczenia, że ta ocena nie miała na celu poni-żenie czy pomówienie powoda.
W tych okolicznościach powództwo jest usprawiedliwione co do zasady, tzn. powódjest uprawniony do żądania ochrony jego dobrego imienia. Nie oznacza to, iż żądany przezniego sposób ochrony może być zaakceptowany. Naruszenie dobra nastąpiło w wąskim kręguosób. Powód nie twierdził, że wówczas na sali rozpraw była publiczność, bądź by opinia wy-rażona o nim przez pozwanego została rozpowszechniona. W tej sytuacji nie jest usprawie-dliwione żądanie zasądzenia świadczenia pieniężnego (art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.),które według art. 448 k.c. nie jest obligatoryjne w każdym przypadku żądania, nie jest teżusprawiedliwione żądanie, by tekst przeprosin pozwany zamieścił w prasie. Zdaniem Sądupowód może uzyskać satysfakcję wskutek przeproszenia go przez pozwanego w skierowanymdo niego liście. Art. 24 § 1 k.c. nakazuje, by zadośćuczynienie za krzywdę było odpowiedniedo okoliczności i skutków naruszenia dobra osobistego. W tym przypadku odpowiednim za-dośćuczynieniem jest listowne przeproszenie. Treść tego przepisu pozostawia ocenie sądukwestię, czy żądana przez powoda treść i forma oświadczenia jest odpowiednia i celowa dousunięcia skutków naruszenia.
Treść żądanych przeprosin jest odpowiednia do okoliczności naruszenia dobra osobi-stego powoda, z tym zastrzeżeniem, że wskazany przez powoda zwrot (...)nie jest konieczny dla usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego.
Mając te argumenty na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmie-nił zaskarżony wyrok i częściowo uwzględnił powództwo, a w pozostałym zakresie oddaliłapelację na podstawie art. 385 k.p.c., obciążając pozwanego, jako przegrywającego spór,kosztami sądowymi (opłatą sądową od pozwu i od uwzględnionej apelacji), od uiszczeniaktórych powód był zwolniony (art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądo-wych w sprawach cywilnych).