Postanowienie Ts 39/14

63/1/B/2015 POSTANOWIENIE z dnia 1 lipca 2014 r. Sygn. akt Ts 39/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.J. w sprawie zgodności: art. 795 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101) z art. 2, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 lutego 2014 r. A.J. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 795 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101; dalej: k.p.c.) z art. 2, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Skargę sformułowano na podstawie następującego stanu faktycznego. Postanowieniem z 5 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II Ns 1036/07) Sąd Rejonowy w Częstochowie – II Wydział Cywilny oddalił wniosek o nadanie klauzuli wykonalności ugodzie zawartej przez wnioskodawczynię i skarżącego. Na skutek złożenia zażalenia przez wnioskodawczynię Sąd Okręgowy w Częstochowie – VI Wydział Cywilny (dalej: Sąd Okręgowy w Częstochowie) postanowieniem z 6 czerwca 2013 r. (sygn. akt VI 594/13) zmienił postanowienie sądu pierwszej instancji i nadał ugodzie klauzulę wykonalności, o czym skarżący dowiedział się po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji przez komornika. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie, które sąd ten odrzucił jako niedopuszczalne postanowieniem z 31 października 2013 r. Skarżący podnosi, że w związku z wydaniem postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie z 31 października 2013 r. doszło do naruszenie jego praw konstytucyjnych. Postanowienie to, jak wskazuje skarżący, zostało wydane na podstawie art. 394 i art. 3941 § 2 k.p.c., ale kwestionowana w skardze niedopuszczalność zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności i brak możliwości dochodzenia przez niego (dłużnika) obrony swoich praw wynika z zaskarżonego art. 795 § 2 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem dla wierzyciela termin do wniesienia zażalenia biegnie od daty wydania mu tytułu wykonalności lub postanowienia odmownego, a dla dłużnika – od daty doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Zdaniem skarżącego zaskarżony przepis uniemożliwia dłużnikowi uczestniczenie w postępowaniu przed sądem, jeśli sąd pierwszej instancji odmówił nadania klauzuli wykonalności, a sąd drugiej instancji ją nadał. To – jak twierdzi skarżący – narusza: zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), prawo do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji), oraz prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji). Skarżący podkreśla, że niedoręczenie mu wniosku wierzyciela o nadanie klauzuli wykonalności, a następnie postanowienia sądu pierwszej instancji pozbawiło go możliwości podjęcia obrony swoich praw. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 1 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy spełnia ona warunki określone przez prawo. Zasadniczo warunki te zostały uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji, w myśl którego skargę do Trybunału Konstytucyjnego może wnieść każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone przez ustawę lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Powyższe warunki wniesienia skargi konstytucyjnej zostały doprecyzowane w art. 46-48 ustawy o TK. Gdy skarga konstytucyjna ich nie spełnia, a także gdy jest oczywiście bezzasadna lub gdy jej braki nie zostały usunięte w określonym terminie, lub też zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK przedmiotem skargi konstytucyjnej może być przepis, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego. Trybunał stwierdza, że zaskarżony art. 795 § 2 k.p.c. nie był podstawą rozstrzygnięcia, z którym skarżący wiąże naruszenie swoich praw i wolności konstytucyjnych, tj. postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie z 31 października 2013 r. Trybunał podkreśla, że za przepis będący podstawą rozstrzygnięcia można uznać także ten przepis, na który sąd nie powołał się w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia. Jednocześnie wskazanie przez sąd danego przepisu w uzasadnieniu orzeczenia nie jest równoznaczne z przyjęciem, że jest on – w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK – podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach i wolnościach skarżącego. W rozpoznawanej sprawie należało rozważyć, czy mamy do czynienia z pierwszą ze wskazanych sytuacji. Postanowieniem z 31 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie odrzucił zażalenie skarżącego, stwierdziwszy, że zgodnie z art. 394 oraz art. 3941 § 2 k.p.c. skarżącemu nie przysługiwał środek zaskarżenia. Zaskarżony przepis określa moment rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia przez dłużnika. Nie przesądza jednak o tym, że od postanowienia sądu drugiej instancji wydanego w postępowaniu klauzulowym nie przysługuje środek zaskarżenia. Wynika to z przepisów, na które powołał się sąd w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu zażalenia – tj. art. 394 i art. 3941 § 2 k.p.c. Stwierdziwszy, że na podstawie wskazanych przepisów zażalenie nie przysługuje, sąd nie miał żadnego powodu, by stosować art. 795 § 2 k.p.c. Skoro bowiem zażalenie nie przysługiwało, to termin do jego wniesienia nie mógł rozpocząć biegu, a zatem przepis regulujący te kwestie nie mógł mieć zastosowania w postępowaniu wszczętym na skutek niedopuszczalnego zażalenia. W związku z powyższym art. 795 § 2 k.p.c. nie był podstawą postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie z 31 października 2013 r. Dodatkowo Trybunał zauważa, że zaskarżony przepis mógł być – przynajmniej w pewnym zakresie – podstawą rozstrzygnięć wydanych wcześniej w sprawie skarżącego, tj. postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie z 6 czerwca 2013 r. o nadaniu klauzuli wykonalności oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 5 kwietnia 2013 r. oddalającego wniosek o nadanie klauzuli wykonalności. W stosunku do tych rozstrzygnięć skarga konstytucyjna została jednak wniesiona po trzymiesięcznym terminie przewidzianym w art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie z 6 czerwca 2013 r. zostało bowiem doręczone skarżącemu 3 października 2013 r., a skarga konstytucyjna została wniesiona 13 lutego 2014 r. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.