Postanowienie Ts 187/10

POSTANOWIENIE z dnia 5 maja 2011 r. Sygn. akt Ts 187/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Adam Jamróz – sprawozdawca Piotr Tuleja, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 stycznia 2011 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Andrzeja Z., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 28 lipca 2010 r. Andrzej Z. (dalej: skarżący) zarzucił, że art. 98 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68, ze zm.; dalej: ustawa o PSP) rozumiany w ten sposób, że funkcjonariuszowi Państwowej Straży Pożarnej po przejściu na emeryturę nie przysługuje w zamian za czas pełnienia ponadnormatywnej służby ekwiwalent pieniężny, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji. Skarżący zarzucił, że niemożność uzyskania rekompensaty pieniężnej za czas wolny od służby w zamian za czas pełnienia ponadnormatywnej służby narusza jego prawa i wolności określone w petitum skargi konstytucyjnej. 2. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011 r. (doręczonym 24 stycznia 2011 r.) Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Zasadniczym powodem takiego rozstrzygnięcia było przekroczenie terminu do wniesienia tego środka prawnego. Skarżący bowiem za bieg początkowy tego terminu uznał dzień doręczenia mu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I PK 22/10), w którym Sąd odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdził, że skarżący nie wskazał żadnego prawa, w związku z którym doznały naruszenia ogólne zasady równości i państwa prawnego. 3. Zażalenie na postanowienie Trybunału wniósł pełnomocnik skarżącego. W piśmie z 31 stycznia 2011 r. zarzucił niewłaściwe przyjęcie przez Trybunał, że skarga została wniesiona z przekroczeniem trzymiesięcznego terminu oraz błędne zastosowanie art. 2 i art. 32 Konstytucji. W ocenie skarżącego, przyjęta przez Trybunał interpretacja pojęcia wyczerpania drogi prawnej, w sytuacji, w której znalazł się skarżący, zmusza go do wniesienia skargi kasacyjnej, jak również skargi konstytucyjnej. Obowiązujący przymus adwokacko-radcowski w postępowaniu przed Sądem Najwyższym oraz wynikający z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) obowiązek sporządzenia skargi konstytucyjnej przez adwokata lub radcę prawnego wiążą się dla skarżącego z nadmiernym wydatkiem. Skarżący podnosi, że gdyby uzyskał satysfakcjonujące go orzeczenie Sądu Najwyższego, to nie wnosiłby skargi konstytucyjnej do Trybunału. Zdaniem pełnomocnika skarżącego z art. 46 ust. 1 ustawy o TK wynika, że w sytuacji, gdy w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, a więc tak jak w sprawie skarżącego, orzeczenie Sądu Najwyższego jest innym ostatecznym rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Uzasadniając natomiast zarzuty niewskazania prawa podmiotowego, skarżący ograniczył się do powtórzenia wywodów skargi. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6–7 i z art. 49 ustawy o TK). Trybunał bada w szczególności, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. 3. Podstawową przeszkodą nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było wniesienie tego środka prawnego po przekroczeniu trzymiesięcznego terminu przewidzianego w art. 46 ustawy o TK. Zgodnie z przywołanym przepisem bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym nastąpiło doręczenie skarżącemu prawomocnego orzeczenia w sprawie. Nietrafne jest twierdzenie, że postanowienie SN – na gruncie niniejszej sprawy – jest „innym ostatecznym rozstrzygnięciem” w rozumieniu art. 46 ustawy o TK. 3.1. Skarżący wdał się w spór z Komendą Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej. Spór ten rozstrzygał w pierwszej instancji Sąd Rejonowy – Sąd Pracy w Bartoszycach, a następnie – w wyniku złożonej apelacji – Sąd Okręgowy w Olsztynie. Orzeczenia sądu obu instancji zapadły po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), kiedy to doszło do zmiany rozumienia przesłanki prawomocności orzeczenia w powiązaniu z wyczerpaniem drogi prawnej. Prawidłowe były zatem wnioski Trybunału Konstytucyjnego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, stwierdzające, że wystarczającym warunkiem wniesienia skargi konstytucyjnej jest legitymowanie się prawomocnym orzeczeniem, które cechę tę uzyskało w wyniku skutecznego wniesienia przez skarżącego zwyczajnych środków odwoławczych (zażalenia lub apelacji). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego podstawowe znaczenie dla przyjęcia wyczerpania drogi prawnej i ostateczności wyroku sądowego ma jego prawomocność (por. postanowienie TK z dnia 1 sierpnia 2000 r., Ts 71/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 244). Argumentem przesądzającym o trafności zakwestionowanego postanowienia jest bowiem zmiana charakteru prawnego skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. Przedmiotowy środek procesowy uzyskał status środka nadzwyczajnego i dlatego nie może być uznawany za niezbędny do spełnienia przesłanki wyczerpania drogi prawnej. Powyższe dowodzi również, że postanowienie Sądu Najwyższego, podjęte w sytuacji, gdy w sprawie przysługiwała skarga kasacyjna, nie jest „innym ostatecznym rozstrzygnięciem”, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o TK (por. obszerne uzasadnienie postanowienia TK z dnia 13 czerwca 2000 r., SK 21/98, OTK ZU nr 5/B/2000, poz. 147). 4. W przypadku równoczesnego wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego i skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego następuje zawieszenie postępowania przed Trybunałem (art. 177 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm./ związku z art. 20 ustawy o TK). W ten sposób ewentualne niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego nie zamyka skarżącemu drogi do ochrony jego konstytucyjnych wolności i praw, która może być kontynuowana w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z kolei korzystne rozstrzygniecie Sądu Najwyższego może doprowadzić do usunięcia stanu ewentualnego naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego, co uczyni postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym bezprzedmiotowym lub też spowoduje utratę przez orzeczenie, z wydaniem którego skarżący wiąże naruszenie konstytucyjnych praw lub wolności, waloru ostateczności. 5. Odnosząc się do drugiej podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu, należy zauważyć, że zażalenie stanowi jedynie powtórzenie wywodów skargi. Skarżący w dalszym ciągu nie wskazał konkretnego prawa, w związku z którym naruszenia doznały ogólne zasady wyrażone w art. 2 oraz art. 32 Konstytucji. W ocenie Trybunału skarżący – zarówno w skardze, jak i zażaleniu – ograniczył się jedynie do porównania dwóch podobnych kategorii podmiotów i stwierdzenia, że ustawodawca zróżnicował ich sytuację prawną. Nie wskazał natomiast, w zakresie jakiego konkretnego prawa podmiotowego lub wolności konstytucyjnej doznały naruszenia ogólne zasady konstytucyjne. Trybunał Konstytucyjny w pełni aprobuje w związku z tym stanowisko utrwalone w dotychczasowym orzecznictwie w sprawie skargi konstytucyjnej, a przedstawione w zaskarżonym postanowieniu z dnia 18 stycznia 2011 r. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Trybunał na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK orzekł jak na wstępie.