Skarga konstytucyjna

Skarga konstytucyjna to środek ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki, kierowany do Trybunału Konstytucyjnego. Służy zakwestionowaniu przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd albo organ administracji publicznej wydał ostateczne rozstrzygnięcie naruszające prawa lub wolności skarżącego określone w Konstytucji.

Skarga nie jest odwołaniem od wyroku ani sposobem ponownego rozpoznania sprawy. Trybunał nie bada co do zasady prawidłowości ustaleń faktycznych, oceny dowodów ani samego zastosowania przepisu przez sąd. Przedmiotem kontroli jest norma prawna, która stanowiła podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia. Skarga może więc doprowadzić do stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją, ale nie zastępuje zwykłych środków zaskarżenia.

Najważniejsze cechy skargi konstytucyjnej:

• może ją wnieść osoba, której konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone;
• jest dopuszczalna po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, a co do zasady także po wykorzystaniu dostępnych środków prawnych;
• musi wskazywać zakwestionowany przepis, naruszone prawo lub wolność konstytucyjną oraz uzasadniać związek między tym przepisem a rozstrzygnięciem;
• podlega wymaganiom formalnym, w tym zasadniczo obowiązkowi sporządzenia przez adwokata lub radcę prawnego;
• jest wnoszona w ustawowym terminie, co do zasady trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia.

Postępowanie obejmuje między innymi wstępną kontrolę skargi pod kątem jej wymogów formalnych i dopuszczalności, a następnie rozpoznanie sprawy przez właściwy skład Trybunału. Jeżeli Trybunał stwierdzi niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją, może to wpłynąć na podstawę prawną ostatecznego rozstrzygnięcia oraz na możliwość dalszego dochodzenia naruszonych praw. Skarga konstytucyjna należy do dziedziny prawa konstytucyjnego i pełni funkcję indywidualnego instrumentu kontroli konstytucyjności prawa.