Postanowienie Ts 168/09

POSTANOWIENIE z dnia 4 października 2011 r. Sygn. akt Ts 168/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz – przewodnicząca Wojciech Hermeliński – sprawozdawca Piotr Tuleja, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 maja 2011 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Onyks Sp. z o.o., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 14 lipca 2009 r. Onyks Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.; dalej: ordynacja podatkowa) z art. 32 ust. 1 w związku z art. 7 i art. 78, art. 84, art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji oraz art. 87 ust. 1 w związku z art. 91 Konstytucji w związku z art. 10 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Postanowieniem z 23 maja 2011 r. Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 47 ust. 1 w związku z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) – odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego zarzuty skarżącej odnoszące się do niezgodności zaskarżonej regulacji z art. 32 ust. 1 w związku z art. 7 oraz art. 78 ust. 1 Konstytucji są oczywiście bezzasadne. Trybunał wskazał również, że skarga nie zawiera uzasadnienia w zakresie niezgodności kwestionowanej regulacji z art. 31 ust. 3 oraz art. 84 Konstytucji, w tej części jest więc niedopuszczalna. Zdaniem Trybunału skarżąca nie wykazała sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności. Podstawą wniesionej skargi konstytucyjnej uczyniła art. 2, art. 87 oraz art. 91 ust. 1 Konstytucji, z których nie wynikają ani prawa podmiotowe, ani wolności człowieka i obywatela. Ponadto Trybunał uznał, że przepisy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską takich wolności lub praw nie statuują, nie mogą więc stanowić wzorca w postępowaniu skargowym. W ocenie Trybunału skarżąca upatruje niekonstytucyjność kwestionowanych przepisów w ich błędnym zastosowaniu przez orzekające w sprawie organy, w tym więc zakresie zarzuty odnoszą się do sfery stosowania prawa. Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 27 maja 2011 r., zaś 31 maja 2011 r. złożono zażalenie. Skarżąca bardzo ogólnikowo odniosła się do argumentacji uzasadniającej odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W złożonym zażaleniu skupiła się wyłącznie na wykazaniu, że nie zgadza się z zarzutem, iż zasady wyrażone w art. 2, art. 7 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji nie tworzą po stronie obywateli praw podmiotowych ani wolności. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo złożenia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6–7 i w związku z art. 49 ustawy o TK). Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie, gdyż stanowią w istocie powtórzenie tez zawartych w skardze konstytucyjnej. Nie traci tym samym na aktualności stanowisko sformułowane w zaskarżonym postanowieniu, w którym Trybunał Konstytucyjny wskazał podstawy i uzasadnienie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Należy stwierdzić, że warunkiem dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi jest przedstawienie w niej konstytucyjnego prawa lub wolności przysługujących skarżącemu, a naruszonych ostatecznym orzeczeniem wydanym przez sąd bądź organ administracji publicznej na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu ustawy albo innego aktu normatywnego. Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu będącym przedmiotem zażalenia trafnie uznał, że art. 2 Konstytucji, wskazany przez skarżącą jako wzorzec kontroli, nie jest źródłem praw podmiotowych, których naruszenie mogłoby stanowić podstawę skargi konstytucyjnej. Należy jeszcze raz podkreślić, że zasada wyrażona w art. 2 Konstytucji nie tworzy po stronie obywateli praw podmiotowych ani wolności. Trybunał dopuszcza wprawdzie, że zasada ta może być źródłem praw i wolności, jednakże dopiero wówczas, gdy nie są one ujęte wprost w innych przepisach Konstytucji, a ze względu na zasadę skargowości (art. 66 ustawy o TK) obowiązkiem skarżącego jest ich wskazanie oraz uzasadnienie stosownie do art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Trafnie również przyjął Trybunał Konstytucyjny, że zasada legalizmu wyrażona w art. 7 Konstytucji nie daje podstaw do dekodowania konkretnego prawa podmiotowego, na podstawie którego mogłaby być konstruowana podstawa skargi konstytucyjnej. Jest to zasada adresowana jedynie do organów władzy publicznej i ma charakter wyłącznie przedmiotowy. Należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 23 stycznia 2002 r. (Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60) stwierdził, że „możliwość odwoływania się przez skarżącego do treści klauzul generalnych, wyrażonych w przepisach rozdziału I Konstytucji traktować należy jako wyjątkową i subsydiarną”. Ponadto trzeba podkreślić, że konstruowanie podstawy skargi konstytucyjnej zawsze winno polegać na wskazaniu konstytucyjnych praw bądź wolności przyjmujących normatywną postać praw podmiotowych, które kształtują sytuację prawną adresata, który ma możność wyboru zachowania się, tzn. spełnienia lub niespełnienia normy (por. Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999, s. 159). Powyższego wymogu w żadnym razie nie spełnia wskazanie tych jedynie norm prawnych, które przyjmują postać zasad ustroju, adresowane są do organów władzy publicznej i wyznaczają sposób wykorzystywania przez nie kompetencji do normowania określonych dziedzin życia publicznego. Ponadto, Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że w świetle ustabilizowanego orzecznictwa Trybunału z zasady równości wyrażonej w Konstytucji wynika, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań – tak dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Ocena każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości musi być zatem poprzedzona dokładnym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów i przeprowadzeniem analizy, zarówno jeśli chodzi o ich cechy wspólne, jak i cechy je różniące (por. wyroki TK z 28 maja 2002 r., P 10/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 35 oraz 11 września 2007 r., P 11/07, OTK ZU nr 8/A/2007, poz. 97). Ewentualne ustalenie, czy zasada równości wobec prawa została w konkretnym przypadku naruszona, wymaga określenia kręgu adresatów, do których odnosi się dana norma prawna, oraz wskazania elementów określających ich sytuację prawną, które są prawnie istotne. Zasada równości wobec prawa wymaga jednocześnie zasadności kryterium, na podstawie którego dokonano zróżnicowania sytuacji podmiotów (por. wyroki TK z: 24 lutego 1999 r., SK 4/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 24; 17 stycznia 2001 r., K 5/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 2; 23 listopada 2004 r., P 15/03, OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 108). Skarga powyższych wymogów nie spełnia. Nie wskazuje bowiem podmiotów legitymujących się cechą prawnie istotną, względem których ustawodawca dopuścił się uprzywilejowania bądź dyskryminacji. Z wyżej przedstawionych powodów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.