Postanowienie Ts 15/14

177/2/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 17 marca 2014 r. Sygn. akt Ts 15/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Zubik, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej B.S. w sprawie zgodności: art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, ze zm.) z art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 stycznia 2014 r. B.S. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, ze zm., dalej: u.k.s.s.c.) z art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skargę konstytucyjną sformułowano na podstawie następującej sprawy. Skarżąca złożyła apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach – Wydział II Cywilny (dalej: Sąd Okręgowy w Katowicach) z 20 lutego 2013 r. (sygn. II C 695/11), a wraz z nią wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z 30 kwietnia 2013 r. wniosek skarżącej został oddalony, co utrzymał w mocy Sąd Okręgowy w Katowicach postanowieniem z 2 czerwca 2013 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 17 czerwca 2013 r.). Wskutek oddalenia wniosku pełnomocnik skarżącej uiścił 28 czerwca 2013 r. brakującą opłatę od apelacji. Postanowieniem z 17 lipca 2013 r. (sygn. akt II C 695/11) Sąd Okręgowy w Katowicach odrzucił apelację, stwierdziwszy, że opłatę należało uiścić do 24 czerwca 2013 r. Na to postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które Sąd Apelacyjny w Katowicach – Wydział I Cywilny oddalił postanowieniem z 5 listopada 2013 r. (sygn. akt I Acz 1053/13). Zdaniem skarżącej sądy rozstrzygające w jej sprawie, wskutek zastosowania zaskarżonego przepisu, naruszyły jej „prawa i wolności obywatelskie” wynikające z art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, tj.: „zasadę prawidłowej legislacji, zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa, prawo do sądu, zasadę sprawiedliwości proceduralnej, prawo do informowania, prawo do wysłuchania, zasadę równości wobec stron oraz zasadę proporcjonalności”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 49 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy spełnia ona warunki określone przez prawo. Zasadniczo warunki te zostały uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowane w art. 46-48 ustawy o TK. Gdy skarga nie spełnia choćby jednej z przesłanek określonych w art. 46-48 ustawy o TK, a także wtedy, gdy jest oczywiście bezzasadna lub jej braki nie zostały usunięte w określonym terminie, lub też zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Zdaniem skarżącej art. 112 ust. 3 u.k.s.s.c. doprowadził do naruszenia jej konstytucyjnych praw, które wywodzi ona z art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trybunał stwierdza jednak, że argumenty mające wykazać sposób naruszenia konstytucyjnych praw skarżącej są oczywiście bezzasadne, co uniemożliwia nadanie jej skardze dalszego biegu (art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK). Zgodnie z ustaleniami sądu okręgowego, przedstawionymi w postanowieniu z 17 lipca 2013 r., pełnomocnik skarżącej odebrał orzeczenie sądu utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o oddaleniu jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 17 czerwca 2013 r. Od tego dnia biegł więc, jak stanowi zaskarżony przepis, tygodniowy termin do opłacenia apelacji (bez konieczności wzywania profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego stronę do uiszczenia opłaty). Jednak pełnomocnik opłacił apelację dopiero 28 czerwca 2013 r., a zatem po upływie wspomnianego terminu, który upłynął już 24 czerwca 2013 r. Z tych przyczyn rozpatrujący apelację sąd okręgowy nie mógł orzec inaczej niż tylko o jej odrzuceniu na podstawie art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101; dalej: k.p.c.). W myśl bowiem tego przepisu sąd pierwszej instancji odrzuca nieopłaconą apelację na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Trybunału nie można się więc zgodzić ze skarżącą, że „stosowanie zaskarżonej normy prawnej uniemożliwia skuteczne dochodzenie swoich praw przed sądem drugiej instancji”. Zaskarżony art. 112 ust. 3 u.k.s.s.c. określa tylko początek biegu terminu do uiszczenia brakującej opłaty od pisma procesowego. Skarżąca miała więc możliwość wniesienia stosownej opłaty, zanim sąd odrzucił jej apelację. O odrzuceniu apelacji skarżącej przesądził zaś przywołany już art. 370 k.p.c., a nie zaskarżony przepis. W swoim dotychczasowym orzecznictwie Trybunał potwierdził dopuszczalność stosowania surowszego rygoru w odniesieniu do pism procesowych mających braki formalne (np. nieopłaconych), wnoszonych przez pełnomocników procesowych będących profesjonalistami (zob. m.in. wyroki TK z: 12 września 2006 r., SK 21/05, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 103; 17 listopada 2008 r., SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154 oraz 14 września 2009 r., SK 47/07, OTK ZU nr 8/A/2009, poz. 122). Tym samym nie przekonuje wyrażone przez skarżącą stanowisko, zgodnie z którym „kwestionowana regulacja jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia elementarnego poczucia sprawiedliwości albowiem odmawia stronie prawa do sądu tylko dlatego, że procedura przewiduje surowsze wymagania – dla pełnomocnika procesowego, który reprezentuje stronę nie posiadającą środków na pokrycie opłat (…)”. Trybunał zauważa też, że skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru. Uiścił on brakującą opłatę, choć z naruszeniem terminu przewidzianego przez ustawę, co doprowadziło do odrzucenia złożonej przez niego apelacji. Trybunał podkreśla, że przytoczone przez skarżącą argumenty wskazujące na trudności związane z obliczaniem właściwej opłaty nie mogą być brane pod uwagę, ponieważ nie mają odzwierciedlenia w stanie faktycznym, który jest podstawą wniesionej skargi. W ocenie Trybunału skarżąca nie uprawdopodobniła, że liczenie terminu do opłacenia apelacji od dnia doręczenia pełnomocnikowi prawomocnego postanowienia rozstrzygającego o zwolnieniu od kosztów sądowych, a nie od dnia wezwania go do uiszczenia brakującej opłaty, naruszało przysługujące jej prawo do sądu i powiązane z nim zasady ustrojowe. Uzyskanie postanowienia sądu utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych pełnomocnik skarżącej powinien był potraktować jako „wezwanie” do uiszczenia brakującej opłaty. Zresztą pełnomocnik, nie zaczekawszy na odrębne wezwanie do dokonania tej czynności, opłacił apelację. Uczynił to jednak po terminie, co skutkowało jej odrzuceniem. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.