Uchwała SNO 81/03

UCHWAŁA Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 2004 R. SNO 81/03 Przewodniczący: sędzia SN Halina Gordon-Krakowska. Sędziowie SN: Lidia Misiurkiewicz, Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na posiedzeniu z udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości wynagrodzenia sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. w związku z zażaleniami – obwinionego i jego obrońcy od uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 września 2003 r. sygn. akt (...) w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości wynagrodzenia uchwalił: u t r z y m a ć w m o c y zaskarżoną u c h w a ł ę. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, uchwałą z dnia 30 września 2003 r. podjętą na podstawie art. 129 § 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), zawiesił w czynnościach służbowych sędziego Sądu Rejonowego oraz obniżył wysokość wynagrodzenia wymienionego sędziego o 50 %. W uzasadnieniu tej uchwały ustalono, że wobec wymienionego sędziego zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, w którym postawione zarzuty obejmują przewinienia służbowe polegające na niepodejmowaniu decyzji oraz na bezczynności prowadzącej do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania w 2 55 sprawach, ogłoszeniu orzeczenia mimo jego niesporządzenia w sprawach wskazanych we wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz sfałszowaniu treści orzeczenia przez dopisanie po jego ogłoszeniu punktów, których nie zawierało ogłoszone orzeczenie. W ocenie Sądu Dyscyplinarnego, zarówno waga zarzutów stawianych sędziemu Sądu Rejonowego, jak i jego postawa prezentowana w toku postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego, przemawiają za zawieszeniem sędziego w czynnościach służbowych, bowiem obwiniony nie zechciał ustosunkować się do wyników lustracji spraw z jego referatu, ani nie podjął działań zmierzających do usunięcia stwierdzonych w jego pracy naruszeń prawa, a nadto ujawniono w toku postępowania dalsze sprawy z jego referatu, w których nie podjęto czynności z rażącym naruszeniem przepisów regulujących czynności sądów w sprawach m.in. z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego w stosunkach międzynarodowych. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że w tych okolicznościach zawieszenie sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach służbowych leży w interesie wymiaru sprawiedliwości, a zważywszy na obowiązek wynikający z normy art. 129 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych obniżył o 50 % wysokość jego wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia, uznając zakres obniżenia wynagrodzenia za stosowny do wagi i charakteru zarzucanych przewinień służbowych. Zażalenia na powyższą uchwałę wnieśli obrońca obwinionego oraz sam obwiniony. W zażaleniu obrońcy, zaskarżającym uchwałę w całości, zarzucono podjęcie uchwały z obrazą art. 131 § 1 u.s.p. przez niewysłuchanie obwinionego w sytuacji, gdy było to możliwe, zaś uchybienie to mogło mieć wpływ na treść uchwały. Obrońca obwinionego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 131 § 1 u.s.p. 3 podkreślono, że choć obwiniony nie stawił się na rozprawę w dniu 30 września 2003 r. z powodu choroby, stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim nie spełniającym wymogu art. 117 § 2a k.p.k., to obwiniony nie uchylał się od stawiennictwa przed Sądem, o czym świadczy jego udział w poprzedniej rozprawie. Żalący się wywodzi, że treść wyjaśnień obwinionego mogła mieć wpływ na decyzję Sądu co najmniej w zakresie wysokości obniżenia wynagrodzenia, bowiem Sąd musiałby rozważyć sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną obwinionego. Sędzia Sądu Rejonowego zaskarżył uchwałę w całości, zarzucając jej w za- żaleniu obrazę art. 128 u.s.p. w zw. z art. 17 § 1 k.p.k., art. 4 k.p.k. i art. 6 k.p.k. poprzez brak ustalenia, czy i na ile leczenie psychiatryczne miało wpływ na zarzucany mu czyn, poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na jego korzyść oraz poprzez uniemożliwienie mu realizacji prawa do obrony. Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu zażalenia obwiniony sędzia Sądu Rejonowego zarzuca brak podjęcia czynności zmierzających do ustalenia na ile występujące u niego schorzenie miało wpływ na ciężar, a nawet na popełnienie zarzucanego mu czynu. Żalący się wywodzi, że nie był wysłuchany w postępowaniu wyjaśniającym, choć się o to zwracał, a na poprzedniej rozprawie przerwano mu wyjaśnienia, a nadto Sąd nie poinformował go o fakcie wyznaczenia obrońcy z urzędu. Skarżący zarzuca, że podjęto uchwałę pod jego nieobecność, uniemożliwiając mu zadanie pytań świadkom, o których wezwanie wnosił, a nadto nie poinformowano go o wynikach lustracji oraz pominięto przemawiającą na jego korzyść okoliczność sytuacji kadrowej w Wydziale, w którym pełnił obowiązki. Zdaniem żalącego się, maksymalne obniżenie jego uposażenia prowadzi do pozostawienia mu środków jedynie na leki oraz na dobrowolnie płacone alimenty na dziecko, bez pozostawienia środków na utrzymanie. 4 Rozpoznając zażalenia Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: Zażalenia okazały się bezzasadne i jako takie nie mogły być uwzględnione. Chybiony okazał się zawarty w zażaleniu obrońcy obwinionego zarzut naruszenia art.131 § 1 u.s.p., uzasadniony naruszeniem przez Sąd obowiązku wy-słuchania obwinionego sędziego. Z protokółu rozprawy przed Sądem Apelacyjnym – Sądem Dyscyplinarnym (k. 40v – k. 41v) jednoznacznie wynika fakt wysłuchania przez Sąd obwinionego sędziego, natomiast przepis art. 131 § 1 u.s.p. nie zawiera wymogu, aby wykonanie tego obowiązku musiało nastąpić wyłącznie na rozprawie, bezpośrednio po przeprowadzeniu której wydano zaskarżoną uchwałę. Wobec bezzasadności zarzutu naruszenia art.131 § 1 u.s.p. zażalenie obrońcy obwinionego nie zasługiwało więc na uwzględnienie. Również zażalenie obwinionego sędziego pozbawione było usprawiedliwionych podstaw. Zarzut pozbawienia obwinionego prawa do obrony, wskutek uznania jego nieobecności na rozprawie w dniu 30 września 2003 r. za nieusprawiedliwioną i pozbawienia go w ten sposób możliwości zadawania pytań świadkom, nie okazał się trafny. Zgodnie z art.115 § 3 u.s.p. nieusprawiedliwione niestawiennictwo obwinionego lub jego obrońcy nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. A contrario z przepisu tego wynika, że sprawa nie może być rozpoznana pod nieobecność m.in. obwinionego tylko wówczas, jeżeli należycie usprawiedliwi on swoje niestawiennictwo. Tymczasem obwiniony sędzia przesłał Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu kserokopię zaświadczenia lekarskiego (k. 74 akt) potwierdzającego niezdolność do pracy od dnia 27 września do dnia 3 października 2003 r., a więc w okresie obejmującym termin rozprawy przed Sądem Dyscyplinarnym w dniu 30 września 2003 r. Sąd Apelacyjny zasadnie uznał niestawiennictwo obwinionego za nieusprawiedliwione, bowiem z kserokopii przedłożonego zaświadczenia lekarskiego oraz z treści notatki służbowej (k. 75 akt) wynika, że nie spełnia ono wymogów wynikających z przepisów § 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r., w sprawie warunków i trybu usprawiedliwiania niestawiennictwa świadków i innych uczestników postępowania karnego z powodu choroby oraz sposobu wyznaczania lekarzy uprawnionych do wystawiania zaświadczeń potwierdzających niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie (Dz. U. 2003 r., Nr 110, poz. 1049). W tej sytuacji, rozpoznając sprawę w dniu 30 września 2003 r. pod nie- obecność obwinionego, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie naruszył prawa procesowego, zasadnie uznając na podstawie art. 115 § 3 u.s.p., że niestawiennictwo obwinionego jest nieusprawiedliwione, bowiem przedłożone zaświadczenie nie spełnia przesłanek wynikających z przepisów powołanego rozporządzenia, a to z powodu wystawienia go przez lekarza nie spełniającego wymogów określonych w przepisie § 2 ust.1 pkt 1 tegoż rozporządzenia. Zaskarżona uchwała w części poświęconej zawieszeniu obwinionego sędziego w czynnościach służbowych wydana została w ramach uprawnienia Sądu wynikającego z art. 129 § 1 u.s.p. Okolicznością bezsporną jest bowiem fakt wszczęcia przeciwko sędziemu postępowania dyscyplinarnego, a Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyczerpująco uzasadnił skorzystanie ze swego ustawowego uprawnienia przez wskazanie na wagę zarzutów stawianych obwinionemu sędziemu i jego postawę w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym, a nadto przez uznanie, że zawieszenie obwinionego w czynnościach służbowych leży w interesie wymiaru sprawiedliwości. Zażalenie obwinionego sędziego nie podważa skutecznie również orzeczenia zawartego w pkt 2 zaskarżonej uchwały, a mianowicie obniżenia wynagrodzenia obwinionego o 50 %. Z mocy art. 129 § 3 u.s.p. Sąd Dyscyplinarny zawieszając obwinionego sędziego w czynnościach służbowych zobowiązany był do obniżenia jego wynagrodzenia na czas trwania tego zawieszenia. Natomiast zakres obniżenia wysokości wynagrodzenia zależy od uznania Sądu Dyscyplinarnego, który powinien uwzględnić przede wszystkim 6 stopień szkodliwości zarzucanych czynów i zawinienia sprawcy. Sąd Apelacyjny uznał, że obniżenie wynagrodzenia o 50 % jest stosowne do wagi i charakteru zarzuconych przewinień służbowych, a tej oceny nie podważa się w zażaleniu obwinionego sędziego. Natomiast podnoszone w zażaleniu obwinionego sędziego okoliczności dotyczące stanu jego zdrowia wymagają niewątpliwie szczegółowego zbadania i wyjaśnienia, ale już w merytorycznym postępowaniu dyscyplinarnym, z uwzględnieniem m.in. potrzeby rozpoznania przez Sąd wniosku dowodowego obrońcy obwinionego z dnia 17 listopada 2003 r. (k.151 akt), zmierzającego właśnie w kierunku wyjaśnienia tych okoliczności. W tym stanie rzeczy, wobec nie potwierdzenia się zarzutów podniesionych w zażaleniach, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwalił jak wyżej.