Sygn. akt: KIO/KU 11/22
UCHWAŁA
KRAJOWEJ IZBY ODWOŁAWCZEJ
z dnia 14 marca 2022 r.
po rozpatrzeniu zastrzeżeń z dnia 18 lutego 2022 r. zgłoszonych do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych przez:
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Centrum Realizacji Inwestycji Region Śląski
dotyczących informacji o wyniku kontroli uprzedniej z dnia 11 lutego 2022 r.,
KU/144/21/DKZP
w przedmiocie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na:
pełnienie nadzoru nad opracowaniem dokumentacji projektowej i robotami budowlanymi w ramach projektu POIiŚ 5.1-14
pn.: „Prace na linii kolejowej C-E 65 na odc. Chorzów Batory – Tarnowskie Góry – Karsznice – Inowrocław – Bydgoszcz
– Maksymilianowo” dla zadań inwestycyjnych pn.:
a) „LOT C – Prace na liniach kolejowych nr 131, 686, 687, 704 na odcinku Kalina (km 66,800) – Rusiec Łódzki
(km 137,500)”,
b) „LOT D – Prace na liniach kolejowych nr 131, 542, 739 na odcinku Rusiec Łódzki (km 137,500) – Zduńska
Wola Karsznice (km 170,212)”
Krajowa Izba Odwoławcza w składzie:
Przewodniczący: Przemysław Dzierzędzki
Członkowie:
Danuta Dziubińska
Emilia Garbala
wyraża następującą opinię:
zastrzeżenia zamawiającego z dnia 18 lutego 2022 r. do informacji o wyniku kontroli uprzedniej Prezesa Urzędu
Zamówień Publicznych z dnia 11 lutego 2022 r. nie zasługują na uwzględnienie.
Uzasadnienie
I.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych (dalej zwany „Prezesem UZP”, „organem kontrolującym”) wszczął kontrolę
uprzednią postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na „pełnienie nadzoru nad opracowaniem dokumentacji
projektowej i robotami budowlanymi w ramach projektu POIiŚ 5.1-14 pn.: „Prace na linii kolejowej C-E 65 na odc.
Chorzów Batory – Tarnowskie Góry – Karsznice – Inowrocław – Bydgoszcz – Maksymilianowo” dla zadań
inwestycyjnych pn.:
a) „LOT C – Prace na liniach kolejowych nr 131, 686, 687, 704 na odcinku Kalina (km 66,800) – Rusiec Łódzki
(km 137,500)”,
b) „LOT D – Prace na liniach kolejowych nr 131, 542, 739 na odcinku Rusiec Łódzki (km 137,500) – Zduńska
Wola Karsznice (km 170,212)”
prowadzonego przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Centrum Realizacji Inwestycji Region Śląski (zwane dalej
„zamawiającym”).
Postępowanie to było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień
publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1843 ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp z 2004 r.”.
W dniu 11 lutego 2022 r. Prezes UZP w informacji o wyniku kontroli wskazał, że stwierdził naruszenie przez
Zamawiającego przepisów:
1.
art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r. poprzez
brak przedłużenia terminu składania ofert w następstwie dokonania istotnej zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, w
szczególności dotyczącej wielkości i zakresu zamówienia, kryteriów oceny ofert oraz warunków udziału w postępowaniu;
2.
art. 38 ust. 4 ustawy Pzp z 2004 r. poprzez brak dokonania zmiany punktu 9.7.1.
specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej „siwz”) w zakresie zapisów dotyczących dokumentu wymaganego na
potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Prezes UZP wskazał w informacji, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 02.02.2018 r. poprzez
publikację ogłoszenia o zamówieniu. Pierwotnie termin składania i otwarcia ofert wyznaczony został na dzień 14.03.2018
r., tj. 44 dni od dnia przekazania ogłoszenia Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej. W toku postępowania zamawiający
wielokrotnie zmieniał treść ogłoszenia o zamówieniu, w tym m.in. w dniu 20.09.2019 r. zamieścił
na stronie internetowej informację o zmianach ostatecznie ustalając termin składania i otwarcia ofert na dzień 31.10.2019
r.
Ponadto Prezes UZP wskazał, że jak wynika z dokumentacji kontrolowanego postępowania, zamawiający w dniu
11.10.2019 r. zamieścił na stronie internetowej kolejną informację o dokonanych zmianach treści ogłoszenia o
zamówieniu (ogłoszenie zmian lub dodatkowych informacji przekazane Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej drogą
elektroniczną w dniu 11.10.2019 r. oraz opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 16.10.2019 r. pod
nr 2019/S 200-487339). Zamawiający dokonał modyfikacji m.in. w ramach wielkości i zakresu zamówienia, kryteriów
oceny ofert oraz warunków udziału w postępowaniu. Równocześnie zamawiający, w konsekwencji dokonanych zmian,
nie przedłużył terminu składania ofert w postępowaniu. Ww. zmianą zamawiający zawęził przedmiot zamówienia, tj.
pełnienie nadzoru nad opracowaniem dokumentacji projektowej i robotami budowlanymi dla 4 zadań inwestycyjnych
ograniczył do pełnienia nadzoru nad opracowaniem dokumentacji projektowej i robotami budowlanymi dla 2 zadań
inwestycyjnych. Ponadto zamawiający dokonał zmian dotyczących warunków udziału w postępowaniu w ramach
wymaganej wiedzy i doświadczenia w zakresie okresu wykazywanych przez wykonawców usług z 3 do 5 lat przed
upływem terminu składania ofert oraz dysponowania osobami niezbędnymi do realizacji zamówienia poprzez znaczne
ograniczenie wymaganego zasobu osobowego. Podnieść przy tym należy, iż zamawiający nie dopuszczał wskazywania
przez wykonawców tej samej osoby na więcej niż jedno stanowisko, ani na to samo stanowisko na więcej niż jednym
kontrakcie. Dodatkowo zamawiający zmodyfikował postanowienia ogłoszenia o zamówieniu m.in. dotyczące wag
kryteriów oceny ofert.
Prezes UZP podniósł, że w toku prowadzonej kontroli, zamawiający w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu
Zamówień Publicznych, w piśmie z dnia 28.12.2021 r., odnosząc się do okoliczności przesądzających o tym, że
dokonując zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, nie zdecydował się na jednoczesne wydłużenie terminu składania
ofert o czas niezbędny do wprowadzenia zmian w ofertach, w szczególności w kontekście art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z
2004 r., wskazał, że „Zamawiający dokonując wykładni art. 12a ust. 2 ustawy Pzp oparł się przede wszystkim na
wykładni celowościowej, a następnie posiłkował się wykładnią literalną. Celem przepisu jest zapewnienie odpowiedniego
okresu czasu na wprowadzenie zmian zdefiniowanych jako istotne tj. dotyczących m.in określenia przedmiotu
zamówienia, wielkości lub zakresu zamówienia, kryteriów oceny ofert, warunków udziału w postępowaniu lub sposobu
oceny ich spełnienia.
W tym wypadku zmiany te polegały na:
• zmniejszeniu zakresu zamówienia na Pełnienie nadzoru z czterech zadań
inwestycyjnych na dwa zadania inwestycyjne LOT C i LOT D,
• dysponowanie osobami wchodzącymi w skład Stałego Inżyniera z czterech Zespołów Kontraktu zostało
zmniejszone do Zespołu Kontraktu 1 i Zespołu Kontraktu 2,
• zapisy dotyczące kryterium 2 — Doświadczenie personelu Wykonawcy zostało zmniejszone z czterech do
dwóch podkryterium.
Przedmiotowe zmiany nie mogły mieć wpływu na ograniczenie konkurencyjności, ani nie wiązały się z koniecznością
spełnienia dodatkowych wymogów przez Wykonawców, wręcz przeciwnie stanowiły ułatwienie w wykazaniu się osobami
niezbędnymi do realizacji zamówienia. Z tego względu Zamawiający nie przedłużał terminu składania ofert zwłaszcza, iż
czas niezbędny na ich przygotowanie w rozumieniu art. 12a ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp został zachowany.
Podkreślenia wymaga okoliczność, iż zmiana terminu otwarcia ofert prawdopodobnie stanowiłaby jedynie utrudnienie, ze
względu na konieczność zmiany okresu obowiązywania gwarancji wadialnych.
Dodatkowo wskazuję, iż okres 15 dniowy jest najkrótszym przewidzianym w Ustawie Pzp terminem na składanie ofert, a
zatem stosując wykładnię a maiori ad minus, skoro 15 dniowy termin jest wystarczający na złożenie oferty, to tym
bardziej jest odpowiedni na wprowadzenie zmian do oferty. Jednocześnie wskazuję, iż sama wykładania gramatyczna
przepisu art. 12a ust. 2 ustawy Pzp wskazuje na obowiązek przedłużenia terminu o czas niezbędny. W analizowanym
wypadku taka niezbędność nie zachodziła, a zatem pozostanie przy 15 dniowym terminie na dokonanie zmiany w
ofertach było zasadne i adekwatne do zaistniałych okoliczności faktycznych”.
Prezes UZP wskazał, że zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r., w przypadku dokonywania zmiany treści
ogłoszenia o zamówieniu zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych lub opublikowanego w Dzienniku
Urzędowym Unii Europejskiej, zamawiający przedłuża termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w
postępowaniu lub termin składania ofert o czas niezbędny do wprowadzenia zmian we wnioskach lub ofertach, jeżeli jest
to konieczne. Niemniej jeżeli powyższa zmiana jest istotna, o czym mowa w ust. 2 przywołanego przepisu, a więc w
szczególności dotyczy określenia przedmiotu, wielkości lub zakresu zamówienia, kryteriów oceny ofert, warunków
udziału w postępowaniu lub sposobu oceny ich spełniania, zamawiający przedłuża termin składania wniosków o
dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub termin składania ofert o czas niezbędny na wprowadzenie zmian we
wnioskach lub ofertach, z tym że w postępowaniach, których wartość jest równa lub przekracza
kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Pzp z 2004 r., termin składania:
1) ofert nie może być krótszy niż 15 dni od dnia przekazania zmiany ogłoszenia Urzędowi Publikacji Unii
Europejskiej - w trybie przetargu nieograniczonego;
2) wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie może być krótszy niż 30 dni, a jeżeli zachodzi pilna
potrzeba udzielenia zamówienia niż 15 dni od dnia przekazania zmiany ogłoszenia Urzędowi Publikacji Unii
Europejskiej - w trybie przetargu ograniczonego lub negocjacji z ogłoszeniem.
Prezes UZP wskazał, że w postępowaniach, których wartość jest równa lub przekracza tzw. progi unijne, ustawa
przewiduje minimalny czas, jaki zamawiający musi zapewnić wykonawcom w celu przygotowania ofert lub wniosków
przy uwzględnieniu dokonanych przez zamawiającego zmian. Zauważyć przy tym warto, że powyższy przepis został tak
sformułowany, że powoduje konieczność przedłużenia terminu nawet wtedy, gdy do czasu złożenia ofert lub wniosków
pozostało więcej dni, niż wymagają tego przepisy art. 12a ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Pzp z 2004 r.
Zdaniem Prezesa UZP brzmienie art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. wskazuje więc na obowiązek przedłużenia terminu
składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub terminu składania ofert w sytuacji gdy zamawiający
dokonuje istotnej zmiany treści ogłoszenia. Zgodnie natomiast z zamysłem ustawodawcy, za zmiany istotne należy
uznać zmiany dotyczące przede wszystkim: określenia przedmiotu, wielkości lub zakresu zamówienia, kryteriów oceny
ofert, warunków udziału w postępowaniu lub sposobu oceny ich spełniania. Tym samym, należy uznać, że dokonując
zmiany treści opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenia o zamówieniu w zakresie zapisów
dotyczących wielkości i zakresu zamówienia, kryteriów oceny ofert oraz warunków udziału w postępowaniu odnoszących
się do zdolności technicznej lub zawodowej, zamawiający doprowadził do zmiany treści ogłoszenia, która niewątpliwie
miała charakter zmiany istotnej. Według Prezesa UZP należy przyjąć, iż zamawiający po dokonaniu istotnej zmiany
ogłoszenia o zamówieniu, zobligowany był do przedłużenia terminu składania ofert w postępowaniu.
Prezes UZP podkreślał, że zamawiający dokonał zmiany wielkości i zakresu zamówienia a także, w konsekwencji,
warunków udziału w postępowaniu dotyczących dysponowania potencjałem osobowym jak i warunków dotyczących
okresu wykazywanych przez wykonawców usług, co mogło mieć bezpośrednie przełożenie na zainteresowanie większej
grupy wykonawców realizacją przedmiotowego zamówienia, a tym samym warunkować decyzję o przystąpieniu tych
wykonawców do postępowania przetargowego.
Zdaniem Prezesa UZP należy się również odwołać do zasad ogólnych systemu zamówień publicznych określonych m.in.
w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r., zgodnie z którym zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o
udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców.
Zasady te dotyczą wszystkich podmiotów, które chcą i mogą wziąć udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia.
Okoliczność, czy dany podmiot może wziąć udział w postępowaniu zależy między innymi od tego, w jaki sposób
zamawiający sprecyzuje warunki udziału w postepowaniu. Możliwość poszerzenia grona podmiotów przystępujących do
przetargu czyni koniecznym zapewnienie tym podmiotom czasu na sporządzenie wniosków czy też ofert w nowych
warunkach określonych przez zamawiającego, które, przy uwzględnieniu dokonanych przez zamawiającego zmian, nie
mają już dla tych podmiotów charakteru wykluczającego ze zbioru potencjalnych wykonawców. Taki jest m.in. cel
regulacji zawartej w przepisie art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r., odczytywanej systemowo w świetle zasad
sformułowanych w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r..
Zdaniem Prezesa UZP, należy mieć również na względzie, iż niniejsze postępowanie zostało wszczęte w dniu
02.02.2018 r., a ostateczny termin składania ofert upływał w dniu 31.10.2019 r. W dniu 11.10.2019 r., tj. po ponad 20
miesiącach prowadzenia postępowania, zamawiający poinformował o wprowadzeniu znacznie mniej rygorystycznych
warunków udziału w postępowaniu niż w pierwotnie opublikowanym ogłoszeniu dając niespełna trzytygodniowy czas na
przygotowanie ofert potencjalnym wykonawcom.
Zdaniem Prezesa UZP dokonana przez zamawiającego zmiana treści ogłoszenia o zamówienia opublikowanego w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej miała charakter istotny, i na zamawiającym ciążył obowiązek przedłużenia
terminu składania ofert o czas konieczny dla zachowania zasady uczciwej konkurencji oraz równego traktowania
wykonawców w postępowaniu. Według Prezesa UZP zaniechanie powyższego, w stanie faktycznym przedmiotowej
sprawy, stanowi naruszenie art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r.
W dalszej części informacji o wyniku kontroli Prezes UZP podniósł, że zgodnie z punktem 9.7.1. siwz zamawiający, na
potwierdzenie na spełnienia warunków udziału w postępowaniu żądał m.in. przedłożenia wykazu usług wykonanych w
okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania ofert a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym
okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których usługi zostały
wykonane (sporządzony wg wzoru stanowiącego Załącznik nr 6 do IDW). Jednocześnie, jak wynika z treści ogłoszenia o
zamówieniu, zamawiający wymagał złożenia wykazu usług
wykonanych w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest
krótszy - w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których usługi
zostały wykonane.
Prezes UZP podniósł, że w odpowiedzi na jego wezwanie zamawiający, w piśmie z dnia 28.12.2021 r., podniósł, iż „(…)
w dniu 11.10.2019 r. zamieścił ujednolicony SIWZ oraz dokonał zmiany ogłoszenia.
Zmiana SIWZ (Zmiana XXIII) została dokonana w zakresie m.in. pkt 8.6.1. IDW. Zamawiający wymagał złożenia wykazu
usług wykonanych w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia
działalności jest krótszy — w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na
rzecz których usługi zostały wykonane.
W punkcie 9.7.1 na potwierdzenie warunków udziału w postępowaniu omyłkowo nie został poprawiony okres 3 lat na
okres 5 lat.
Należy podkreślić, że wykonawcy którzy byli wzywani do przedłożenia Załącznika nr 6 do IDW - Wykazu usług
prawidłowo złożyli dokumenty z okresu ostatnich 5 lat.
Jednocześnie zgodnie z ogłoszeniem zmian lub dodatkowych informacji wysłanych w dniu 10.11.2019 r. do DZ.U.U.E i
opublikowanych w dniu 16.10.2019 r. Zamawiający wymagał złożenia wykazu usług wykonanych w okresie ostatnich 5 lat
przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy — w tym okresie, wraz z
podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których usługi zostały wykonane.”
Prezes UZP podniósł, że w myśl art. 38 ust. 4 ustawy Pzp z 2004 r. w uzasadnionych przypadkach zamawiający może
przed upływem terminu składania ofert zmienić treść specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Argumentował, że
wskazany przepis umożliwia zamawiającemu dokonanie zmian treści siwz, a jednocześnie obliguje do ich dokonania w
sytuacji, gdy wymaga tego należyta staranność w przeprowadzeniu postępowania. Taki wniosek należy sformułować w
szczególności w oparciu o ogólne zasady udzielania zamówień, przede wszystkim zasadę przejrzystości postępowania.
Zdaniem Prezesa UZP brak dokonania zmiany punktu 9.7.1. siwz w zakresie ww. zapisów dotyczących dokumentu
wymaganego na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu, tj. wykazu usług, stanowił naruszenie art.
38 ust. 4 ustawy Pzp z 2004 r. Powyższe naruszenie nie miało wpływu na wynik postępowania.
II.
W dniu 18 lutego 2022 r. zamawiający wniósł zastrzeżenia do pkt 1 informacji o wyniku kontroli. W zakresie naruszenia
opisanego w pkt. 2 powyżej zamawiający nie wniósł zastrzeżeń.
Zamawiający podniósł, że 20 września 2019 r. wprowadził zmianę treści SIWZ, ustalając termin składania i otwarcia ofert
na dzień 31 października 2019 r. (był to ostateczny termin składania ofert w postępowaniu, nie podlegał on późniejszym
zmianom). Następnie w dniu 11 października 2019 r. Zamawiający opublikował na stronie internetowej kolejną zmianę
treści SIWZ. Zamawiający dokonał wówczas następujących zmian:
1) Ograniczono wielkość i zakres zamówienia. Pierwotnie postępowanie o udzielenie zamówienia dotyczyło
pełnienia nadzoru nad opracowaniem dokumentacji projektowej i robotami budowlanymi dla czterech zadań
inwestycyjnych, tj.: a) LOT A — prace na linii kolejowej 131 na odcinku Chorzów Batory (km 5,900) — Nakło
Śląskie (km 29,000), b) LOT B — prace na linii kolejowej 131 na odcinku Nakło Śląskie (km 29,000) — Kalina (km
66,800), c) LOT C — prace na liniach kolejowych nr 131, 686, 687, 704 na odcinku Kalina (km 66,800) - Rusiec
Łódzki (km 137,500), d) LOT D prace na liniach kolejowych nr 131, 542, 739 na odcinku Rusiec Łódzki (km
137,500) — Zduńska Wola Karszenice (km 170,212). W wyniku zmian przeprowadzonych przez Zamawiającego,
postępowanie dotyczy wyłącznie nadzoru nad zadaniami inwestycyjnymi pn. LOT C oraz LOT D (z postepowania
wyeliminowano nadzór nad zadaniami LOT A. LOT B).
2) Skrócono okres realizacji zamówienia. Pierwotnie SIWZ przewidywało świadczenie usługi nadzoru nad
robotami budowlanymi (etap 2 usługi) w okresie maksymalnie 68 miesięcy, po zmianie okres ten uległ skróceniu do
59 miesięcy.
3) Złagodzono warunki udziału w postępowaniu w zakresie zdolności technicznej i zawodowej. Po pierwsze,
Zamawiający w ramach warunku udziału w zakresie zdolności technicznej lub zawodowej postanowił, że
wykonawcy biorący udział w postępowaniu mogą legitymować się wykonaniem co najmniej dwóch usług
polegających na zarządzaniu inwestycją i sprawowaniu nadzoru nad robotami budowlanymi w zakresie budowy lub
przebudowy linii kolejowych, wykonaną w okresie ostatnich pięciu lat przed upływem terminu składania ofert (SIWZ
w pierwotnym brzmieniu stanowił, że miał to być okres trzech lat przed upływem terminu składania ofert). Po
drugie, Zamawiający znacznie ograniczył liczbę specjalistów wchodzących w skład Stałego Zespołu Inżyniera —
pierwotnie Zamawiający wymagał dysponowania dwudziestoma ekspertami różnych specjalizacji, natomiast po
zmianie Zamawiający wymagał dysponowania dwunastoma ekspertami (wyłączono konieczność dysponowania
dwoma
inżynierami rezydentami, czterema inspektorami nadzoru w specjalności inżynieryjnej kolejowej oraz dwoma
inspektorami nadzoru w specjalności inżynieryjnej mostowej). Po trzecie, w przypadku składania oferty przez
konsorcjum, Zamawiający zrezygnował z konieczności wykazania przez każdego członka konsorcjum należytego
wykonania co najmniej dwóch usług polegających na zarządzaniu inwestycją i sprawowaniu nadzoru nad robotami
budowlanymi. Zamiast tego Zamawiający postanowił, że „warunki szczegółowe [tj. udziału w postępowaniu] określone w
punkcie 8.6 IDW uznaje się za spełnione, jeśli spełnią je łącznie wszyscy Wykonawcy składający ofertę wspólną”.
4) Złagodzono kryteria oceny ofert. Zamawiający ustanowił pierwotnie następujące kryteria oceny ofert: cena —
waga 40%, doświadczenie personelu wykonawcy — 30%, metodologia — 30%. Po zmianach przeprowadzonych
w dniu 11 października 2019 r. kryteria przyjęły następującą wagę: cena — 65%, doświadczenie personelu
wykonawcy — 20%, metodologia — 15%. W przypadku kryterium „doświadczenie personelu wykonawcy”
Zamawiający oceniał przed zmianą doświadczenie zdobyte przez czterech inżynierów rezydentów (wchodzących
w skład Stałego Zespołu Inżyniera), natomiast po zmianach SIWZ Zamawiający ostatecznie ocenił doświadczenie
dwóch inżynierów rezydentów. W przypadku kryterium „metodologia” Zamawiający uprościł procedurę oceny ofert
w ten sposób, że zrezygnował z przeprowadzenia oceny rozmowy z inżynierem projektu i poprzestał wyłącznie na
przeprowadzeniu oceny pisemnego opracowania zawierającego identyfikację ryzyk związanych ze sprawowanym
przez wykonawcę nadzorem inwestorskim (w pierwotnym brzmieniu SIWZ Zamawiający oceniał zarówno pisemne
opracowanie dot. ryzyk projektu, jak i ustną rozmowę z inżynierem projektu).
5) Złagodzono zasady korzystania z podwykonawców. Zamawiający postawił pierwotnie w SIWZ warunek,
zgodnie z którym „brak wskazania części zamówienia, które Wykonawca zamierza powierzyć Podwykonawcom
będzie rozumiany przez Zamawiającego jako zgoda Wykonawcy na wykonanie całego przedmiotu zamówienia
samodzielnie, bez powierzenia części zamówienia podwykonawcom”. Po modyfikacji SIWZ powyższe
postanowienie usunięto, wymagając jednocześnie uzyskania zgody Zamawiającego na powierzenie
podwykonawcom realizacji części lub całości zamówienia.
Zamawiający wskazał, że w świetle przywołanych powyżej zmian wprowadzonych przez niego w życie 11 października
2019 r. stwierdzić należy, że ich zasadniczym powodem było ograniczenie zakresu zamówienia i związane z nim
złagodzenie szeroko rozumianych wymogów Zamawiającego postawionych w postępowaniu — co do terminu realizacji,
brzmienia warunków
udziału w postępowaniu, kryteriów oceny ofert itd. Zamawiający argumentował, że zmiany wprowadzone przez niego nie
ograniczyły dostępu do uzyskania i realizacji zamówienia przez potencjalnych wykonawców będących w stanie
prawidłowo wykonać zamówienie. Przeciwnie, złagodzenie warunków przetargowych mogło ewentualnie doprowadzić do
potencjalnego zwiększenia konkurencji wśród wykonawców i dopuszczenia do udziału większej liczby wykonawców.
Zamawiający zaznaczył, że zmiany nie utrudniły uczestnictwa zainteresowanym – ci z wykonawców, którzy byli gotowi
złożyć mu ofertę przed dniem wprowadzenia zmian przez niego (tj. dysponowali zasobami pozwalającymi na wykazanie
spełniania warunków udziału, a jednocześnie nie zachodziły wobec nich podstawy wykluczenia) w dalszym ciągu mogli
złożyć mu ofertę. Ewentualna konieczność dostosowania treści ofert wskutek wprowadzonych zmian dotyczyła np. ceny
czy osób skierowanych do realizacji zamówienia, co miało wymiar stricte czynności technicznej.
Zdaniem zamawiającego zmiany wprowadzone przez niego bez wydłużenia terminu składania ofert zgodnie z art. 12a
ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp z 2004 r. nie doprowadziły do wyeliminowania potencjalnych nowych wykonawców z możliwości
ubiegania się o uzyskanie przedmiotowego zamówienia. Po pierwsze, w toku postępowania o udzielenie zamówienia
publicznego Zamawiający otrzymywał w trybie art. 38 ust. 1 ustawy Pzp z 2004r. wnioski o wyjaśnienie treści SIWZ. Do
kręgu podmiotów zwracających się do Zamawiającego z wnioskiem o wyjaśnienia należą wykonawcy: ECM Group
Polska S.A., Multiconsult Polska sp. z o.o., SAFEGE Oddział w Polsce, Kolmen sp. z o.o., Egis – Poland sp. z o.o.,
Koltech Inwestor sp. z o.o., Sweco Consulting sp. z o.o. (…).
Zamawiający wskazał, że jak wynika z informacji z otwarcia ofert z dnia 31 października 2019 r., w postępowaniu oferty
złożyli następujący wykonawcy: konsorcjum w składzie MGGP S.A. oraz Egis Poland sp. z o.o., SAFEGE S.A.S.,
konsorcjum w składzie INKO Consulting sp. z o.o. i Drogowa Trasa Średnicowa S.A., Multiconsult Polska sp. z o.o., ECM
Group Polska S.A. Powyższe oznacza, że większość wykonawców (czterech z siedmiu) składających wnioski o
wyjaśnienie treści SIWZ (tym samym będących potencjalnie zainteresowanych uzyskaniem zamówienia na etapie przed
wprowadzeniem zmiany), zdecydowało się ostatecznie na złożenie oferty pomimo zmian, a także, że niemal każdy z
wykonawców (czterech z pięciu), którzy złożyli oferty w postępowaniu, był zaangażowany w postępowanie na etapie
poprzedzającym złożenie oferty. W ocenie Zamawiającego powyższa okoliczność świadczy o tym, że zmiany
przeprowadzone w postępowaniu w dniu 11 października 2019 r. były irrelewantne z punktu widzenia kręgu wykonawców
chcących wziąć udział w postępowaniu i mających zamiar uzyskać
i zrealizować zamówienie. Tym samym zamawiający uznał, że jego działania nie naruszyły zasady nakazującej
zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców wyrażonej w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r.
Następnie zamawiający podniósł, iż liczba ofert, jaką otrzymał w kontrolowanym postępowaniu nie odbiega od średniej
liczby ofert, jakie otrzymywał w analogicznych postępowaniach o udzielenie zamówienia prowadzonych w latach 2020 –
2021 r., a krąg wykonawców biorących udział w tych postępowaniach był zbliżony do kręgu wykonawców, którzy
zdecydowali się przedstawić mu ofertę w ramach zamówienia dot. linii kolejowej C-E 65. Zamawiający argumentował, że
z analizy tych informacji wynika, że w postępowaniach obejmujących zamówienia na usługę nadzoru nad robotami
budowlanymi otrzymywał średnio 6,5 oferty, z kolei w postępowaniu objętym kontrolą wpłynęło 5 ofert. To oznacza, że
zmiany wprowadzone przez niego nie doprowadziły do zaburzenia prawidłowego toku postępowania i ograniczenia
konkurencji.
Finalnie, Zamawiający podniósł, że na skutek zmiany SIWZ dokonanej w dniu 11 października 2019 r. nie otrzymał od
jakiegokolwiek wykonawcy żadnego wniosku o wydłużenie terminu składania ofert, a sama zmiana nie została
zaskarżona do Krajowej Izby Odwoławczej. Oznacza to, że złagodzenie wymogów postępowania nie doprowadziło do
sytuacji, w której jakiś wykonawca, na skutek wprowadzenia zmian specyfikacji, mógłby ubiegać się o udzielenie
zamówienia, ale zostałby pozbawiony możliwości złożenia oferty (np. z uwagi na zbyt krótki czas na przygotowanie
oferty). Powyższe przeczy tezie sformułowanej na gruncie wyników kontroli, że zmiany mogły mieć bezpośrednie
przełożenie na zainteresowanie większej grupy wykonawców realizacją przedmiotowego zamówienia, tym bardziej, że
krąg potencjalnych wykonawców posiadających zdolność do realizacji nadzoru nad robotami budowlanymi w zakresie
budowy linii kolejowych jest znacznie ograniczony. Wykonawcy w tym obszarze na bieżąco śledzą rynek zamówień
publicznych i gdyby zakwestionowane zmiany miałyby w rzeczywistości doprowadzić do sytuacji, w której większa liczba
podmiotów byłaby zainteresowana uzyskaniem zamówienia, Zamawiający z całą pewnością spotkałby się z reakcją tych
wykonawców (polegającą np. na zgłoszeniu Zamawiającemu wniosku o wydłużenie terminu składania ofert).
Zamawiający argumentował, że naruszenie art. 12a ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp z 2004 r. nie stanowiło o naruszeniu zasady
uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców wyrażonej w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r. Jak podnosi się
w piśmiennictwie, celem art. 12a
ustawy Pzp z 2004 r. jest to, aby Zamawiający uwzględniał czas potrzebny na sporządzenie ofert, z zachowaniem
określonych w ustawie minimalnych terminów na ich złożenie. Gdy zamawiający zmienia w sposób istotny warunki
postępowania, musi przedłużyć czas dla wykonawców już zainteresowanych danym postępowaniem, jak i dać czas
wykonawcom, którzy dopiero po zmianie mogli się nim zainteresować. Za istotne ustawodawca uznał określenie
przedmiotu, wielkości lub zakresu zamówienia, określenie kryteriów oceny ofert, warunków udziału w postępowaniu lub
sposobu oceny ich spełniania. Istotną zmianą będzie również zmiana podstaw wykluczenia, które będzie badał
zamawiający, a także decyzja o badaniu podwykonawców, decyzja o wymaganiu wadium lub zabezpieczenia należytego
wykonania umowy, zmiany terminów wykonania zamówienia lub terminów wyznaczonych na złożenie ofert lub wniosków
o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Skoro — jak wykazano powyżej — zmiany SIWZ doprowadziły do sytuacji w
której:
1) złagodzono wymogi realizacji zamówienia,
2) krąg wykonawców zainteresowanych uzyskaniem zamówienia przed dniem wprowadzenia
zakwestionowanych zmian nie różnił się od kręgu wykonawców, którzy ostatecznie złożyli oferty,
3) wykonawcy nie byli zmuszeni do przeprowadzenia istotnych zmian w treści ofert,
4) Zamawiający otrzymał podobną liczbę ofert jak w analogicznych postępowaniach prowadzonych przez
Zamawiającego,
5) Zamawiający nie otrzymał żadnych wniosków o wydłużenie terminu składania ofert
- uznać należy, że brak przedłużenia terminu składania ofert nie miało znaczenia z punktu widzenia wykonawców
już zainteresowanych kontrolowanym postępowaniem, jak i tymi, którzy hipotetycznie mogli tym postępowaniem
zainteresować się po wprowadzeniu zmian SIWZ.
W efekcie zamawiający stwierdzał, że ewentualne naruszenie art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. nie miało wpływu na
wynik postępowania. To z kolei oznacza, że nie zachodzi opisana w art. 146 ust. 6 ustawy Pzp z 2004 r. podstawa
prawna do wystąpienia do sądu o unieważnienie postępowania z uwagi na dokonanie przez zamawiającego czynności z
naruszeniem przepisu ustawy, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik postępowania, jak również nie ma podstaw do
unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp z 2004 r.
Zamawiający podniósł, że formułując powyższą ocenę działa także na podstawie ukształtowanej dotychczas praktyki i
ocen prawnych wyrażonych przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Zamawiający podlegał dotychczas kontroli
uprzedniej w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na
„Opracowanie dokumentacji projektowej wraz z pełnieniem nadzoru autorskiego w ramach projektu POIiŚ 5.1-14 pn.:
„Prace na linii kolejowej C-E 65 na odc. Chorzów Batory – Tarnowskie Góry – Karsznice Inowrocław – Bydgoszcz –
Maksymilianowo” dla zadania pn. LOT B – Prace na linii kolejowej 131 na odcinku Nakło Śląskie (km 29,000) – Kalina (km
66,800) oraz na zaprojektowanie podstacji trakcyjnych i infrastruktury kolejowej na linii kolejowej nr 131 i 144”. W
informacji o wyniku kontroli uprzedniej z dnia 19 sierpnia 2021 r., znak KU/99/21/DKZP stwierdzono, że w ramach w/w
postępowania Zamawiający naruszył art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. poprzez zaniechanie przedłużenia terminu
składania ofert, w sytuacji, kiedy doszło do istotnej zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu (zmiana dotyczyła warunków
udziału w postępowaniu). Zaznaczono jednocześnie, że stwierdzone naruszenie nie miało wpływu na wynik
postępowania. Zamawiający – kierując się zasadą nakazującą dokonywania analogicznych ocen prawnych w
analogicznych stanach faktycznych – stoi na stanowisku, że ewentualne uchybienia również pozostają bez wpływu na
wynik postępowania objętego niniejszą kontrolą uprzednią.
Ponadto, zamawiający wskazał, że w praktyce kontroli prowadzonych przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych nie
sposób jest nie dostrzec, że ocena wpływu na wynik postępowania jest w znacznej mierze uzależniona od
zainteresowania wykonawców danym postępowaniem:
1) w uchwale KIO z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. KIO/KD 11/18 kontrolujący stwierdził naruszenie art. 12a ust.
2 ustawy Pzp z 2004 r. (zamawiający dokonał istotnych zmian SIWZ bez jednoczesnej zmiany terminu składania
ofert), jednakże wobec faktu, że w postępowaniu złożono 5 ofert, kontrolujący stwierdził, że uchybienie nie miało
wpływu na wynik postępowania;
2) w uchwale KIO z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. KIO/KD 22/18 kontrolujący stwierdził naruszenie art. 12a ust.
2 ustawy Pzp z 2004 r., jednakże wobec faktu, że w postępowaniu złożono 8 ofert, kontrolujący stwierdził, że
uchybienie nie miału wpływu na wynik postępowania.
Zdaniem zamawiającego, fakt wpływu 5 ofert w postępowaniu objętym niniejszą kontrolą powinien przyczyniać się do
dokonania analogicznej oceny prawnej jak te wyrażone w orzeczeniach przytoczonych powyżej. W związku z powyższy
Zamawiający wniósł o
uwzględnienie zastrzeżeń i uchylenie zalecenia unieważnienia postępowania na podst. art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp z
2004 r.
III.
W dniu 28 lutego 2022 r. Prezes UZP, nie uwzględnił zastrzeżeń zamawiającego do informacji o wyniku kontroli.
Prezes UZP argumentował, iż zamawiający wnosząc zastrzeżenia w znacznej części powtórzył argumentację, na którą
powoływał się w wyjaśnieniach złożonych Prezesowi Urzędu w toku kontroli, które zostały przeanalizowane, a wnioski
wynikające z przeprowadzonego badania zostały zawarte w Informacji o wyniku kontroli, co w konsekwencji skutkowało
wykazaniem naruszenia przepisów art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r.
Prezes UZP zauważył, że zmiany dokonane przez zamawiającego w dniu 11.10.2019 r. dotyczące wielkości i zakresu
zamówienia a także, w konsekwencji, warunków udziału w postępowaniu dotyczących dysponowania potencjałem
osobowym jak i warunków dotyczących okresu wykazywanych przez wykonawców usług, miały charakter zmian
istotnych w rozumieniu art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. i mogły mieć bezpośredni wpływ na zainteresowanie
większej grupy wykonawców realizacją przedmiotowego zamówienia, a tym samym warunkować decyzję o
przystąpieniu tych wykonawców do postępowania przetargowego.
Prezes UZP podniósł, że z brzmienia przepisu art. 12a ustawy Pzp z 2004 r. wynika, że ustawodawca dokonał podziału
zmian, jakich dokonuje zamawiający w ramach modyfikacji ogłoszenia na zmiany istotne i nieistotne. W przypadku zmian
istotnych, dotyczących w szczególności określenia: przedmiotu, wielkości lub zakresu zamówienia, kryteriów oceny
ofert, warunków udziału w postępowaniu lub sposobu oceny ich spełniania, zamawiający jest zobowiązany do
przedłużenia terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub terminu składania ofert o czas
niezbędny na wprowadzenie zmian. Wskazywał, że co do zasady zmianami istotnymi, a więc implikującymi konieczność
przesunięcia terminu składania wniosków lub ofert, będą wszystkie zmiany wpływające na krąg potencjalnych
wykonawców mogących wziąć udział w postępowaniu. Nie można bowiem wykluczyć, że potencjalny wykonawca, który
zapoznał się z pierwotnymi warunkami
zamówienia, zrezygnował z ubiegania się o udzielenie zamówienia, gdyż nie mógł ich wypełnić ze względów
obiektywnych, natomiast w przypadku późniejszego złagodzenia warunków, przy jednoczesnym braku zagwarantowania
właściwego czasu na sporządzenie oferty, nie mógł wziąć udziału w postępowaniu. Zdaniem Prezesa UZP nie można
również wykluczyć, że oferta takiego wykonawcy mogłaby być najkorzystniejsza. Prezes UZP wskazał, że powyższe
zostało potwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 08.11.2018 r. (sygn. akt: I
SA/Ke 344/18).
Prezes UZP zgodził się z zamawiającym, że złagodzenie warunków przetargowych mogło ewentualnie doprowadzić do
potencjalnego zwiększenia konkurencji i dopuszczenia do udziału większej liczby wykonawców. Zauważył, iż brak
wydłużenia terminu na składanie ofert mógł skutecznie uniemożliwić złożenie oferty wcześniej niezainteresowanym
wykonawcom, ze względu na rygorystyczne warunki lub złożenie oferty wykonawcy samodzielnie bez konieczności
występowania w postępowaniu w konsorcjum. Argumentacja zamawiającego dotycząca braku wpływu wprowadzonych
zmian, przy jednoczesnym nieprzedłużeniu terminu składnia ofert, na ewentualne wyeliminowanie potencjalnych nowych
wykonawców z możliwości ubiegania się o uzyskanie przedmiotowego zamówienia, również nie zasługuje na
uwzględnienie. Zamawiający podnosił m.in., że krąg wykonawców zainteresowanych uzyskaniem zamówienia przed
dniem wprowadzenia zakwestionowanych zmian nie różnił się od kręgu wykonawców, którzy ostatecznie złożyli oferty.
Zdaniem Prezesa UZP powyższe może tylko potwierdzać, że zamawiający nie zapewnił potencjalnym wykonawcom
odpowiedniego czasu na sporządzenie ofert, co skutkowało brakiem zainteresowania dodatkowych podmiotów
uzyskaniem przedmiotowego zamówienia. Prezes UZP argumentował, iż niniejsze postępowanie zostało wszczęte w
dniu 02.02.2018 r., a pierwotnie termin składania i otwarcia ofert wyznaczony został na dzień 14.03.2018 r., tj. 44 dni od
dnia przekazania ogłoszenia Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej. W toku postępowania zamawiający wielokrotnie
zmieniał treść ogłoszenia o zamówieniu, w tym m.in. w dniu 20.09.2019 r. zamieścił na stronie internetowej informację o
zmianach ostatecznie ustalając termin składania i otwarcia ofert na dzień 31.10.2019 r. W dniu 11.10.2019 r., tj. po ponad
20 miesiącach prowadzenia postępowania, zamawiający poinformował o wprowadzeniu znacznie mniej rygorystycznych
warunków udziału w postępowaniu niż w pierwotnie opublikowanym ogłoszeniu dając niespełna trzytygodniowy czas na
przygotowanie ofert potencjalnym wykonawcom. Zdaniem Prezesa UZP zaistniała możliwość poszerzenia grona
podmiotów przystępujących do przetargu czyniła koniecznym zapewnienie tym podmiotom czasu na sporządzenie ofert
w nowych warunkach
określonych przez zamawiającego, które przy uwzględnieniu dokonanych przez zamawiającego zmian, nie miały już dla
tych podmiotów charakteru wykluczającego ze zbioru potencjalnych wykonawców. Prezes UZP argumentował, że taki
jest m.in. cel regulacji zawartej w przepisie art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r., odczytywanej systemowo w świetle
zasad sformułowanych w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r., zgodnie z którym zamawiający przygotowuje i
przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równe
traktowanie wykonawców. Zasady te dotyczą wszystkich podmiotów, które chcą i mogą wziąć udział w postępowaniu o
udzielenie zamówienia. Okoliczność, czy dany podmiot może wziąć udział w postępowaniu zależy między innymi od
tego, w jaki sposób zamawiający sprecyzuje warunki udziału w postępowaniu. Ponadto, sam brak otrzymania
niewiążących zamawiającego wniosków o przedłużenie terminu składania ofert, czy brak wniesienia odwołania do
Krajowej Izby Odwoławczej, nie oznacza, wbrew twierdzeniu zamawiającego, że złagodzenie wymogów postępowania
nie doprowadziło do sytuacji, w której potencjalny wykonawca, na skutek wprowadzenia zmian specyfikacji, mógłby
ubiegać się o udzielenie zamówienia, ale zostałby pozbawiony możliwości złożenia oferty (np. z uwagi na zbyt krótki
czas na przygotowanie oferty).
Prezes UZP podniósł, że dokonana przez zamawiającego zmiana treści ogłoszenia o zamówieniu opublikowanego w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej miała charakter istotny. Stwierdzał, że na zamawiającym ciążył obowiązek
przedłużenia terminu składania ofert o czas konieczny dla zachowania zasady uczciwej konkurencji oraz równego
traktowania wykonawców w postępowaniu. Zaniechanie powyższego, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy,
stanowi naruszenie art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r.. Z uwagi iż, po upływie
terminu składania ofert, zamawiający nie jest uprawniony do konwalidowania zaniechanej czynności, a zatem wada
postępowania ma charakter nieodwracalny, zamawiający winien unieważnić przedmiotowe postępowanie na podstawie
art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp z 2004 r.
IV.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych przekazał Izbie 28 lutego 2022 r. odpowiedź na zastrzeżenia zamawiającego do
informacji o wyniku kontroli. Zastrzeżenia do zaopiniowania przez Krajową Izbę Odwoławczą wraz z dokumentacją
postępowania kontrolowanego zostały przekazane Izbie dopiero w dniu 2 marca 2022 r.
V.
Po przeprowadzeniu analizy dokumentacji postępowania kontrolnego, a także argumentacji zamawiającego, Krajowa
Izba Odwoławcza uznała, że zastrzeżenia zamawiającego z dnia 18 lutego 2022 r. do informacji o wyniku kontroli
doraźnej Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 11 lutego 2022 r. nie zasługują na uwzględnienie. Jednocześnie
jednak Izba nie podzieliła argumentacji Prezesa Urzędu co do wpływu lub możliwości wpływu stwierdzonego naruszenia
na wynik postępowania.
Stan faktyczny okazał się niesporny.
Zamawiający 20 września 2019 r. wprowadził zmianę treści SIWZ, ustalając termin składania i otwarcia ofert na dzień 31
października 2019 r. (był to ostateczny termin składania ofert w postępowaniu, nie podlegał on późniejszym zmianom).
Następnie w dniu 11 października 2019 r. Zamawiający opublikował na stronie internetowej kolejną zmianę treści SIWZ.
Zamawiający dokonał wówczas następujących zmian:
1) Ograniczono wielkość i zakres zamówienia. Pierwotnie postępowanie o udzielenie zamówienia dotyczyło
pełnienia nadzoru nad opracowaniem dokumentacji projektowej i robotami budowlanymi dla czterech zadań
inwestycyjnych, tj.: a) LOT A — prace na linii kolejowej 131 na odcinku Chorzów Batory (km 5,900) — Nakło
Śląskie (km 29,000), b) LOT B — prace na linii kolejowej 131 na odcinku Nakło Śląskie (km 29,000) — Kalina (km
66,800), c) LOT C — prace na liniach kolejowych nr 131, 686, 687, 704 na odcinku Kalina (km 66,800) - Rusiec
Łódzki (km 137,500), d) LOT D prace na liniach kolejowych nr 131, 542, 739 na odcinku Rusiec Łódzki (km
137,500) — Zduńska Wola Karszenice (km 170,212). W wyniku zmian przeprowadzonych przez Zamawiającego,
postępowanie dotyczyło wyłącznie nadzoru nad zadaniami inwestycyjnymi pn. LOT C oraz LOT D (z postępowania
wyeliminowano nadzór nad zadaniami LOT A, LOT B).
2) Skrócono okres realizacji zamówienia. Pierwotnie SIWZ przewidywało świadczenie usługi nadzoru nad
robotami budowlanymi (etap 2 usługi) w okresie maksymalnie 68 miesięcy, po zmianie okres ten uległ skróceniu do
59 miesięcy.
3) Złagodzono warunki udziału w postępowaniu w zakresie zdolności technicznej i zawodowej. Po pierwsze,
Zamawiający w ramach warunku udziału w zakresie zdolności technicznej lub zawodowej postanowił, że
wykonawcy biorący udział w postępowaniu mogą legitymować się wykonaniem co najmniej dwóch usług
polegających na zarządzaniu inwestycją i
sprawowaniu nadzoru nad robotami budowlanymi w zakresie budowy lub przebudowy linii kolejowych, wykonaną w
okresie ostatnich pięciu lat przed upływem terminu składania ofert (SIWZ w pierwotnym brzmieniu stanowił, że miał to
być okres trzech lat przed upływem terminu składania ofert). Po drugie, Zamawiający znacznie ograniczył liczbę
specjalistów wchodzących w skład Stałego Zespołu Inżyniera — pierwotnie Zamawiający wymagał dysponowania
dwudziestoma ekspertami różnych specjalizacji, natomiast po zmianie Zamawiający wymagał dysponowania
dwunastoma ekspertami (wyłączono konieczność dysponowania dwoma inżynierami rezydentami, czterema
inspektorami nadzoru w specjalności inżynieryjnej kolejowej oraz dwoma inspektorami nadzoru w specjalności
inżynieryjnej mostowej). Po trzecie, w przypadku składania oferty przez konsorcjum, Zamawiający zrezygnował z
konieczności wykazania przez każdego członka konsorcjum należytego wykonania co najmniej dwóch usług
polegających na zarządzaniu inwestycją i sprawowaniu nadzoru nad robotami budowlanymi. Zamiast tego Zamawiający
postanowił, że „warunki szczegółowe [tj. udziału w postępowaniu] określone w punkcie 8.6 IDW uznaje się za spełnione,
jeśli spełnią je łącznie wszyscy Wykonawcy składający ofertę wspólną”.
4) Złagodzono kryteria oceny ofert. Zamawiający ustanowił pierwotnie następujące kryteria oceny ofert: cena —
waga 40%, doświadczenie personelu wykonawcy — 30%, metodologia — 30%. Po zmianach przeprowadzonych
w dniu 11 października 2019 r. kryteria przyjęły następującą wagę: cena — 65%, doświadczenie personelu
wykonawcy — 20%, metodologia — 15%. W przypadku kryterium „doświadczenie personelu wykonawcy”
Zamawiający oceniał przed zmianą doświadczenie zdobyte przez czterech inżynierów rezydentów (wchodzących
w skład Stałego Zespołu Inżyniera), natomiast po zmianach SIWZ Zamawiający ostatecznie ocenił doświadczenie
dwóch inżynierów rezydentów. W przypadku kryterium „metodologia” Zamawiający uprościł procedurę oceny ofert
w ten sposób, że zrezygnował z przeprowadzenia oceny rozmowy z inżynierem projektu i poprzestał wyłącznie na
przeprowadzeniu oceny pisemnego opracowania zawierającego identyfikację ryzyk związanych ze sprawowanym
przez wykonawcę nadzorem inwestorskim (w pierwotnym brzmieniu SIWZ Zamawiający oceniał zarówno pisemne
opracowanie dot. ryzyk projektu, jak i ustną rozmowę z inżynierem projektu).
5) Złagodzono zasady korzystania z podwykonawców. Zamawiający postawił pierwotnie w SIWZ warunek,
zgodnie z którym „brak wskazania części zamówienia, które Wykonawca zamierza powierzyć Podwykonawcom
będzie rozumiany przez Zamawiającego jako zgoda Wykonawcy na wykonanie całego przedmiotu zamówienia
samodzielnie, bez powierzenia części zamówienia podwykonawcom”. Po modyfikacji SIWZ powyższe
postanowienie usunięto,
wymagając jednocześnie uzyskania zgody Zamawiającego na powierzenie podwykonawcom realizacji części lub całości
zamówienia.
Nie było także sporne, że zamawiający pomimo dokonania ww. modyfikacji nie przedłużył terminu składania ofert.
Jak wynikało z art. 12a ustawy Pzp z 2004 r.:
1. W przypadku dokonywania zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu zamieszczonego w Biuletynie Zamówień
Publicznych lub opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zamawiający przedłuża termin
składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub termin składania ofert o czas niezbędny do
wprowadzenia zmian we wnioskach lub ofertach, jeżeli jest to konieczne.
2. Jeżeli zmiana, o której mowa w ust. 1, jest istotna, w szczególności dotyczy określenia przedmiotu, wielkości
lub zakresu zamówienia, kryteriów oceny ofert, warunków udziału w postępowaniu lub sposobu oceny ich
spełniania, zamawiający przedłuża termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub
termin składania ofert o czas niezbędny na wprowadzenie zmian we wnioskach lub ofertach, z tym że w
postępowaniach, których wartość jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na
podstawie art. 11 ust. 8, termin składania:
1) ofert nie może być krótszy niż 15 dni od dnia przekazania zmiany ogłoszenia Urzędowi Publikacji Unii
Europejskiej – w trybie przetargu nieograniczonego;
2) wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie może być krótszy niż 30 dni, a jeżeli zachodzi pilna
potrzeba udzielenia zamówienia niż 15 dni od dnia przekazania zmiany ogłoszenia Urzędowi Publikacji Unii
Europejskiej – w trybie przetargu ograniczonego lub negocjacji z ogłoszeniem
Nie ulegało wątpliwości, że zmiana ogłoszenia i SIWZ z dnia 20 września 2019 r. wypełniała dyspozycję art. 12a ust. 2
ustawy Pzp z 2004 r. Zmiana ta dotyczyła bowiem warunków udziału w postępowaniu, wielkości zamówienia i kryteriów
oceny ofert. W tej sytuacji, zgodnie z wyraźnym brzmieniem powołanego przepisu, obowiązkiem zamawiającego było
przedłużenie terminu składania ofert o czas niezbędny na wprowadzenie zmian w ofertach przez wykonawców. Nie było
także sporne, że wartość kontrolowanego postępowania przekraczała kwoty określone w przepisach wydanych na
podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Pzp z 2004 r. W
konsekwencji, zgodnie z art. 12 a ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp z 2004 r. zamawiający zobowiązany był przedłużyć termin
składania ofert w ten sposób, aby zapewnić minimum 15 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zmianie do upływu
terminu składania ofert.
Biorąc pod uwagę tak opisany stan faktyczny, Izba stwierdziła, że zamawiający miał obowiązek przedłużenia terminu
składania ofert o czas niezbędny na wprowadzenie zmian w ofertach, gdyż zostały wypełnione wszystkie przesłanki z
art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. Jednocześnie Izba stwierdziła, że brzmienie powołanego przepisu okazało się na tyle
jednoznaczne („zamawiający przedłuża termin składania ofert”), że należało uznać, iż kreuje po stronie instytucji
zamawiającej obowiązek działania, nie pozostawiając w tym zakresie swobody. W tej sytuacji nieprzedłużenie terminu
składania ofert przez zamawiającego stanowiło o naruszeniu art. 12 a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r.
Izba po dokonaniu analizy kontrolowanego postępowania nie podzieliła jednak argumentacji Prezesa UZP co do wpływu
lub możliwości wpływu omawianego naruszenia na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.
W odpowiedzi na zastrzeżenia Prezes UZP odnosząc się do skutków naruszenia ograniczył się do stwierdzenia, że z
uwagi iż, po upływie terminu składania ofert, zamawiający nie jest uprawniony do konwalidowania zaniechanej czynności,
a zatem wada postępowania ma charakter nieodwracalny, zamawiający winien unieważnić przedmiotowe postępowanie
na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp. Jak wynikało z powyższego, organ kontrolujący uzasadnił zalecenie
unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 146 ust. 6 ustawy Pzp z 2004 r. jedynie tym, że
na obecnym etapie postępowania czynność zamawiającego jest już nieodwracalna. W myśl art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy
Pzp z 2004 r., zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli postępowanie obarczone jest
niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia
publicznego. Jak wynika z powołanego przepisu, przesłanką unieważnienia postępowania z art. 93 ust.1 pkt 7 ustawy
Pzp z 2004 r. jest nie tylko niemożność usunięcia wady, ale także to, aby wada uniemożliwiała zawarcie niepodlegającej
unieważnieniu umowy. Przesłanki unieważnienia umowy zostały przez ustawodawcę opisane w art. 146 ust. 1 i ust. 6
ustawy Pzp z 2004 r. Żadna z przesłanek z art. 146 ust. 1 ustawy Pzp z 2004 r. nie miała miejsca w analizowanej
sprawie. Zgodnie natomiast z art. 146 ust. 6 ustawy Pzp z 2004 r., umowa może podlegać unieważnieniu w przypadku
dokonania przez zamawiającego czynności lub zaniechania dokonania czynności z naruszeniem przepisu ustawy, które
miało lub mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
Izba stwierdziła, że organ kontrolujący nie wykazał wpływu lub możliwości wpływu zarzucanego naruszenia na wynik
postepowania o udzielenie zamówienia, o których mowa w art. 146 ust. 6 ustawy Pzp z 2004 r.
Po pierwsze, w analizowanej sprawie na uwagę zasługiwał kluczowy fakt, że mimo nieprzedłużenia terminu składania
ofert zamawiający zapewnił wykonawcom na wprowadzenie zmian w ofertach więcej niż minimalne 15 dni, o których
mowa w art. 12a ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp z 2004 r. Zmiana ogłoszenia i SIWZ miała miejsce 20 września 2019 r., zaś
termin składania ofert upływał 31 października 2019 r. Organ kontrolujący nie wskazał, o jaki czas jego zdaniem
należałoby wydłużyć termin składania ofert w sytuacji, gdy minimalny termin z art. 12a ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp z 2004 r.,
mimo nieprzedłużenia, był zachowany. W braku argumentacji przeciwnej należało uznać, że zdaniem samego Prezesa
UZP wystarczającym, dla wypełnienia dyspozycji art. 12a ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp z 2004 r., byłoby przedłużenie terminu
o jeden dzień.
Po drugie, Prezes UZP nieprawidłowo ocenił dalsze okoliczności faktyczne tej sprawy. Za takie specyficzne okoliczności
faktyczne towarzyszące sprawie należało uznać charakter zmian polegających na rozszerzeniu, a nie na ograniczeniu
konkurencyjności postępowania. Na uwagę zasługiwał także brak wniosków wykonawców o wydłużenie terminu
składania ofert, brak odwołań do Izby w tym zakresie, znaczna liczba złożonych ofert pochodzących od większości
wykonawców, którzy wyrażali zainteresowanie postępowaniem przed terminem składania ofert, a także fakt, że liczba
uzyskanych ofert nie odbiegała od średniej w analogicznych postępowaniach prowadzonych przez zamawiającego.
Zdaniem Izby wszystkie rozpatrywane łącznie okoliczności faktyczne tej konkretnej sprawy nie wskazywały na to, aby
zaistniałe naruszenie mogło lub miało wpływ na wynik postępowania, a przynajmniej Prezes UZP nie sprostał
konieczności wykazania takiego choćby potencjalnego wpływu. Prezes UZP w tym zakresie ograniczył się do
przedstawienia ogólnych i abstrakcyjnych rozważań o uniemożliwieniu udziału w postępowaniu wykonawców, którzy nie
spełniali pierwotnych wymogów postępowania i którzy gotowi byliby złożyć ofertę, gdyby taki termin został wydłużony.
Izba wzięła pod uwagę, że powyższa argumentacja organu kontrolującego nie została uprawdopodobniona. Izba
stwierdziła, że „możliwość wpływu na wynik postępowania”, o której mowa w art. 146 ust. 6 w zw. z art. 93 ust. 1 pkt 7
ustawy Pzp z 2004 r., nie powinna być oceniana abstrakcyjnie, ale z uwzględnieniem okoliczności faktycznych danej
sprawy.
Jednocześnie Izba podkreśla, że organ kontrolujący niezasadnie zdawał się utożsamiać istotność zmiany w rozumieniu
art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r. z wpływem lub możliwością wpływu naruszenia na wynik postępowania, o której
mowa w art. 146 ust. 6 w zw. z art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp z 2004 r. Istotność zmiany warunków zamówienia, o której
mowa w art. 12a ust. 2 ustawy Pzp z 2004 r., stanowi jedynie przesłankę obowiązku przedłużenia terminu składania
ofert. Natomiast wpływ na wynik postępowania należy badać w odniesieniu do naruszenia takiego obowiązku. Tego
wpływu lub możliwości wpływu organ kontrolujący nie zdołał uprawdopodobnić.
Niezależnie od powyższego Izba stwierdziła, że Prezes Urzędu w odpowiedzi na zastrzeżenia nie zdołał wyjaśnić
dlaczego odstąpił w analizowanej sprawie od ocen prawnych przedstawianych przez siebie na tle analogicznych stanów
faktycznych podczas kontroli uprzedniej w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie
przetargu nieograniczonego na „Opracowanie dokumentacji projektowej wraz z pełnieniem nadzoru autorskiego w
ramach projektu POIiŚ 5.1-14 pn.: „Prace na linii kolejowej C-E 65 na odc. Chorzów Batory – Tarnowskie Góry –
Karsznice Inowrocław – Bydgoszcz – Maksymilianowo” dla zadania pn. LOT B – Prace na linii kolejowej 131 na odcinku
Nakło Śląskie (km 29,000) – Kalina (km 66,800) oraz na zaprojektowanie podstacji trakcyjnych i infrastruktury kolejowej
na linii kolejowej nr 131 i 144” jak również w postępowaniach kontrolnych, o których mowa w:
1) w uchwale KIO z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. KIO/KD 11/18,
2) w uchwale KIO z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. KIO/KD 22/18.
Mając na uwadze powyższe Izba stwierdziła, że zastrzeżenia zamawiającego do informacji o wyniku kontroli nie
zasługiwały na uwzględnienie. Jednocześnie Izba nie podzieliła argumentacji Prezesa Urzędu co do wpływu lub
możliwości wpływu stwierdzonego naruszenia na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
Wobec powyższego, Krajowa Izba Odwoławcza, działając na podstawie art. 617 w zw. z art. 610 ust. 3 ustawy Prawo
zamówień publicznych wyraziła opinię, jak w sentencji uchwały.
Przewodniczący:
Członkowie: