Sygn. akt: KIO 916/24
WYROK
Warszawa, dnia 9 kwietnia 2024 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Przemysław Dzierzędzki
Protokolant:Wiktoria Ceyrowska
po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 19 marca 2024 r.
przez wykonawcę Light On sp. z o.o. w Warszawie
w postępowaniu prowadzonym przez Gminę Słubice w Słubicach
przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego – wykonawcy R.W. prowadzącego w Zielonej Górze działalność
gospodarczą pod firmą I.R.
orzeka:
1.uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej,
powtórzenie czynności badania i oceny ofert, w tym:
a)odrzucenie oferty wykonawcy R.W. prowadzącego w Zielonej Górze działalność gospodarczą pod firmą
I.R. na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo zamówień publicznych z powodu niewykazania
przez tego wykonawcę, że cena jego oferty nie jest rażąco niska,
b)odrzucenie oferty wykonawcy J.M. prowadzącego w Gorzowie Wielkopolskim działalność gospodarczą
pod firmą Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych J.M. na podstawie art. 226 ust. 1
pkt 8 ustawy Prawo zamówień publicznych z powodu niewykazania przez tego wykonawcę, że cena jego
oferty nie jest rażąco niska,
2.kosztami postępowania obciąża Gminę Słubice w Słubicach i:
2.1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10.000 zł 00 gr (słownie: dziesięciu tysięcy
złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę Light On sp. z o.o. w Warszawie tytułem wpisu od
odwołania, kwotę 3.600 zł 00 gr (słownie: trzech tysięcy sześciuset złotych zero groszy) poniesioną przez
odwołującego tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, kwotę 338 zł 00 gr (słownie: trzystu trzydziestu ośmiu
złotych zero groszy) poniesioną przez odwołującego tytułem dojazdu na posiedzenie Izby, kwotę 17 zł 00 gr
(słownie: siedemnastu złotych zero groszy) poniesioną przez odwołującego tytułem opłaty skarbowej od
pełnomocnictwa,
2.2.zasądza od Gminy Słubice w Słubicach na rzecz wykonawcy Light On sp. z o.o. w Warszawie kwotę 13 955
zł 00 gr (słownie: trzynastu tysięcy dziewięciuset pięćdziesięciu pięciu złotych zero groszy), stanowiącą
koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od odwołania, wynagrodzenia pełnomocnika,
dojazdu na posiedzenie Izby i opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodniczący:………………….…
Sygn. akt: KIO 916/24
Uzasadnie nie
Gmina Słubice w Słubicach, zwana dalej „zamawiającym”, prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia na
podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1605
ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp” lub „Pzp”, którego przedmiotem jest budowa oświetlenia drogowego na Osiedlu
Krasińskiego w Słubicach.
Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone w Biuletynie Zamówień Publicznych 20 lutego 2024 r., nr
2024/BZP 00210790/01.
Wobec czynności i zaniechań zamawiającego w ww. postępowaniu w dniu 19 marca 2024 r. do Prezesa
Krajowej Izby Odwoławczej wniósł odwołanie wykonawca Light On sp. z o.o. w Warszawie, zwany dalej „odwołującym”.
Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie:
1)art. 226 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty
wykonawcy R.W. prowadzącego w Zielonej Górze działalność gospodarczą pod firmą I.R., zwanego dalej „Itinet” lub
przystępującym”, podczas gdy oferta tego wykonawcy zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu
zamówienia, a wykonawca złożył wyjaśnienia, które nie wykazały, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny;
2)art. 226 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty
wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa J.M., zwanego dalej „Zakład Projektowania i Wykonawstwa”,
podczas gdy oferta tego wykonawcy zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, a
wykonawca złożył wyjaśnienia, które nie wykazały, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny.
Odwołujący wniósł o nakazanie zamawiającemu:
1)unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej;
2)powtórzenia czynności badania i oceny ofert, w tym:
a) odrzucenia oferty wykonawcy Itinet;
b) odrzucenia oferty wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa;
W uzasadnieniu zarzutu dotyczącego wykonawcy ITINET odwołującywskazał, że wyjaśnienia rażąco niskiej ceny
wykonawcy Itinet zawierają następujące uchybienia, których wystąpienie musi prowadzić do odrzucenia oferty tego
wykonawcy:
1)Wyjaśnienia mają ogólny charakter.
2) Brak dołączenia dowodów.
3) Drastyczne zaniżenie pozycji numer 5 kosztorysu ofertowego „Przewierty maszyną do wierceń poziomych”.
4) Brak wykazania dysponowania niezbędnym sprzętem.
5) Niezgodność z przepisami dotyczącymi kosztów pracy oraz z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia
społecznego.
I.2.1. Ogólny charakter wyjaśnień
Odwołujący podniósł, że wyjaśnienia wykonawcy Itinet mają bardzo ogólny charakter. Wyjaśnienia tego wykonawcy to
tak zwana w orzecznictwie KIO „beletrystka wyjaśnieniowa” składająca się z samych ogólnych stanowisk, pozbawionych
jakiegokolwiek rzeczywistego znaczenia, która nie zawiera również żadnych możliwych do uchwycenia wartości
ekonomicznych.
Odwołujący podniósł, że wykonawca Itinet przykładowo wskazuje, że:
1)„Nasza firma zajmowała się utrzymaniem oświetlenia i sieci energetycznej w mieście Zielona Góra i dokonywała wielu
budów oświetlenia drogowego jak i modernizacji oświetleniowych na terenach wielu Gmin w Polsce”.
Zdaniem odwołującego nie wiadomo jednak, jak realizacja innych zleceń wpływa na koszt realizacji tego zamówienia.
Większość wykonawców dysponuje doświadczeniem w realizacji podobnych prac, więc nie jest to okoliczność, która
pozwala Itinet zaoferować niższą cenę. Wręcz przeciwnie, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, bardziej
doświadczony wykonawca oferuje wyższe ceny od wykonawcy, który dopiero zdobywa doświadczenie.
2)„Baza logistyczna naszej firmy, znajduje się w Zielonej Górze zatem w nie dużej odległości od miejsca w jakim ma się
odbyć budowa oświetlenia”.
Zdaniem odwołującego nie wiadomo jednak jakie konkretnie oszczędności są z tym związane.
3)„Potencjał ludzki to dwie brygady przeszkolone do pracy pod napięciem z aktualnymi uprawnieniami oraz czterech
pracowników fizycznych plus operatorzy sprzętu budowlanego”.
Odwołujący podniósł, że zasadniczo większość wykonawców dysponuje swoim personelem do realizacji
zamówienia. Nie wiadomo jak posiadanie przez wykonawcę Itinet własnego personelu ma wpływać na możliwość
obniżenia kosztów realizacji zamówienia.
4)„Ze względu na długotrwałą współprace z hurtowniami elektrycznymi i producentami sprzętu elektro-instalacyjnego,
nasza firma ma wypracowane rabaty od zakupywanych materiałów, dlatego również jesteśmy konkurencyjni na
płaszczyźnie zatowarowania wykonywanych inwestycji”.
Zdaniem odwołującego nie wiadomo jakiej wysokości są te rabaty, na jakich zasadach są przyznawane, ani na jaki
konkretnie materiał. Nie wiadomo więc, jakie konkretne oszczędności wykonawca Itinet wygeneruje z tego tytułu.
5)„Z Gminą Słubice mieliśmy już przyjemność współpracować oraz realizować inwestycję na osiedlu Widok w
Kunowicach. Teren jest nam znany jak i warunki geotechniczne dlatego też możemy zoptymalizować nasze działania
w kierunku uzyskania dobrej ceny oraz godnego zarobku”.
Odwołujący podniósł, że podobnie - nie wiadomo, jak realizacja innych zleceń wpływa na koszt realizacji tego
zamówienia.
Zdaniem odwołującego można stwierdzić, że żaden element wyjaśnień wykonawcy Itinet nie wnosi żadnej konkretnej
informacji w zakresie przyczyn, dla których wykonawca mógł zaoferować konkretną cenę.
I.2.2. - Brak dołączenia dowodów
Odwołujący podniósł, że do wyjaśnień rażąco niskiej ceny należy dołączyć odpowiednie dowody. Sama kalkulacja
kosztów nie jest wystarczającym dowodem. Zdaniem odwołującego minimalnymi dowodami, jakie należało w niniejszym
przypadku przedstawić były:
1) Dokumenty pochodzące od dostawców materiałów, tj. oferty, faktury lub cenniki – na okoliczność ustalenia cen
materiałów niezbędnych do wykonania zamówienia.
2) Zanonimizowane umowy o pracę z pracownikami lub zanonimizowane listy płac – na okoliczność ustalenia wysokości
wynagrodzenia, jakie wykonawca wypłaca pracownikom.
3) Dokumenty wykazujące posiadany sprzęt – na okoliczność ustalenia sprzętu, jakim dysponuje wykonawca.
Według odwołującego dopiero przedstawienie powyższych dowodów pozwoliłoby Zamawiającemu zweryfikować, czy
wykonawca Itinet jest faktycznie w stanie wykonać zamówienie za zaoferowaną cenę.
I.2.3. - Drastyczne zaniżenie pozycji numer 5 kosztorysu ofertowego „Przewierty maszyną do wierceń poziomych”
Odwołujący podniósł, że zgodnie z kosztorysem inwestorskim Zamawiającego w pozycji numer 5 kosztorysu
inwestorskiego „Przewierty maszyną wierceń poziomych – przecisk” cena jednostkowa w tej pozycji wynosi 264,00 zł za
jeden metr, co przy uwzględnieniu wymaganej liczby metrów daje wartość 137.016,00 zł. Odwołujący wskazał, że
natomiast ta sama pozycja w kosztorysie załączonym do wyjaśnień rażąco niskiej ceny wykonawcy Itinet to cena
jednostkowa 70,39 zł za jeden metr, co przy uwzględnieniu wymaganej liczby metrów daje wartość 36.532,41 zł. Jest to
więc aż o 73,34% mniej niż cena z kosztorysu inwestorskiego. Wykonawca Itinet w żaden sposób nie wyjaśnił skąd
wzięła się aż taka rozbieżność.
Zdaniem odwołującego na przykładzie tej pozycji wyraźnie widać, że ogólność wyjaśnień oraz brak dowodów
uniemożliwia Zamawiającemu merytoryczną weryfikację wyjaśnień rażąco niskiej ceny wykonawcy Itinet. Według
odwołującego gdyby bowiem wyjaśnienia miały szczegółowy charakter, był do nich dołączony kosztorys szczegółowy
(czyli z rozbiciem każdej pozycji jednostkowej na robociznę, materiały oraz sprzęt) oraz do wyjaśnień zostałyby
dołączone dowody (w szczególności w zakresie kosztów robocizny, materiałów oraz sprzętu), to Zamawiający mógłby
dokonać stosownego sprawdzenia czy założenia wykonawcy Itinet są prawidłowe. W szczególności Zamawiający
mógłby sprawdzić, czy założenia wykonawcy co do tej pozycji w kosztorysie szczegółowym są realistyczne oraz
sprawdzić założenia z dowodami, np. czy faktycznie wykonawca jest w stanie zakupić materiały za taką cenę.
Odwołujący argumentował, że wyjaśnienia w formie przedstawionej przez wykonawcę Itinet nie nadają się do żadnej
weryfikacji. Kosztorys ma charakter uproszczony, czyli wykonawca Itinet przekazał wyłącznie informację, że ta pozycja
ma wartość 36.532,41 zł. Nie wiadomo jednak, jak ta wartość została ustalona, w tym chociażby jakie materiały
wykonawca planuje użyć, jaki sprzęt zaangażować i ile czasu pracy to zajmie. Dołączenie w podsumowaniu ogólnego
zestawienia robocizny, materiałów oraz sprzętu nie pomaga, ponieważ jest ono ogólne dla całego kosztorysu, a nie
wiadomo, jak przekłada się to na konkretne pozycje. Tym samym, zdaniem odwołującego, pozycja numer 5 kosztorysu
„Przewierty maszyną wierceń poziomych – przecisk” została drastycznie zaniżona, a ponadto uwydatnia, że wyjaśnienia
rażąco niskiej ceny wykonawcy Itinet nie umożliwiają merytorycznej weryfikacji.
I.2.4. - Brak wykazania dysponowania niezbędnym sprzętem
Odwołujący podkreślił, że wykonawca Itinet do wyjaśnień rażąco niskiej ceny dołączył kosztorys, który na stronie
numer 6 (numeracja wg kosztorysu) zawiera wykaz sprzętu, jaki jest niezbędny do wykonania zamówienia. Wykaz ten
obejmuje łącznie 15 pozycji.
Odwołujący zwrócił uwagę, że jednocześnie w części opisowej wyjaśnień wykonawca Itinet wskazał sprzęt, jakim
dysponuje. Abstrahując już od faktu, że samo wskazanie sprzętu jakim się dysponuje bez załączenia stosownego
dowodu jest niewystarczające (na co Odwołujący zwracał już uwagę w rozdziale I.2.2. numery boczne od 18 do 19
niniejszego odwołania), odwołujący podkreślał, że sprzęt, jaki wykonawca Itinet wskazuje, że dysponuje, jest
niewystarczający do wykonania zamówienia. Zdaniem odwołującego różnice prezentuje poniższa tabela:
Sprzęt wg kosztorysu
Sprzęt wg części opisowej
ciągnik kołowy 55-63 kW (75-85 KM)
BRAK
koparko-spycharka na podwoziu ciągnika
dwie koparki
kołowego 0.15 m3
maszyna do wierceń poziomych WP 15/25 urządzenia do układania kabli bez
wykopowo („kret”)
przyczepa dłużycowa 10 t
dłużycę do przewożenia słupów
przyczepa do przewożenia kabli do 4 t
przyczepę do przewożenia kabli
samochód dostawczy do 0.9 t
dwa samochody transportowe (1)
samochód dostawczy do 0.9 t
dwa samochody transportowe (2)
samochód samowyładowczy do 5 t
samochód wywrotka z HDS
samochód skrzyniowy do 5 t
BRAK
samochód wieżowy z balkonem
podnośnik balkonowy o wysięgu 12 metrów
spawarka elektryczna transformatorowa do BRAK
500 A
spawarka elektryczna wirująca 500 A
BRAK
środek transportowy
dwa wozy techniczne do usuwania awarii
kablowych; ziemnych i napowietrznych
środek transportowy
BRAK
wyciąg do urobku ziemi z napędem
elektrycznym 0.18 t
BRAK
Odwołujący podniósł, że wykonawca Itinet nie dysponuje w całości sprzętem niezbędnym do wykonania zamówienia.
Tym samym albo będzie musiał zakupić (wziąć w leasing) brakujący sprzęt, albo wynająć go od innego podmiotu. W
każdym z przypadków powstaną po stronie wykonawcy Itinet dodatkowe koszty, które nie zostały w żaden sposób
uwzględnione ani opisane w wyjaśnieniach rażąco niskiej ceny.
I.2.5. - Niezgodność z przepisami dotyczącymi kosztów pracy oraz z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia
społecznego
Odwołujący podniósł, że Zamawiający w treści wezwania wskazał wykonawcy Itinet, że wyjaśnienia powinny
dotyczyć co najmniej:
• zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa
od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy
z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów
odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
• zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym
realizowane jest zamówienie.
Zdaniem odwołującego wykonawca Itinet ustosunkował się do powyższego w następującym zakresie: „Stawka
roboczogodziny jaką przyjęliśmy to 27,50 zł netto co daje kwotę brutto 33,82 zł zatem przewyższamy kwotę obecnie
ustawowo ustaloną poziomie 27,70 zł”.
Odwołujący podniósł, że w tym jednym zdaniu znajduje się szereg niezgodności, które jednoznacznie wskazują, że
cena zaoferowana przez wykonawcę Itinet jest niezgodna z przepisami dotyczącymi kosztów pracy oraz z przepisami z
zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego.
I.2.5.1. - Kwestia podatku od towarów i usług a wynagrodzenie pracowników
Odwołujący podniósł, że wykonawca wskazał, że przyjął stawkę roboczogodziny 27,50 zł netto, czyli 33,82 zł brutto.
Wartość 33,82 zł brutto powstała po dodaniu stawki 23%. Zdaniem odwołującego jednoznacznie pokazuje to, że
wykonawca nie ma wiedzy na temat kosztów pracy. Według odwołującego nie można bowiem mylić określeń „netto” i
„brutto” w kontekście faktury VAT (czyli „netto” jako wartość bez podatku od towarów i usług, a „brutto” jako wartość z
uwzględnieniem podatku od towarów i usług), z określeniami „netto” i „brutto” w kontekście wynagrodzenia pracowników
(czyli „netto” jako wynagrodzenie, jakie pracownik otrzymuje na rękę, a „brutto” jako kwota wpisana w umowie o pracę”).
Są to dwa zupełnie różne konteksty. Tymczasem wykonawca Itinet utożsamia je ze sobą. Zdaniem odwołującego takie
utożsamienie miałoby sens w przypadku współpracy na podstawie tzw. umowy B2B, w której jeden przedsiębiorca
świadczy na rzecz drugiego usługi i wystawia z tego tytułu fakturę VAT na określoną kwotę netto plus wartość podatku od
towarów i usług.
W takim przypadku faktycznie można utożsamiać ze sobą te konteksty. Podmiot, na rzecz którego są świadczone usługi
płaci bowiem swojemu usługodawcy kwotę powiększoną o wartość podatku od towarów i usług, ale jednocześnie
zapłacona wartość podatku od towarów i usług pomniejsza mu wartość podatku do zapłaty na rzecz urzędu skarbowego
(odjęcie podatku naliczonego od podatku należnego). Natomiast nie ma ku temu podstaw w przypadku osób
zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Wynagrodzenie pracowników jest bowiem kosztem nieobjętym podatkiem
od towarów i usług. W konsekwencji nie można więc w żaden sposób pomniejszyć kwoty podatku od towarów i usług do
zapłaty na rzecz urzędu skarbowego o koszty wynagrodzeń.
Odwołujący argumentował, że z tego powodu kalkulując koszty wynagrodzeń należy przyjąć całkowity koszt
pracodawcy jako kwotę „netto” na fakturze i dopiero na koniec doliczyć podatek od towarów i usług. Przykładowo, jeżeli
całkowity koszt pracodawcy związany z zatrudnieniem pracowników wynosiłby 100.000 zł, to wykonawca powinien
przyjąć wartości: 100.000 zł netto; 23.000 zł wartość podatku od towarów i usług; 123.000 zł brutto (a nie 81.300 zł netto;
18.700 zł wartość podatku od towarów i usług; 100.000 zł brutto). Zdaniem odwołującego z tych powodów wykonawca
Itinet nie miał prawa w celu tłumaczenia zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy oraz z przepisami z
zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego dodać do stawki roboczogodziny 27,50 zł wartość podatku od
towarów i usług, żeby otrzymać wartość 33,82 zł. Punktem wyjścia jest wartość 27,50 zł, natomiast wartość podatku od
towarów i usług nie ma znaczenia, gdyż ten podatek wykonawca musi odprowadzić do urzędu skarbowego (nie obniży
się on w żaden sposób z powodu wypłaty wynagrodzenia pracownikom).
I.2.5.2. - Kwestia minimalnej stawki godzinowej
Odwołujący podniósł, że wykonawca Itinet podał również, że jego zdaniem stawka jest wyższa od obecnie
„ustawowo” ustalonej stawki 27,70 zł. Ponownie świadczy to o braku znajomości przez tego wykonawcę przepisów
dotyczących kosztów pracy oraz przepisów z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. Odwołujący wskazał,
że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 września 2023 r. w sprawie wysokości minimalnego
wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2024 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1893) [dalej:
„rozporządzenie w sprawie minimalnego wynagrodzenia 2024”]:
„§ 1. Od dnia 1 stycznia 2024 r. ustala się minimalne wynagrodzenie za pracę w wysokości 4242 zł.
§ 2. Od dnia 1 stycznia 2024 r. ustala się minimalną stawkę godzinową w wysokości 27,70 zł.
§ 3. Od dnia 1 lipca 2024 r. ustala się minimalne wynagrodzenie za pracę w wysokości 4300 zł.
§ 4. Od dnia 1 lipca 2024 r. ustala się minimalną stawkę godzinową w wysokości 28,10 zł”.
Odwołujący wskazał, że stawka 27,70 zł jest „minimalną stawką godzinową”. Argumentował, że kwestia minimalnego
wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej regulowana jest przez ustawę z dnia 10 października 2002 r.
o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 2207, z późn. zm.) [dalej: „ustawa o
minimalnym wynagrodzeniu za pracę”]. Ustawa ta określa minimalne wynagrodzenie za pracę oddzielnie dla umów o
pracę i oddzielnie dla tzw. umów cywilnoprawnych (umów zlecenie i umów o świadczenie usług). Odwołujący wskazał,
że ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę operuje dwoma pojęciami: „minimalna stawka godzinowa” oraz
„minimalne wynagrodzenie za pracę”. Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę: „W
przypadku umów, o których mowa w art. 734 i art. 750 Kodeksu cywilnego, wykonywanych przez przyjmującego zlecenie
lub świadczącego usługi, wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona w umowie w taki sposób, aby wysokość
wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług nie była niższa niż wysokość minimalnej
stawki godzinowej ustalonej zgodnie z art. 2 ust. 3a, 3b i 5”. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 ustawy o minimalnym
wynagrodzeniu za pracę: „Wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu
pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia ustalonego w trybie art. 2 i art. 4”.
Odwołujący podniósł, że tym samym pojęcie minimalnej stawki godzinowej dotyczy wyłącznie umów, o których
mowa w art. 734 i art. 750 Kodeksu cywilnego (czyli umów zlecenia i umów o świadczenie usług), a pojęcie minimalnego
wynagrodzenia dotyczy wyłącznie umowy o pracę. Odwołujący wskazał, że zgodnie z § 11 ust. 1 wzoru umowy
(stanowiącego załącznik numer 4 do SW Z): „Zamawiający wymaga zatrudnienia przez Wykonawcę lub Podwykonawcę
na podstawie umowy o pracę osób wykonujących czynności w zakresie: pracowników wykonujących roboty ziemne,
elektryczne”. Zdaniem odwołującego oznacza to, że wykonawca musi zatrudnić pracowników na podstawie umowy o
pracę (dla której właściwe jest minimalne wynagrodzenie za pracę). Nie może natomiast zatrudnić pracowników na
podstawie umowy zlecenia bądź umowy o świadczenie usług (dla których właściwa jest minimalna stawka godzinowa). Z
tego powodu odnoszenie się przez wykonawcę Itinet do minimalnej stawki godzinowej jest zupełnie nieadekwatne.
I.2.5.3. - Właściwa wysokość stawki roboczogodziny
Odwołujący podniósł, że żeby ustalić prawidłową wysokość stawki roboczogodziny należy dokonać następujące
obliczenia.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie minimalnego wynagrodzenia 2024 minimalne wynagrodzenie za pracę
wynosi 4.242 zł (Odwołujący dla ułatwienia obliczeń pomijał już okoliczność, że od 1 lipca 2024 r. minimalne
wynagrodzenie za pracę ulegnie zwiększeniu).
Oznacza to, że wykonawca jest zobowiązany wziąć pod uwagę wszystkie koszty pracodawcy wynikające z zatrudnienia
pracownika. Argumentował, że kwota wynagrodzenia brutto to jednak nie jedyne koszty, jakie należy ponieść zatrudniając
pracownika. Poza tym należy wziąć pod uwagę również pozostałe składki i koszty, jakie musi ponieść pracodawca.
Zdaniem odwołującego w aktualnym stanie prawnym, poza kwotą wynagrodzenia brutto, pracodawca ponosi
dodatkowo następujące koszty:
1) Koszty wynikające z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.
U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.):
a) Art. 16 ust. 1. Składki na ubezpieczenia emerytalne pracowników – finansują z własnych środków, w równych
częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek (zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 składka na ubezpieczenie emerytalne wynosi
19,52% podstawy wymiaru).
b) Art. 16 ust. 1b. Składki na ubezpieczenia rentowe osób, o których mowa w ust. 1 (pracowników), finansują z własnych
środków, w wysokości 1,5% podstawy wymiaru ubezpieczeni i w wysokości 6,5% podstawy wymiaru płatnicy składek.
c) Art. 16 ust. 3. Składki na ubezpieczenie wypadkowe osób wymienionych w ust. 1 pkt 1 [pracownicy] i finansują w
całości, z własnych środków, płatnicy składek.
2) Koszty wynikające ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy tekst jednolity
Dz. U. z 2021 r. poz. 1100):
a) składka na Fundusz Pracy wynosi 2,0% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, natomiast
składka na Fundusz Solidarnościowy to 0,45% tej podstawy. Składka jest finansowana i opłacana przez płatnika składek
(pracodawcę).
3) Koszty wynikające z ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności
pracodawcy (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 7):
a) Stopa procentowa składki na FGŚP wynosi 0,10% kwoty, od której obliczane są składki na ubezpieczenia emerytalne i
rentowe. Składka jest finansowana i opłacana przez płatnika składek (pracodawcę).
Odwołujący wskazał, że łączny dodatkowy koszt zatrudnienia pracownika (poza kwotą wynagrodzenia brutto) wynosi
więc 20,48% wysokości wynagrodzenia. Odwołujący podniósł, że oznacza to, że kalkulując koszty związane z realizacją
zamówienia nie można brać pod uwagę wyłącznie kwoty wynagrodzenia brutto (kwoty widniejącej w umowie o pracę),
lecz trzeba wziąć pod uwagę całkowity koszt związany z zatrudnieniem pracownika (nazywany czasem potocznie „duże
brutto” lub „brutto brutto”). Łączny koszt dla osoby zatrudnionej na podstawie minimalnego wynagrodzenia za pracę
wynosi 5.110,76 zł. Następnie należy tę kwotę [5.110,76 zł] podzielić przez liczbę godzin roboczych w miesiącu [168].
Otrzymujemy wartość 30,42 zł. Zdaniem odwołującego taka kwota powinna zostać wskazana jako stawka
roboczogodziny, jeżeli wykonawca zatrudnia pracownika za minimalne wynagrodzenie za pracę oraz bierze pod uwagę
przepisy dotyczące kosztów pracy oraz przepisy z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. Tymczasem
wykonawca Itinet przyjął stawkę roboczogodziny zaledwie 27,50 zł, czyli 2,92 zł mniej niż wymagane minimum. Tym
samym cena jest niezgodna z przepisami dotyczącymi kosztów pracy oraz przepisami z zakresu prawa pracy i
zabezpieczenia społecznego.
I.2.6. - Brak możliwości wezwania do ponownych wyjaśnień
Odwołujący podniósł, że nie ma możliwości kolejnego wezwania wykonawcy Itinet do złożenia kolejnych wyjaśnień
dotyczących zaoferowanej ceny oraz przedstawienia dowodów. Zdaniem odwołującego dopuszcza się ponowne
wezwanie do złożenia wyjaśnień tylko w sytuacji, gdy wykonawca już za pierwszym razem udzielił konkretnych, spójnych
wyjaśnień, które tylko w niektórych kwestiach wymagają doprecyzowania czy uzupełnienia. Natomiast nie można
ponownie wzywać o wyjaśnienia wykonawcy, który jedynie dla formalności udzielił zamawiającemu odpowiedzi, ale
którego pierwotne wyjaśnienia z uwagi na ich ogólnikowość i lakoniczność w żaden sposób nie tłumaczą, skąd wynika
taka, a nie inna cena oferty. Stanowiłoby to bowiem w istocie danie wykonawcy drugiej szansy na udzielenie wyjaśnień
dotyczących zaoferowanej ceny, co stoi w sprzeczności z zasadami równego traktowania wykonawców i uczciwej
konkurencji.
II. ZARZUT DOTYCZĄCY WYKONAWCY ZAKŁAD PROJEKTOWANIA I WYKONAWSTWA
II.2.1. - Ogólny charakter wyjaśnień
Odwołujący w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że wyjaśnienia wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa
mają bardzo ogólny charakter. Wyjaśnienia tego wykonawcy to tak zwana w orzecznictwie KIO „beletrystyka
wyjaśnieniowa” składająca się z samych ogólnych stanowisk, pozbawionych jakiegokolwiek rzeczywistego znaczenia,
która nie zawiera również żadnych możliwych do uchwycenia wartości ekonomicznych. Odwołujący podniósł, że
wykonawca Zakład Projektowania i Wykonawstwa przykładowo wskazuje, że:
1) „Korzystaniu z atrakcyjnych rabatów na zakup materiałów. Firma działa w znaczącej skali w wykonawstwie linii
elektroenergetycznych i oświetleń drogowych współpracuje bezpośrednio z producentami /tj. MABO Szczecin, Schreder
Polska, ROSA i inni', posiada atrakcyjne rabaty i upusty cenowe na zakup słupów i opraw oświetleniowych. Powyższe
skutkuje możliwością zaoferowania konkurencyjnych cen za wykonanie zamówienia”.
Zdaniem odwołującego nie wiadomo jakiej wysokości są te rabaty, na jakich zasadach są przyznawane. Nie
wiadomo więc, jakie konkretne oszczędności zostaną wygenerowane z tego tytułu.
2) „Posiadam w chwili składania oferty około 30% zmagazynowanych zapasów materiałowych to jest: kable, przewody,
złącza skipowe IZK, rury osłonowe, pręty uziomowe, bednarkę ocynkowaną dla przedmiotowego wykonawstwa”.
Zdaniem odwołującego nie wiadomo jak zmagazynowane materiały wpływają na koszt realizacji zamówienia. Po
jakiej cenie zostały kupione i w jakim są stanie.
3) „Firma zatrudnia pracowników o dużym doświadczeniu i umiejętnościach i dzięki bardzo dobrej organizacji pracy koszt
robocizny znacząco jest obniżany”.
Odwołujący podniósł, że zasadniczo większość wykonawców dysponuje swoim personelem do realizacji
zamówienia. Nie wiadomo, jak posiadanie przez tego wykonawcę własnego personelu ma wpływać na możliwość
obniżenia kosztów realizacji zamówienia
4) „Posiada własny sprzęt i urządzenia do realizacji przedmiotu zamówienia, co skutkuje niższymi kosztami oraz brakiem
konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z wynajmem sprzętu”.
Zdaniem odwołującego podobnie, nie wiadomo jak posiadanie własnego sprzętu wpływa konkretnie na koszt
realizacji tego zamówienia. Zasadniczo większość wykonawców dysponuje własnym sprzętem. Nie jest to więc
okoliczność szczególna dla tego wykonawcy. Według odwołującego można stwierdzić, że żaden element wyjaśnień
wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa nie wnosi żadnej konkretnej informacji w zakresie przyczyn, dla
których wykonawca mógł zaoferować konkretną cenę.
II.2.2. - Brak dołączenia dowodów
Zdaniem odwołującego, do wyjaśnień rażąco niskiej ceny należy dołączyć odpowiednie dowody. Sama kalkulacja
kosztów nie jest wystarczającym dowodem. Według odwołującego minimalnymi dowodami, jakie należało w niniejszym
przypadku przedstawić były:
1) Dokumenty pochodzące od dostawców materiałów, tj. oferty, faktury lub cenniki – na okoliczność ustalenia cen
materiałów niezbędnych do wykonania zamówienia.
2) Zanonimizowane umowy o pracę z pracownikami lub zanonimizowane listy płac – na okoliczność ustalenia wysokości
wynagrodzenia, jakie wykonawca wypłaca pracownikom.
3) Dokumenty wykazujące posiadany sprzęt – na okoliczność ustalenia sprzętu, jakim dysponuje wykonawca.
Według odwołującego dopiero przedstawienie powyższych dowodów pozwoliłoby Zamawiającemu zweryfikować, czy
wykonawca Zakład Projektowania i Wykonawstwa jest faktycznie w stanie wykonać zamówienie za zaoferowaną cenę.
II.2.3. - Drastyczne zaniżenie pozycji numer 5 kosztorysu ofertowego „Przewierty maszyną do wierceń poziomych”
Odwołujący podkreślał, że zgodnie z kosztorysem inwestorskim Zamawiającego w pozycji numer 5 kosztorysu
inwestorskiego „Przewierty maszyną wierceń poziomych – przecisk” cena jednostkowa w tej pozycji wynosi 264,00 zł za
jeden metr, co przy uwzględnieniu wymaganej liczby metrów daje wartość 137.016,00 zł. Natomiast ta sama pozycja w
kosztorysie załączonym do wyjaśnień rażąco niskiej ceny wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa to cena
jednostkowa 41,78 zł za jeden metr, co przy uwzględnieniu wymaganej liczby metrów daje wartość 21.686,56 zł. Jest to
więc aż o 84,17% mniej niż cena z kosztorysu inwestorskiego. Wykonawca Zakład Projektowania i Wykonawstwa w
żaden sposób nie wyjaśnił skąd wzięła się aż taka rozbieżność.
Odwołujący argumentował, że ponadto, na przykładzie tej pozycji wyraźnie widać, że ogólność wyjaśnień oraz brak
dowodów uniemożliwia Zamawiającemu merytoryczną weryfikację wyjaśnień rażąco niskiej ceny wykonawcy Zakład
Projektowania i Wykonawstwa. Gdyby bowiem wyjaśnienia miały szczegółowy charakter, był do nich dołączony
kosztorys szczegółowy (czyli z rozbiciem każdej pozycji jednostkowej na robociznę, materiały oraz sprzęt) oraz do
wyjaśnień zostałyby dołączone dowody (w szczególności w zakresie kosztów robocizny, materiałów oraz sprzętu), to
Zamawiający mógłby dokonać stosownego sprawdzenia czy założenia wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa
są prawidłowe. W szczególności Zamawiający mógłby sprawdzić, czy założenia wykonawcy co do tej pozycji w
kosztorysie szczegółowym są realistyczne oraz sprawdzić założenia z dowodami, np. czy faktycznie wykonawca jest w
stanie zakupić materiały za taką cenę.
Zdaniem odwołującego wyjaśnienia w formie przedstawionej przez wykonawcę Zakład Projektowania i
Wykonawstwa nie nadają się do żadnej weryfikacji. Kosztorys ma charakter uproszczony, czyli wykonawca Zakład
Projektowania i Wykonawstwa przekazał wyłącznie informację, że ta pozycja ma wartość 21.686,56 zł. Nie wiadomo
jednak, jak ta wartość została ustalona, w tym chociażby jakie materiały wykonawca planuje użyć, jaki sprzęt
zaangażować i ile czasu pracy to zajmie. Dołączenie w podsumowaniu ogólnego zestawienia robocizny, materiałów oraz
sprzętu nie pomaga, ponieważ jest ono ogólne dla całego kosztorysu, a nie wiadomo, jak przekłada się to na konkretne
pozycje. Tym samym pozycja numer 5 kosztorysu „Przewierty maszyną wierceń poziomych – przecisk” została
drastycznie zaniżona, a ponadto uwydatnia, że wyjaśnienia rażąco niskiej ceny wykonawcy Zakład Projektowania i
Wykonawstwa nie umożliwiają merytorycznej weryfikacji.
II.2.4. - Niezgodność z przepisami dotyczącymi kosztów pracy oraz z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia
społecznego
Odwołujący podniósł, że Zamawiający w treści wezwania wskazał wykonawcy Zakład Projektowania i
Wykonawstwa, że wyjaśnienia powinny dotyczyć co najmniej:
• zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa
od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy
z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów
odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
• zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym
realizowane jest zamówienie.
Odwołujący podniósł, że tymczasem wykonawca Zakład Projektowania i Wykonawstwa ustosunkował się do
powyższego w następującym zakresie:
„Cena oferty w kwocie 297600,00 zł brutto stanowi bilans sprzyjających i dostępnych Firmie warunków cenotwórczych
wykonania niniejszego zamówienia polegających na (…) koszty pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny, są
zgodne z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002r o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 15.09.2022r),
również jest zgodność z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego obowiązujące w miejscu
realizowanego zamówienia”. Z kolei w kosztorysie załączonym do wyjaśnień wykonawca Zakład Projektowania i
Wykonawstwa wskazał stawkę roboczogodziny jako 30,00 zł.
Odwołujący podniósł, że minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4.242 zł (Odwołujący dla ułatwienia obliczeń pomija
już okoliczność, że od 1 lipca 2024 r. minimalne wynagrodzenie za pracę ulegnie zwiększeniu). Kwota wynagrodzenia
brutto to jednak nie jedyne koszty, jakie należy ponieść zatrudniając pracownika. Zdaniem odwołującego poza tym należy
wziąć pod uwagę również pozostałe składki i koszty, jakie musi ponieść pracodawca, które zostały wskazane w
rozdziale I.2.5.3., odwołania. Łączny dodatkowy koszt zatrudnienia pracownika (poza kwotą wynagrodzenia brutto)
wynosi więc 20,48% wysokości wynagrodzenia.
Zdaniem odwołującego oznacza to, że kalkulując koszty związane z realizacją zamówienia nie można brać pod uwagę
wyłącznie kwoty wynagrodzenia brutto (kwoty widniejącej w umowie o pracę), lecz trzeba wziąć pod uwagę całkowity
koszt związany z zatrudnieniem pracownika. Łączny koszt dla osoby zatrudnionej na podstawie minimalnego
wynagrodzenia za pracę wynosi 5.110,76 zł. Następnie należy tę kwotę [5.110,76 zł] podzielić przez liczbę godzin
roboczych w miesiącu [168]. Otrzymujemy wartość 30,42 zł. Według odwołującego taka kwota powinna zostać
wskazana jako stawka roboczogodziny, jeżeli wykonawca zatrudnia pracownika za minimalne wynagrodzenie za pracę
oraz bierze pod uwagę przepisy dotyczące kosztów pracy oraz przepisy z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia
społecznego. Tymczasem wykonawca Zakład Projektowania i Wykonawstwa przyjął stawkę roboczogodziny zaledwie
30,00 zł, czyli mniej niż wymagane minimum. Tym samym cena jest niezgodna z przepisami dotyczącymi kosztów
pracy oraz przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego
II.2.4 - Brak możliwości wezwania do ponownych wyjaśnień
Odwołujący podniósł, że nie ma możliwości kolejnego wezwania wykonawcy Zakład Projektowania i
Wykonawstwa do złożenia kolejnych wyjaśnień dotyczących zaoferowanej ceny oraz przedstawienia dowodów.
Argumentował, że dopuszcza się ponowne wezwanie do złożenia wyjaśnień tylko w sytuacji, gdy wykonawca już za
pierwszym razem udzielił konkretnych, spójnych wyjaśnień, które tylko w niektórych kwestiach wymagają
doprecyzowania czy uzupełnienia. Natomiast nie można ponownie wzywać o wyjaśnienia wykonawcy, który jedynie dla
formalności udzielił zamawiającemu odpowiedzi, ale którego pierwotne wyjaśnienia z uwagi na ich ogólnikowość i
lakoniczność w żaden sposób nie tłumaczą, skąd wynika taka, a nie inna cena oferty. Stanowiłoby to bowiem w istocie
danie wykonawcy drugiej szansy na udzielenie wyjaśnień dotyczących zaoferowanej ceny, co stoi w sprzeczności z
zasadami równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji.
Zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania. W odpowiedzi przedstawił
uzasadnienie faktyczne i prawne swego stanowiska.
Do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego zgłosił przystąpienie wykonawca R.W. prowadzący w
Zielonej Górze działalność gospodarczą pod firmą I.R.. Złożył pismo procesowe, w którym wniósł o oddalenie odwołania.
W piśmie i w trakcie rozprawy przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne swego stanowiska.
Uwzględniając całość dokumentacji z przedmiotowego postępowania, w tym w szczególności: ogłoszenie o
zamówieniu, postanowienia specyfikacji warunków zamówienia (SWZ), odpowiedzi na pytania dotyczące treści
SWZ, modyfikacje SWZ, oferty wykonawców złożone w postępowaniu, wezwania zamawiającego kierowane do
wykonawców w toku postępowania, odpowiedzi wykonawców na ww. wezwania, zawiadomienie o wyborze oferty
najkorzystniejszej, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia, stanowiska i dokumenty złożone przez strony i
uczestnika postępowania w trakcie posiedzenia i rozprawy, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co
następuje:
Art. 16 ustawy Pzp stanowi, że Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w
sposób:
1) zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców;
2) przejrzysty;
3) proporcjonalny.
Art. 224 ustawy Pzp stanowi:
1. Jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu
zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z
wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający żąda
od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części
składowych.
2. W przypadku gdy cena całkowita oferty złożonej w terminie jest niższa o co najmniej 30% od:
1) wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem
postępowania lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu na podstawie
art. 226 ust. 1 pkt 1 i 10, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1, chyba że
rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia;
2) wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, zaktualizowanej z uwzględnieniem
okoliczności, które nastąpiły po wszczęciu postępowania, w szczególności istotnej zmiany cen rynkowych,
zamawiający może zwrócić się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa
w ust. 1.
3. Wyjaśnienia, o których mowa w ust. 1, mogą dotyczyć w szczególności:
1) zarządzania procesem produkcji, świadczonych usług lub metody budowy;
2) wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo korzystnych warunków dostaw, usług albo związanych z realizacją
robót budowlanych;
3) oryginalności dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych przez wykonawcę;
4) zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być
niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów
ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub
przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
5) zgodności z prawem w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej;
6) zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym
realizowane jest zamówienie;
7) zgodności z przepisami z zakresu ochrony środowiska;
8) wypełniania obowiązków związanych z powierzeniem wykonania części zamówienia podwykonawcy.
4. W przypadku zamówień na roboty budowlane lub usługi, zamawiający jest obowiązany żądać wyjaśnień, o których
mowa w ust. 1, co najmniej w zakresie określonym w ust. 3 pkt 4 i 6.
5. Obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa na wykonawcy.
6. Odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w
wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub
kosztu.
Art. 226 ust. 1 ustawy Pzp stanowi, że Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli:
8) zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia;
Ustalono, że przedmiotem zamówienia jest budowa oświetlenia drogowego na Osiedlu Krasińskiego w Słubicach.
Kolejno ustalono, że termin składania ofert upłynął w dniu 7 marca 2024 r. Do upływu terminu składania ofert do
zamawiającego wpłynęły następujące oferty:
Nr oferty Wykonawca
Łączna cena oferty
brutto
Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji
297 660,00 PLN
Elektrycznych
ul. Lipowa 9, 66-400 Gorzów Wlkp.
LIGHT ON Sp. z o.o.
364 500,00 PLN
ul. Zygmunta Krasińskiego 18/97, 01-581 Warszawa
I.R.
254 999,99 PLN
ul. Anny Jagiellonki 6B/1, 65-155 Zielona Góra
VECTRA GROUP Cezary Zakrzewski
863 393,11 PLN
ul. Partyzantów 2a, 05-155 Leoncin
Firma Rak Henryk Rak
382 619,43 PLN
ul. Szkolna 8, 64-212 Siedlec
AMS-BUD Michał Sobierajski
487 000,00 PLN
ul. Zamkowa 5A/10A, 65-086 Zielona Góra
(por. informacja z otwarcia ofert, w aktach postępowania, w dokumentacji przekazanej przez zamawiającego na nośniku
elektronicznym).
Ustalono także, że zamawiający na sfinansowanie zamówienia przewidział kwotę 440.000 zł brutto.
(por. informacja o kwocie, w aktach postępowania, w dokumentacji przekazanej przez zamawiającego na nośniku
elektronicznym).
Wartość szacunkowa zamówienia została ustalona przez zamawiającego na kwotę 429.191,03 zł (co po
powiększeniu o kwotę należnego podatku od towarów i usług daje kwotę 527.904,97 zł brutto). Wartość szacunkowa
zamówienia została ustalona w dniu 6 lutego 2024 r. na podstawie kosztorysu inwestorskiego z dnia 21 listopada 2023 r.
opiewającego na te same kwoty.
(por. pkt 3 protokołu postępowania i kosztorys inwestorski, w dokumentacji przekazanej przez zamawiającego na
nośniku elektronicznym).
Kolejno ustalono, że 8 marca 2024 r. zamawiający, działając na podstawie art. 224 ust. 2 pkt 1 Pzp wezwał
przystępującego – wykonawcę Itinet do udzielenia wyjaśnień dotyczących wyliczenia ceny oferty. W wezwaniu
zamawiający wskazał, co następuje.
w przypadku gdy cena całkowita oferty złożonej w terminie jest niższa o co najmniej 30% od:
1) wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania
lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1
i 10, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1, chyba że rozbieżność wynika z
okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia.
Informuję, że wartość średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert wynosi 441 695,43 zł brutto. Oferta Państwa
została złożona na kwotę 254 999,99 zł brutto. W związku z tym oferta jest niższa o co najmniej 30% od powyższej
średniej cen.
Biorąc pod uwagę powyższe proszę o złożenie wyjaśnień w zakresie wyliczenia ceny w terminie do 12 marca 2024 r.
Jednocześnie przypominam, że zgodnie z art. 224 ust. 4 Pzp, wyjaśnienia powinny dotyczyć co najmniej:
• zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od
minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z
dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz.
2207) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
• zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym
realizowane jest zamówienie.
(por. ww. wezwanie zamawiającego, na nośniku elektronicznym przekazanym przez zamawiającego).
Kolejno ustalono, że w odpowiedzi na ww. wezwanie zamawiającego przystępujący - wykonawca Itinet złożył
wyjaśnienia z dnia 12 marca 2024 r. W wyjaśnieniach swych przystępujący – wykonawca Itinet wskazał, co następuje:
Oszczędności jakie pozwoliły nam zaproponować cenę złożoną w w/w przetargu wynikają z posiadanych zasobów
sprzętowych, potencjału pracowniczego jak i doświadczenia w budowie i modernizacjach oświetleniowych. Nasza firma
zajmowała się utrzymaniem oświetlenia i sieci energetycznej w mieście Zielona Góra i dokonywała wielu budów
oświetlenia drogowego jak i modernizacji oświetleniowych na terenach wielu Gmin w Polsce. Baza logistyczna naszej
firmy, znajduje się w Zielonej Górze zatem w nie dużej odległości od miejsca w jakim ma się odbyć budowa oświetlenia (
około 1,20 h drogi). Posiadane przez naszą firmę sprzęty to: podnośnik balkonowy o wysięgu 12 metrów, dwa wozy
techniczne do usuwania awarii kablowych; ziemnych i napowietrznych, dwa samochody transportowe, samochód
wywrotka z HDS, dłużycę do przewożenia słupów, przyczepę do przewożenia kabli oraz urządzenia do układania kabli bez
wykopowo („kret”) oraz dwie koparki. Potencjał ludzki to dwie brygady przeszkolone do pracy pod napięciem z aktualnymi
uprawnieniami oraz czterech pracowników fizycznych plus operatorzy sprzętu budowlanego. Zatrudniony w naszej firmie
na stałe jest również kierownik budowy, który zgodnie z wymaganiami SW Z jest wymagany. Wyżej wymienione czynniki
pozwalają nam na obniżenie kosztów sprzętu ze względu na fakt, iż nie musimy go wynajmować od firm zewnętrznych.
Na całościową kwotę jaką zaproponowaliśmy w przetargu na wykonanie tego zadania również składają się
materiały. Ze względu na długotrwałą współprace z hurtowniami elektrycznymi i producentami sprzętu elektroinstalacyjnego, nasza firma ma wypracowane rabaty od zakupywanych materiałów, dlatego również jesteśmy
konkurencyjni na płaszczyźnie zatowarowania wykonywanych inwestycji. Do niniejszej odpowiedzi załączam kosztorys
ofertowy w wersji szczegółowej, który ukazuje ceny materiałów jakie zastosowaliśmy do wykonania niniejszego zadania.
Kosztorys ofertowy szczegółowy udostępniony przez wykonawcę, jest tajemnicą firmy I.R. i został udostępniony
wyłącznie urzędnikom Gminy Słubice do wyjaśnienia wysokości zaoferowanej ceny postępowania przetargowego nr:
ZP.271.7.2024.PG
Kosztorys jaki załączamy do niniejszej odpowiedzi, został wykonany na podstawi dokumentacji przetargowej jak i
pytań i odpowiedzi udostępnionych w postępowaniu przetargowym. Kalkulacje wykonaliśmy zgodnie ze sztuką
kosztorysowania i na podstawie aktualnie obowiązujących stawek za roboczo godzinę. Stawka roboczogodziny jaką
przyjęliśmy to 27,50 zł netto co daje kwotę brutto 33,82 zł zatem przewyższamy kwotę obecnie ustawowo ustaloną na
poziome 27,70 zł. Wyliczenie również ukazuje że, przyjęta stawka za r-g jest ustawowo zgodna. Z niniejszego kosztorysu
wynika jakie parametry zostały przyjęte oraz jaki zysk z tych inwestycji firma I.R. odnotuje. (…)
Z Gminą Słubice mieliśmy już przyjemność współpracować oraz realizować inwestycję na osiedlu Widok w Kunowicach.
Teren jest nam znany jak i warunki geotechniczne dlatego też możemy zoptymalizować nasze działania w kierunku
uzyskania dobrej ceny oraz godnego zarobku.
Do wyjaśnień wykonawca Itinet załączył kosztorys ofertowy.
(por. ww. wyjaśnienia przystępującego Itinet, na nośniku elektronicznym przekazanym przez zamawiającego).
Kolejno ustalono, że 8 marca 2024 r. zamawiający, działając na podstawie art. 224 ust. 2 pkt 1 Pzp wezwał
Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych do udzielenia wyjaśnień dotyczących wyliczenia ceny
oferty. W wezwaniu zamawiający wskazał, co następuje.
w przypadku gdy cena całkowita oferty złożonej w terminie jest niższa o co najmniej 30% od:
1) wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania
lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1
i 10, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1, chyba że rozbieżność wynika z
okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia.
Informuję, że wartość średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert wynosi 441 695,43 zł brutto. Oferta Państwa
została złożona na kwotę 297 660,00 zł brutto. W związku z tym oferta jest niższa o co najmniej 30% od powyższej
średniej cen.
(…)
Jednocześnie przypominam, że zgodnie z art. 224 ust. 4 Pzp, wyjaśnienia powinny dotyczyć co najmniej:
• zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od
minimalnego wynagrodzenia za pracę albo
minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów odrębnych
właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
• zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym
realizowane jest zamówienie.
(por. ww. wezwanie zamawiającego, na nośniku elektronicznym przekazanym przez zamawiającego).
Kolejno ustalono, że w odpowiedzi na ww. wezwanie zamawiającego Zakład Projektowania i Wykonawstwa
Instalacji Elektrycznych złożył wyjaśnienia z dnia 10 marca 2024 r. W wyjaśnieniach swych wykonawca Zakład
Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych wskazał, co następuje:
Cena oferty w kwocie 297600,00 zł brutto stanowi bilans sprzyjających i dostępnych Firmie warunków cenotwórczych
wykonania niniejszego zamówienia polegających na:
1/ posiada własny sprzęt i urządzenia do realizacji przedmiotu zamówienia, co skutkuje niższymi kosztami oraz brakiem
konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z wynajmem sprzętu, 2/ korzystaniu z atrakcyjnych rabatów
na zakup materiałów. Firma działa w znaczącej skali w wykonawstwie linii elektroenergetycznych i oświetleń drogowych
współpracuje bezpośrednio z producentami /tj. MABO Szczecin, Schreder Polska, ROSA i inni/, posiada atrakcyjne
rabaty i upusty cenowe na zakup słupów i opraw oświetleniowych. Powyższe skutkuje możliwością zaoferowania
konkurencyjnych cen za wykonanie zamówienia,
3/ posiadam w chwili składania oferty około 30% zmagazynowanych zapasów materiałowych to jest: kable, przewody,
złącza słupowe IZK, rury osłonowe, pręty uziomowe, bednarkę ocynkowaną dla przedmiotowego wykonawstwa,
4/ wykonawca wykonuje we własnym zakresie szafki przyłączeniowe lnie zleca firmom specjalistycznym/ co znacznie
obniża koszt zamówienia,
5/ finna zatrudnia pracowników o dużym doświadczeniu i umiejętnościach i dzięki bardzo dobrej organizacji pracy koszt
robocizny znacząco jest obniżany,
6/ koszty pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny, są zgodne z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002r
o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 15.09.2022r), również jest zgodność z przepisami z zakresu prawa pracy
i zabezpieczenia społecznego obowiązujące w miejscu realizowanego zamówienia.
7/ właściciel firmy wykonuje obowiązki kierownika budowy i jednocześnie łączy z obowiązkami brygadzisty co skutkuje
bardzo wysoką jakością robót.
Mając na uwadze powyższe "jaśnienia oraz zaprezentowane argumenty uważam, że brak jest podstaw do uznania, że
oferta złożona w niniejszym postępowaniu zawiera rażąco niską cenę. Przedmiot zamówienia został wyceniony zgodnie ze
SW Z i załącznikami do niej i potwierdzam, że zaproponowana w ofercie cena jest realna i wynika z załączonego
kosztorysu ofertowego.
Do wyjaśnień wykonawca Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji załączył kosztorys ofertowy.
(por. ww. wyjaśnienia wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych, na nośniku
elektronicznym przekazanym przez zamawiającego).
Następnie ustalono, że pismem z dnia 14 marca 2024 r., zamawiający zawiadomił odwołującego o wyborze oferty
przystępującego – wykonawcy Itinet jako najkorzystniejszej. Oferta wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa
Instalacji Elektrycznych została sklasyfikowana na miejscu drugim, a oferta odwołującego – na miejscu trzecim.
(por. zawiadomienie zamawiającego, w aktach sprawy, na nośniku elektronicznym przekazanym przez zamawiającego).
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
Jak wskazuje się w orzecznictwie Izby, wyjaśnienia składane w reakcji na wezwanie zamawiającego kierowane w
trybie art. 224 Pzp powinny stanowić podstawę oceny przez zamawiającego, czy zaoferowano mu cenę rażąco niską w
stosunku do przedmiotu zamówienia, czy też nie. Jak wynika z treści art. 224 ust. 5 ustawy Pzp obowiązek wykazania, że
oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa na wykonawcy. Polski ustawodawca przesądził w
przywołanym przepisie, że wykonawca wezwany do złożenia wyjaśnień w trybie art. 224 ustawy Pzp, ma obowiązek
udowodnić zamawiającemu, że jego oferta nie zawiera ceny rażąco niskiej. Z przepisu tego wynika zatem domniemanie,
że wykonawca wezwany do złożenia wyjaśnień zaoferował cenę rażąco niską. Wyjaśnienia i dowody na ich poparcie,
składane przez wykonawcę w odpowiedzi na wezwanie, muszą zaś obalić owo domniemanie. Nie ulega również
wątpliwości, że udowodnienie realności ceny powinno nastąpić w toku postępowania o udzielenie zamówienia przed
zamawiającym, a nie w toku postępowania odwoławczego przed Izbą. Jeżeli wykonawca ciężaru obalenia domniemania
rażąco niskiej ceny w postępowaniu przed zamawiającym nie udźwignie, to jego oferta podlega odrzuceniu. Przepis art.
224 ust. 6 ustawy Pzp stanowi bowiem, że podlega odrzuceniu jako oferta z rażąco niską cena lub kosztem, oferta
wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie
uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.
Jak wynikało z treści wezwań zamawiającego z dnia 8 marca 2023 r., zamawiający uznał, że zarówno cena
zaoferowana przez przystępującego jak i cena zaoferowana przez wykonawcę Zakład Projektowania i Wykonawstwa
Instalacji Elektrycznych budziły wątpliwości co do możliwości wykonania zamówienia zgodnie z wymaganiami
określonymi w dokumentach zamówienia i wydawały się rażąco niskie. Z chwilą wystosowania wezwania, po stronie
przystępującego i wykonawcy Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych zaktualizował się obowiązek
wykazania, że cena ich ofert nie jest rażąco nisko.
Izba stwierdziła, że rację ma odwołujący, który podniósł w odwołaniu, że zarówno przystępujący jak i wykonawca
Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych poprzez swe wyjaśnienia nie sprostali ciężarowi obalenia
domniemania rażąco niskiej ceny i w konsekwencji zamawiający, wbrew przepisowi art. 224 ust. 6 w zw. z art. 226 ust. 1
pkt 8 Pzp zaniechał czynności odrzucenia ofert obu wykonawców.
Jak wskazano wcześniej, przepis art. 224 ust. 6 Pzp stanowi wyraźnie, że jeżeli wykonawca wezwany do
złożenia wyjaśnień w trybie art. 224 Pzp nie udźwignie ciężaru obalenia domniemania ceny rażąco niskiej, to jego oferta
podlega odrzuceniu.
Zdaniem Izby, odwołujący prawidłowo dostrzegł w treści odwołania, że przystępujący i wykonawca Zakład
Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych, pomimo wezwania zamawiającego do złożenia wyliczeń ceny
oferty, nie przedstawili zamawiającemu szczegółowych, konkretnych, nadających się do rzetelnej weryfikacji wyjaśnień
ceny.
Obydwaj wykonawcy przedstawili zamawiającemu część opisową wyjaśnień, które niewiele jednak wnosiły do
sprawy. Ogólny charakter zawartych tam oświadczeń nie pozwalał bowiem w rzeczywistości na weryfikację, w jaki
sposób sygnalizowane w częściach ogólnych rozważania mają przełożenie na możliwość zaoferowania takiej a nie innej
ceny. W tym zakresie podzielono uwagi i zastrzeżenia poczynione przez odwołującego wobec tych części wyjaśnień
zawarte odpowiednio w pkt I.2.1. oraz w pkt II.2.1 uzasadnienia odwołania.
Wbrew stanowisku przedstawionemu przez przystępującego w jego piśmie procesowym, oceny tej nie zmieniał fakt, że
obaj wykonawcy do swych wyjaśnień załączyli kosztorysy ofertowe. Podkreślenia wymagało bowiem, że obaj wykonawcy
sporządzili i załączyli zamawiającemu kosztorysy ofertowe w wersji uproszczonej a nie szczegółowej. Taki sposób
przedstawienia kosztorysów przez obu wykonawców powodował, że niemożliwe było ustalenie kosztów materiałów,
robocizny i sprzętu w poszczególnych pozycjach. Jedyną informacją, jaka dysponował zamawiający po złożeniu
kosztorysów uproszczonych było to, jak wykonawcy wyceniają poszczególne pozycje scalone. Powyższe uniemożliwiało
zbadanie realności wyceny jakiejkolwiek pozycji tak przedstawionych kosztorysów. Wyjaśnienia zatem, pomimo
przedstawienia takich kosztorysów, nie cechowały się zatem szczegółowością i konkretnością i nie nadawały się do
merytorycznej weryfikacji rzetelności kalkulacji kosztów poszczególnych pozycji. Nie zmieniał tej oceny także fakt, że
przystępujący do swego kosztorysu załączył podsumowanie, w którym podał materiały oraz sprzęt. Zawarte w
podsumowaniu kosztorysu zestawienie materiałów i sprzętu miało bowiem charakter zbiorczy odnoszący się do całego
kosztorysu, to znaczy, że nie było można było tych materiałów czy sprzętu odnieść do poszczególnych pozycji
złożonego kosztorysu uproszczonego. Bez takiego przyporządkowania nie była zatem możliwa merytoryczna
weryfikacja przez zamawiającego poprawności wyliczeń wykonawcy w poszczególnych pozycjach.
Ogólność wyjaśnień złożonych przez obu wykonawców została także spotęgowana przez fakt, że żaden z nich nie
załączył do składanych wyjaśnień jakichkolwiek dowodów, co było okolicznością niesporną. Przystępujący w swym
piśmie procesowym zwrócił uwagę jednak na fakt, że zamawiający w treści wezwań z dnia 8 marca 2024 r.
skierowanych do obu wykonawców, poprosił ich jedynie o przedstawienie wyjaśnień co do wyliczenia cen ofertowych i nie
zażądał złożenia dowodów.
Odnosząc się do ww. argumentu w pierwszej kolejności podkreślenia wymagało, że takie działanie
zamawiającego okazało się sprzeczne z art. 224 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 224 ust. 1 Pzp. Tym niemniej jednak, jak wynika
z art. 224 ust. 6 Pzp obalenie domniemania zaoferowania rażąco niskiej ceny powinno się odbyć poprzez złożenie
wyjaśnień popartych dowodami. Wobec powyższego obaj wykonawcy, w ocenie Izby, pomimo niedostatków wezwania
zamawiającego z dnia 8 marca 2024 r. takie dowody powinni byli złożyć. Nawet gdyby jednak przyjąć najbardziej
korzystne dla obu wykonawców założenie, że treść wezwania zamawiającego mogła wprowadzić ich w błąd co do
obowiązku złożenia dowodów, to nie zwalniało to jednak obu wykonawców od szczegółowego, konkretnego i
poddającego się merytorycznej weryfikacji wyjaśnienia ceny ofertowej co najmniej w postaci własnych twierdzeń (nawet
niepopartych dowodami). Temu obowiązkowi, nawet w zakresie własnych twierdzeń, obaj wykonawcy jednak nie
sprostali.
W dalszej kolejności stwierdzono, że - jak słusznie wskazał odwołujący w odwołaniu - posłużenie się ogólnikami w
części opisowej wyjaśnień i złożenie jedynie kosztorysów w formie uproszczonej uniemożliwiło zamawiającemu ocenę
realności ceny w szczególności w kluczowej pozycji 5 kosztorysów, to jest „Przewierty maszyną wierceń poziomych –
przecisk”. Powyższe było o tyle istotne, że w świetle kosztorysu inwestorskiego, na podstawie którego zamawiający
oszacował wartość zamówienia, cena jednostkowa w tej pozycji została ustalona na kwotę 264,00 zł za jeden metr, co
po pomnożeniu przez liczbę metrów dawało wartość 137.016,00 zł. Tymczasem wykonawca Zakład Projektowania i
Wykonawstwa za wykonanie tych robót przewidział cenę jednostkową w wysokości 41,78 zł za jeden metr, co przy
uwzględnieniu wymaganej liczby metrów dawało wartość 21.686,56 zł. Z kolei przystępujący w kosztorysie
uproszczonym wskazał na cenę jednostkową w wysokości 70,39 zł za jeden metr, co przy uwzględnieniu wymaganej
liczby metrów dawało wartość 36.532,41 zł. Jak wynikało z porównania wyceny pozycji 5 kosztorysów z pozycją 5
kosztorysu inwestorskiego, roboty te zostały przez obu wykonawców skalkulowane znacząco poniżej wyceny
zamawiającego. Gdyby wyjaśnienia obu wykonawców były konkretne, szczegółowe i gdyby został do nich załączony
kosztorys ofertowy w formie szczegółowej zamawiający mógłby zweryfikować koszt zakładanych materiałów, sprzętu i
robocizny potrzebnych do wykonania tych robót i ocenić realność wyceny. Wskutek jednak poprzestania przez
wykonawców na ujawnieniu jedynie wartości kosztorysowej scalonej dla pozycji 5 kosztorysu, zamawiający został
pozbawiony takiej możliwości.
Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie oświadczył wprawdzie, że przy ocenie realności wyceny w pozycji 5
kosztorysów posiłkował się również zamówieniem zrealizowanym w 2023 r. przez przystępującego, w którym to
wystąpiła ta sama pozycja przewiertu maszyną do wierceń poziomych – przecisk. Oświadczył, że wówczas oferent w tej
pozycji oszacował wartość jednostkową na poziomie 83,38 zł netto, co stanowiło 31,32% w stosunku do kosztorysu
inwestorskiego i owe zadanie zostało przez oferenta wykonane prawidłowo z należytą starannością oraz w terminie
umownym. Podkreślenia wymagało jednak, że stanowisko zamawiającego przedstawione w odpowiedzi na odwołanie
pozostało gołosłowne. Zamawiający na poparcie swego stanowiska nie złożył Izbie żadnego dowodu w postaci choćby
wyceny dokonanej przez przystępującego w 2023 r. ani protokołu odbioru robót wykonanych przez przystępującego za tę
kwotę.
Brak szczegółowości i konkretności wyjaśnień przystępującego przejawiał się także w części dotyczącej sprzętu,
jakim wykonawca ten zamierzał realizować przedmiot zamówienia. Odwołujący prawidłowo dostrzegł, że w kosztorysie
ofertowym przystępującego w podsumowaniu znalazło się zestawienie wymaganego sprzętu. Jednakże w części
opisowej swych wyjaśnień przystępujący oświadczył, że dysponuje wskazanym przez siebie sprzętem, który nie
obejmował jednak pełnego katalogu sprzętu wymienionego w kosztorysie. Odpowiadając na ww. zarzut przystępujący w
swym piśmie procesowym podniósł, że posiada całość sprzętu wymienionego w kosztorysie, a w części ogólnej
wyjaśnień wymienił jedynie przykładowy, kluczowy sprzęt konieczny do realizacji zamówienia. Jednakże okoliczność,
jakoby w części opisowej przystępujący miał wymienić jedynie kluczowy sprzęt konieczny do realizacji zamówienia, nie
wynikała z części opisowej wyjaśnień. Wykonawca nie użył tam bowiem sformułowania „kluczowy”, ani innego, z którego
można byłoby wywnioskować, że lista sprzętu wskazana w części ogólnej wyjaśnień nie stanowi katalogu zamkniętego.
W wyjaśnieniach ceny przystępujący napisał bowiem kategorycznie: „Posiadane przez naszą firmę sprzęty to (…)”, po
czym wymienił jedynie część sprzętu wymaganego do realizacji zamówienia zgodnie z kosztorysem, który sam do tych
wyjaśnień załączył. Powyższe również zatem świadczyło o braku szczegółowości i precyzji wyjaśnień złożonych przez
przestępującego.
W dalszej kolejności zgodzić należało się z odwołującym, że obaj wykonawcy nie sprostali obowiązkowi
wykazania, iż prawidłowo skalkulowali koszty wynikające z przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Dostrzeżenia wymagało, że zamawiający w treści wezwań skierowanych do obu wykonawców podkreślił konieczność
złożenia wyjaśnień w tym zakresie. W wezwaniach zamawiający bowiem wskazał, że wyjaśnienia powinny dotyczyć co
najmniej:
• zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa
od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy
z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów
odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
• zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym
realizowane jest zamówienie.
Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie przyznał, że w zakresie zatrudnienia w ramach stosunku pracy
wykonawcy w ogóle nie odnieśli się do wystosowanego przez niego zapytania. Zamawiający przyznał także w
odpowiedzi, że udzielone wyjaśniania były ogólne, niejednoznaczne i wzbudzały wątpliwości, których nie zauważył on na
wcześniejszym etapie postępowania.
Zdaniem Izby, stanowisko odwołującego i zamawiającego znalazło potwierdzenie w treści wyjaśnień złożonych
przez obu wykonawców. Przystępujący w złożonych wyjaśnieniach, odnosząc się do treści wezwania oświadczył:
Stawka roboczogodziny jaką przyjęliśmy to 27,50 zł netto co daje kwotę brutto 33,82 zł zatem przewyższamy kwotę
obecnie ustawowo ustaloną poziomie 27,70 zł. Jak słusznie dostrzegł odwołujący w odwołaniu, przystępujący nie miał
prawa do powiększania stawki roboczogodziny o wartość podatku od towarów i usług, ponieważ wynagrodzenie
pracowników jest kosztem nieobjętym podatkiem od towarów i usług. Odwołujący w odwołaniu przedstawił także
wyliczenie, jaki koszt powinien przewidzieć przystępujący, jeżeli zatrudnia pracownika za minimalne wynagrodzenie za
pracę oraz bierze pod uwagę przepisy dotyczące kosztów pracy oraz przepisy z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia
społecznego i że w realiach danej sprawy powinien to być koszt na poziomie 30,42 zł. Podkreślenia wymagało bowiem,
co nie było sporne, że wysokość wynagrodzenia brutto pracownika to jednak nie jedyne koszty, jakie powinien
skalkulować wykonawca, zatrudniający pracownika. Jak słusznie bowiem wyliczył odwołujący, do powyższych kosztów
należało doliczyć składki i koszty, jakie zgodnie z właściwymi przepisami musi ponieść pracodawca. Są to:
1) koszty wynikające z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U.
z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.),
2) koszty wynikające z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity
Dz. U. z 2021 r. poz. 1100),
3) koszty wynikające z ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności
pracodawcy (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 7).
Przystępujący w piśmie procesowym ani w trakcie rozprawy nie kwestionował wyliczeń odwołującego. Wobec
powyższego należało je uznać za poprawne. Z kolei wykonawca Zakład Projektowania i Wykonawstwa przyjął stawkę
roboczogodziny ma poziomie zaledwie 30,00 zł, czyli również na poziomie niższym, niż wymagane minimum. Pomimo
to przystępujący utrzymywał, że cena jego oferty pozostaje w zgodności z przepisami prawa pracy i ubezpieczeń
społecznych. W piśmie procesowym podniósł bowiem, że na wynagrodzenie pracowników zamierzał także przeznaczyć
koszty pośrednie, wymienione w kosztorysie załączonym do wyjaśnień. Dodatkowo oświadczył, że zamówienie będzie
realizował osobiście także właściciel przedsiębiorstwa. Wreszcie w trakcie rozprawy przystępujący wyjaśnił także, że w
stosunku do jednego z pracowników przysługuje mu zwrot z PFRON na kwotę 1440 zł.
Odnosząc się do ww. stanowiska przystępującego podkreślenia wymagało, że powyższe okoliczności nie były
objęte treścią wyjaśnień, jakie złożył zamawiającemu w toku postępowania. Jak już wcześniej podkreślono,
udowodnienie realności ceny powinno nastąpić w toku postępowania o udzielenie zamówienia przed zamawiającym, a
nie w toku postępowania odwoławczego przed Izbą. Jeżeli wykonawca ciężaru obalenia domniemania rażąco niskiej
ceny w postępowaniu przed zamawiającym nie udźwignie, to jego oferta podlega odrzuceniu. Przepis art. 224 ust. 6
ustawy Pzp stanowi bowiem, że podlega odrzuceniu jako oferta z rażąco niską cena lub kosztem, oferta wykonawcy,
który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają
podanej w ofercie ceny lub kosztu.
W tej sytuacji próbę udowodnienia przez przystępującego realności skalkulowania kosztów pracy z
uwzględnieniem wyżej wymienionych, nowopowoływanych okoliczności, które nie były objęte treścią wyjaśnień
składanych zamawiającemu, należało uznać za spóźnioną i nieskuteczną. Jak już wcześniej wskazywano, zamawiający
wyraźnie wezwał przystępującego i drugiego wykonawcę do szczegółowego wyjaśnienia kosztów pracy w toku
postępowania o udzielenie zamówienia. Skoro obaj wykonawcy tego nie uczynili, to należało uznać, że nie obalili w
stosownym czasie i wyznaczonym terminie domniemania zaoferowania rażąco niskiej ceny.
W dalszej kolejności Izba stwierdziła, że w okolicznościach danej sprawy brak było podstaw do wzywania
żadnego z obu wykonawców do złożenia ponownych wyjaśnień w zakresie ceny. W orzecznictwie Izby wskazuje się, że
możliwość taka istniałaby, gdyby wykonawcy prawidłowo zareagowali na pierwsze wezwania, składając konkretne i
szczegółowe wyjaśnienia, które jedynie w pewnych aspektach wymagałyby doprecyzowania. W analizowanej sprawie
wyjaśnienia obu wykonawców dotknięte zaś były istotnymi brakami. W tej sytuacji ponowne wzywanie wykonawców
musiałoby polegać de facto na ponownym poproszeniu ich o przedstawienie szczegółowej kalkulacji, w tym w
szczególności wyjaśnienie kosztów wynikających z konieczności przestrzegania przepisów prawa pracy i ubezpieczeń
społecznych, których nie przedstawili pomimo wystosowania do nich pierwszego wezwania przez zamawiającego.
Wobec powyższego Izba stwierdziła, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 553 ustawy Pzp, o oddaleniu odwołania lub jego uwzględnieniu Izba orzeka w wyroku. W
pozostałych przypadkach Izba wydaje postanowienie. Orzeczenie Izby, o którym mowa w pkt 1 sentencji, miało charakter
merytoryczny, gdyż odnosiło się do uwzględnienia odwołania. Z kolei orzeczenie Izby zawarte w pkt 2 sentencji miało
charakter formalny, gdyż dotyczyło kosztów postępowania, a zatem było postanowieniem. O tym, że orzeczenie o
kosztach zawarte w wyroku Izby jest postanowieniem przesądził Sąd Najwyższy w uchwale z 8 grudnia 2005 r. III CZP
109/05 (OSN 2006/11/182). Z powołanego przepisu art. 553 ust. 1 ustawy Pzp wynika zakaz wydawania przez Izbę
orzeczenia o charakterze merytorycznym w innej formie aniżeli wyrok. Z uwagi zatem na zbieg w jednym orzeczeniu
rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym (pkt 1 sentencji) i formalnym (pkt 2 sentencji), całe orzeczenie musiało
przybrać postać wyroku.
Zgodnie z przepisem art. 554 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp, Krajowa Izba Odwoławczauwzględnia odwołanie w całości
lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik
postępowania o udzielenie zamówienia, konkursu lub systemu kwalifikowania wykonawców. W analizowanej sprawie
stwierdzone naruszenia ustawy Pzp miały wpływ na wynik postępowania, gdyż zamawiający wybrał jako
najkorzystniejszą ofertę złożoną przez przystępującego, która podlegała odrzuceniu.
W świetle art. 554 ust. 3 pkt 1 ustawy Pzp, uwzględniając odwołanie, Izba może jeżeli umowa nie została
zawarta:
a) nakazać wykonanie lub powtórzenie czynności zamawiającego albo
b) nakazać unieważnienie czynności zamawiającego, albo
c) nakazać zmianę projektowanego postanowienia umowy albo jego usunięcie, jeżeli jest niezgodne z przepisami
ustawy.
Na ww. podstawie Izba nakazała zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej,
powtórzenie czynności badania i oceny ofert, w tym:
a)odrzucenie oferty przystępującego na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp z powodu niewykazania przez tego
wykonawcę, że cena jego oferty nie jest rażąco niska,
b)odrzucenie oferty wykonawcy J.M. prowadzącego w Gorzowie Wielkopolskim działalność gospodarczą pod firmą
Zakład Projektowania i Wykonawstwa Instalacji Elektrycznych J.M. na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp z
powodu niewykazania przez tego wykonawcę, że cena jego oferty nie jest rażąco niska,
- w sposób wskazany w pkt 1 sentencji wyroku.
Wobec powyższego, na podstawie art. 554 ust. 1 pkt 1 i art. 554 ust. 3 pkt 1 ustawy Pzp, orzeczono jak w pkt 1
sentencji.
Zgodnie z art. 557 ustawy Pzp, w wyroku oraz w postanowieniu kończącym postępowanie odwoławcze Izba
rozstrzyga o kosztach postępowania odwoławczego. Z kolei w świetle art. 575 ustawy Pzp, strony oraz uczestnik
postępowania odwoławczego wnoszący sprzeciw ponoszą koszty postępowania odwoławczego stosownie do jego wyniku.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie, reguła ponoszenia przez strony kosztów postępowania odwoławczego
stosownie do wyników postępowania odwoławczego oznacza, że „obowiązuje w nim, analogicznie do procesu cywilnego,
zasada odpowiedzialności za wynik procesu, według której koszty postępowania obciążają ostatecznie stronę
„przegrywającą” sprawę (por. art. 98 § 1 k.p.c.)” J.J., Komentarz do art.192 ustawy - Prawo zamówień publicznych, w:
Dzierżanowski W., J.J.., Stachowiak M. Prawo zamówień publicznych. Komentarz, LEX, 2014, wydanie VI.
W analizowanej sprawach odwołanie okazało się zasadne. Odpowiedzialność za wynik postępowania ponosił
zatem w całości zamawiający. Na koszty postępowania odwoławczego składały się wpis od odwołania uiszczony przez
odwołującego w kwocie 10.000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika odwołującego w wysokości 3.600 zł, kwota 338 zł
poniesiona przez odwołującego tytułem dojazdu na posiedzenie Izby, kwota 17 zł poniesiona przez odwołującego tytułem
opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, ustalone na podstawie rachunków złożonych do akt sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku
postępowania - na podstawie art. 557 oraz art. 575 ustawy Pzp oraz w oparciu o przepisy § 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 5 pkt
2 lit. a, b, d rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów
kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U.
z 2020 r. poz. 2437).
Przewodniczący:………………….…