Przejdź do treści

Orzecznictwo

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 7 listopada 2025 r., sygn. KIO 4158/25

Sąd
Krajowa Izba Odwoławcza
Data
Sygnatura
KIO 4158/25
Rodzaj
Wyrok

Sędzia: Beata Pakulska-Banach

Powołane przepisy

  • oku Prawo wodne

Treść orzeczenia

Sygn. akt: KIO 4158/25

WYROK

Warszawa, dnia 7 listopada 2025 r.

Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie:

Przewodnicząca:Beata Pakulska-Banach

Protokolantka:Wiktoria Ceyrowska

po rozpoznaniu odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 29 września 2025 r. przez

wykonawcę MIRBUD Spółka Akcyjna z siedzibą w Skierniewicach

w postępowaniu prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu działającą na

rzecz Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego – wykonawcy Strabag Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z

siedzibą w Pruszkowie, zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego

orzeka:

1. Oddala odwołanie.

2. Kosztami postępowania obciąża odwołującego MIRBUD Spółka Akcyjna z siedzibą w Skierniewicach i:

2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego: kwotę 20 000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych),

uiszczoną przez odwołującego tytułem wpisu od odwołania, kwotę 3600 zł (słownie: trzy tysiące sześćset złotych),

poniesioną przez odwołującego tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, a także kwotę 3600 zł (słownie: trzy tysiące

sześćset złotych), poniesioną przez zamawiającego tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.

2.2. zasądza od odwołującego MIRBUD Spółka Akcyjna z siedzibą w Skierniewicach na rzeczzamawiającego

Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu działającej na rzecz Skarbu Państwa – Generalnego

Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. kwotę 3600 zł (słownie: trzy tysiące sześćset złotych), tytułem zwrotu kosztów

postępowania odwoławczego poniesionych przez zamawiającego w związku z wynagrodzeniem pełnomocnika.

Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby

Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.

Przewodnicząca:…………………………….

Sygn. akt: KIO 4158/25

UZASADNIENIE

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu działająca w imieniu i na rzecz Skarbu

Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia

publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 roku

Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1320, ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp”, na realizację zadania

pn.: „Zaprojektowanie i rozbudowa drogi krajowej nr 25 na odcinku Zbiersk-Kokanin (bez węzła)”, numer referencyjny:

O.PO.D-3.2410.12.2024.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 9.12.2024 r.,

numer publikacji ogłoszenia: 750426–2024, numer wydania: Dz.U. S: 239/2025. Wartość zamówienia przekracza kwoty

progów unijnych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy Pzp.

W dniu 29 września 2025 roku wykonawca MIRBUD Spółka Akcyjna z siedzibą w Skierniewicach (zwany dalej:

„odwołującym”) wniósł odwołanie wobec następujących czynności i zaniechań zamawiającego:

(1) nieprawidłowej oceny oferty (w tym wyjaśnień jej dotyczących) złożonej przez wykonawcę Strabag Sp. z o.o.

(„Strabag”), prowadzących do błędnego uznania, że oferta tego wykonawcy jest zgodna z wymaganiami zamawiającego

określonymi w dokumentacji Postępowania;

(2) zaniechania odrzucenia oferty złożonej przez wykonawcę Strabag;

(3) uznania za najkorzystniejszą oferty złożonej przez Strabag oraz dokonania wyboru tej oferty w Postępowaniu.

Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:

(1) art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp poprzez niezasadne jego niezastosowanie oraz zaniechanie odrzucenia oferty

złożonej przez Strabag, gdy tymczasem oferta ta jest niezgodna z warunkami zamówienia, co potwierdziły wyjaśnienia

złożone przez tego wykonawcę, z których treści wynika, że:

a) Strabag przewidział odprowadzanie wód opadowych w sposób niezgodny z warunkami zamówienia, to jest przyjął

odprowadzenia wód opadowych do wszystkich odbiorników znajdujących się na terenie projektowanej inwestycji, a nie

wyłącznie do cieków należących do Skarbu Państwa, co wynika wprost z treści wyjaśnień rzeczonego wykonawcy,

a jest niezgodne z warunkami zamówienia, w tym poprzez przyjęcie niewystarczającej (niewłaściwej) liczby urządzeń

(pompowni) na potrzeby wykonania tego zakresu zamówienia;

b) Strabag przewidział w złożonej ofercie konstrukcję nawierzchni w sposób niezgodny z warunkami zamówienia,

bowiem nie przewidział wykonania warstwy mrozoochronnej w odcinkach przebiegających w nasypie;

c) Strabag założył niezgodne z SW Z technologie wzmocnienia, tj. nie założył pełnej wymiany gruntów w stanie

miękkoplastycznym lub w ogóle nie założył wymiany, a jedynie przyjął ulepszenie spoiwem, co jest technologią

niezgodną z warunkami zamówienia określonymi przez zamawiającego;

(2) art. 239 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Pzp poprzez

niezasadne uznanie, że oferta złożona przez Strabag jest zgodna z warunkami zamówienia w konsekwencji, dokonanie

wyboru oferty złożonej przez tego wykonawcę jako najkorzystniejszej w Postępowaniu, pomimo że oferta ta jest

niezgodna z warunkami zamówienia (co potwierdziły wyjaśnienia złożone przez Strabag w toku Postępowania);

a w konsekwencji powyższego:

(3) art. 16 ust. 1 ustawy Pzp poprzez prowadzenie Postępowania w sposób niezapewniający zachowania uczciwej

konkurencji, równego traktowania wykonawców, proporcjonalności i przejrzystości.

W oparciu o powyższe zarzuty odwołujący wnosił o rozpatrzenie oraz uwzględnienie odwołania oraz nakazanie

zamawiającemu:

(1) unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty;

(2) uznanie, że oferta złożona przez wykonawcę Strabag jest niezgodna z warunkami zamówienia;

(3) odrzucenie oferty Strabag;

(4) dokonanie ponownego badania i oceny ofert, z pominięciem oferty złożonej przez Strabag.

Ponadto, odwołujący wnosił o zasądzenie od zamawiającego na rzecz odwołującego kosztów postępowania

odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła co następuje:

Zgodnie z pkt 6.1. IDW (Instrukcja dla Wykonawców) przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i rozbudowa

dwujezdniowej drogi krajowej klasy GP, na odcinku od km 25+018 do km 42+763 (odcinek dowiązania do 43+044).

Projektowana rozbudowa drogi nr 25 na odcinku Zbiersk - Kokanin, rozpoczyna się około 929 m przed węzłem drogowym

w Zbiersku, stanowiącym powiązanie dwujezdniowej GP ze starodrożem drogi krajowej nr 25 w km ok. 277+700 (ist.

dk25) z oraz drogą powiatową DP 4581P, a kończy na istniejącej drodze krajowej nr 25 w km ok. 294+100 w gminie

Żelazków poprzez tymczasowy odcinek dowiązania o długości 281 m. Inwestycja będąca przedmiotem zamówienia,

zlokalizowana jest na terenie województwa wielkopolskiego w powiecie kaliskim, na terenach gmin Stawiszyn i Żelazków.

Przedmiotowy odcinek realizacyjny jest fragmentem zadania inwestycyjnego pn. „Rozbudowa drogi krajowej nr 25 na

odcinku Ostrów Wlkp.-Kalisz-Konin”, stanowiącego połączenie drogowe relacji Konin – Ostrów Wielkopolski.

Zgodnie z punktem 2.1.9. Programu Funkcjonalno-Użytkowego (dalej jako: PFU):

„Wody opadowe z dwujezdniowej drogi klasy GP powinny być odprowadzane poprzez zaprojektowane i wykonane

elementy systemu odwodnienia do odbiornika wód opadowych.

System odwodnienia drogi krajowej powinien uwzględniać wymogi decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w tym

zakresie, lub w przypadku zmiany tych uwarunkowań ewentualną decyzją zamienną albo postanowieniem w sprawie

ponownej oceny oddziaływania na środowisko – także zgodnie z zawartymi tam wymaganiami.

Należy zaprojektować i wykonać system odwodnienia, zawierający m.in. przepusty związane z odwodnieniem, urządzenia

odwodnienia powierzchniowego, wgłębnego, kanalizację deszczową. System odwodnienia powinien spełniać wymagania

wynikające z wydanych decyzji administracyjnych i przepisów prawa, w tym warunków wynikających z ponownej oceny

oddziaływania inwestycji na środowisko oraz zapewniać skuteczne odprowadzenie wody na etapie realizacji oraz

eksploatacji.

System odwodnienia należy projektować dla docelowego przekroju poprzecznego.

Przed zaprojektowaniem systemu odwodnienia drogi krajowej Wykonawca uzyska od właściwych zarządców cieków

informacje umożliwiające prawidłową ocenę możliwości odprowadzenia wód opadowych do odbiorników, a następnie

przeanalizuje i uwzględni

​w dokumentacji projektowej możliwości techniczne odbiorników oraz uzgodni warunki odbioru wód z właścicielem

odbiornika. Wody opadowe mogą być odprowadzane wyłącznie do cieków należących do Skarbu Państwa. Jakiekolwiek

inne rozwiązania wymagają uprzedniej akceptacji Zamawiającego. Przed zaprojektowaniem systemu odwodnienia należy

przeanalizować i uwzględnić, w dokumentacji projektowej, możliwości techniczne odbiorników oraz uzgodnić warunki

odbioru wód z właścicielem odbiornika.”.

Zgodnie z punktem 5.5.7. WARUNKI W YKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOW LANYCH (dalej: W WiORB) D-02.03.01

v04 (ROBOTY ZIEMNE. WYKONANIE NASYPÓW):

„5.5.7.Górną warstwę nasypu, o grubości minimum 20 cm, zaleca się wykonać z gruntów niewysadzinowych o

współczynniku filtracji k10 ≥ 6 10–5 m/s i wskaźniku jednorodności uziarnienia Cu ≥ 5,0, z uwzględnieniem zapisów punktu

2.2.8 W WiORB D-02.00.01. „Roboty ziemne. Wymagania ogólne”. Grunty niewysadzinoweo mniejszym wskaźniku

jednorodności uziarnienia (3,0 ≤ Cu ≤ 5,0) można stosować do wykonania górnej warstwy nasypu, jeżeli próby na odcinku

próbnym wykażą możliwość uzyskania wymaganego zagęszczenia i nośności. Jeżeli brak gruntu niewysadzinowego z

ukopu o wymaganych właściwościach, dopuszcza się wykonanie górnej warstwy nasypu z innego gruntu, który zostanie

ulepszony poprzez stabilizację spoiwem. Warstwę GWN stabilizowaną spoiwami należy traktować jako WUP i wykonywać

ją zgodnie z W WiORB D.04.05.00. W przypadku jeśli do w/w stabilizacji został zastosowany grunt inny niż

niewysadzinowy, to:

•minimalna grubość takiej warstwy powinna wynosić 25cm;

•warstwa W UP jest uwzględniona w typowych rozwiązaniach dolnych warstw konstrukcji nawierzchni i warstwy

ulepszonego podłoża (Tablica 8.2-8.3 KTKNPiP/KTKNS).

•w przypadku wykonania W UP stabilizowanej spoiwami zgodnie z przytoczonymi powyżej typowymi rozwiązaniami

katalogowymi dodatkowo powinna zostać wykonana warstwa mrozoochronna.

Jeżeli sposób ulepszenia i grubość warstwy nie zostały określone w Dokumentacji Projektowej, ustali je Wykonawca i

przedstawi do zatwierdzenia Inżynierowi/ Inspektora nadzoru.

W przypadku zaprojektowania warstwy ulepszonego podłoża jest ona włączona do górnej warstwy nasypu.”.

W ramach odpowiedzi z dnia 7 lutego 2025 roku na pytania oferentów zamawiający wyjaśniał, co następuje:

- pytanie nr 29: Zgodnie z zapisami z pkt. 1.1.3.5 Programu Funkcjonalno–Użytkowego „ograniczyć stosowanie

przepompowni i kanałów tłocznych. Jednocześnie zobowiązuje się Wykonawcę do optymalizacji rozwiązań technicznych i

kosztów późniejszego utrzymania drogi….” Czy w celu zoptymalizowania ilości pompowni, długości kanałów tłocznych

oraz kosztów eksploatacji należy zaprojektować układ odwodnienia ze zrzutem do wszystkich odbiorników w zakresie

inwestycji tj. które należą do Skarbu Państwa oraz które nie należą do Skarbu Państwa?

- pytanie nr 30: Zgodnie z zapisami z pkt. 2.1.9 Programu Funkcjonalno–Użytkowego „Wody opadowe mogą być

odprowadzane wyłącznie do cieków należących do Skarbu Państwa.” Prosimy o potwierdzenie, że Wykonawca nie jest

zobowiązany do udrażniania rowów melioracyjnych, które nie należą do Skarbu Państwa i nie będą do nich

zaprojektowane zrzuty.

- pytanie nr 31: Zgodnie z zapisami z pkt. 2.1.9 Programu Funkcjonalno–Użytkowego „Wody opadowe mogą być

odprowadzane wyłącznie do cieków należących do Skarbu Państwa.” Zaprojektowanie systemu odwodnienia w oparciu

tylko o zrzut do cieków należących do Skarbu Państwa, będzie charakteryzował się dużą ilością pompowni, znaczną

długością kanałów tłocznych oraz wysokimi kosztami eksploatacji, co jest sprzeczne z zapisami z pkt. 1.1.3.5 Programu

Funkcjonalno–Użytkowego „ograniczyć stosowanie przepompowni i kanałów tłocznych. Jednocześnie zobowiązuje się

Wykonawcę do optymalizacji rozwiązań technicznych i kosztów późniejszego utrzymania drogi….”Jaki system

odwodnienia ma przyjąć Wykonawca do wyceny?

Zamawiający udzielił taką samą odpowiedź na powyższe pytania:

Należy projektować zgodnie z zapisami PFU i obowiązującymi przepisami techniczno - budowlanymi. Do obowiązków

wykonawcy należeć będzie wykonanie projektu i rozwiązanie wszystkich kolizji zgodnie z uzyskanymi warunkami gestorów

sieci i obowiązującymi przepisami.

W odpowiedzi na pytanie nr 248 o treści: Odwodnienie: Czy Zamawiający dopuści odprowadzenie wód deszczowych do

odbiorników nienależących do Skarbu Państwa, jeżeli inne rozwiązanie będzie wymagało zastosowania pompowni?

oraz na pytanie nr 251 o treści: Odwodnienie: Czy Zamawiający dopuści zrzut wód do odbiorników nie będących we

władaniu Skarbu Państwa w przypadku wykazania, że woda odprowadzana po retencji będzie mniejsza niż w stanie

istniejącym i nie stanowi zagrożenia dla odbiornika?

Zamawiający wyjaśnił: Zgodnie z PFU system odwodnienia powinien wynikać z przyjętych przez Wykonawcę rozwiązań.

Wykonawca ma obowiązek opracować szczegółową dokumentację projektową zgodnie z PFU. PB i PW będzie podlegać

weryfikacji i zatwierdzeniu przez Konsultanta i Zamawiającego.

W dniu 17 lutego 2025 roku w odpowiedzi na pytanie numer 426 o treści: Zgodnie z PFU, pkt. 2.1.9, str. 74: „Wody

opadowe mogą być odprowadzane wyłącznie do cieków należących do Skarbu Państwa. Jakiekolwiek inne rozwiązania

wymagają uprzedniej akceptacji Zamawiającego”. Koncepcja Programowa przewiduje zrzut wód opadowych nie tylko do

rzek ale również rowów melioracyjnych i Dopływów. Prosimy o potwierdzenie, że Zamawiający dopuszcza wykorzystanie

rowów melioracyjnych do odbioru wód opadowych pochodzących z projektowanych dróg lub wskazanie szczegółowych

warunków i kryteriów jakimi będzie się kierował Zamawiający przy akceptacji innych rozwiązań.

Zamawiający udzielił odpowiedzi: Zamawiający dopuszcza odprowadzanie wód opadowych do cieków/rowów należących

do Skarbu Państwa. Tak należy przyjąć na etapie ofertowania. Inne rozwiązania będą na uzasadniony wniosek

Wykonawcy procedowane zgodnie z Warunkami Kontraktu.

W tym samym dniu zamawiający udzielił odpowiedzi na pytanie numer 600 o treści:

Jakie technologie wzmocnienia wgłębnego podłoża dopuszcza Zamawiający?

Zamawiający wyjaśnił, że: Zamawiający nie narzuca technologii wzmocnienia wgłębnego podłoża.

Natomiast w dniu 27 lutego 2025 roku w odpowiedzi na pytanie numer 454 o treści: Czy Zamawiający dopuszcza

odprowadzenie wód opadowych do wszystkich odbiorników, które Wykonawca zidentyfikuje na trasie inwestycji?

Rozwiązanie to pozwoli na zminimalizowanie ilości pompowni, a co za tym idzie kosztów ich eksploatacji, utrzymania.

Zamawiający wskazał, że: Zgodnie z pkt. 2.1.9. PFU:Wody opadowe mogą być odprowadzane wyłącznie do cieków

należących do Skarbu Państwa. Jakiekolwiek inne rozwiązania wymagają uprzedniej akceptacji Zamawiającego.

Pismem z dnia 1 lipca 2025 roku zamawiający zwrócił się do wykonawcy Strabag Spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w Pruszkowie (dalej jako: „Strabag”) do złożenia wyjaśnień w trybie art. 223 ust. 1 ustawy

Pzp, w tym m.in. w odniesieniu do kwestii:

Prosimy o przekazanie przez Wykonawcę założeń dotyczących robót ziemnych. Ile Wykonawca założył wykopów (z

podziałem na wykop do utylizacji, do wbudowania bez ulepszenia i do wbudowania z ulepszeniem), nasypów (z podziałem

na nasypy z dokopu, nasypy z wykopu bez ulepszenia i nasypy z wykopu z ulepszeniem), wymian gruntu. (pytanie nr 19).

Czy Wykonawca uwzględnił, że wody opadowe mogą być odprowadzane wyłącznie do cieków należących do Skarbu

Państwa, a jakiekolwiek inne rozwiązania wymagają uprzedniej akceptacji Zamawiającego. Czy na potrzeby ofertowania

przyjęto odprowadzenie wód tylko do cieków należących do Skarbu Państwa? (pytanie nr 22);

Na których odcinkach, w jakiej technologii i do jakiej głębokości Wykonawca zaplanował wzmocnienia podłoża? Należy

podać dla drogi głównej i wszystkich innych dróg przewidzianych do realizacji oraz dla wszystkich elementów inwestycji w

przypadkach, w których istnieje konieczność wzmocnienia podłoża (w tym obszar węzłów, podłoże zbiorników, etc.).

Proszę podać pikietaż odcinka, przewidywaną powierzchnię wzmocnienia, technologię, zakładaną głębokość oraz koszty

jednostkowe dla poszczególnych planowanych do zastosowania rodzajów wzmocnień. (pytanie nr 28);

Jaką konstrukcję nawierzchni dla trasy głównej oraz pozostałych dróg (w podziale na starodroże oraz kategorie innych

dróg tj. wojewódzkich, powiatowych i gminnych) wyceniono w Ofercie? W ramach odpowiedzi prosimy o wymienienie

każdej pojedynczej warstwy, materiałów z jakich zostaną one wykonane oraz ich parametrów z rozbiciem na

a) wszystkie górne warstwy konstrukcji,

b) wszystkie dolne warstwy konstrukcji,

c) wszystkie warstwy podłoża gruntowego nawierzchni: warstwa ulepszonego podłoża, grunt rodzimy w wykopie lub grunt

nasypowy w nasypie. (pytanie nr 29).

Pismem z dnia 21 lipca 2025 roku wykonawca Strabag udzielił wyjaśnień wskazując m.in.:

- w odpowiedzi na pytanie nr 19:

Poniżej zestawiamy szacowane ilości robót ziemnych uwzględnione w ofercie:

1. Wykopy

Założono 100% wykorzystania gruntu z wykopu do wbudowania w nasyp, obliczona ilość : 283.247 m3. Wykonawca

uwzględnił wykop do utylizacji jako czynność związaną z wymianą gruntu (grunt nieprzydatny do budowy nasypów i innych

warstw konstrukcyjnych) - poz. 3 zestawienia.

2. Nasypy

Nasypy z gruntu z wykopu z ulepszeniem założono w ilości: 226.598 m3

Nasypy z gruntu z wykopu bez ulepszenia założono w ilości: 56.649 m3

Nasyp z dokopu założono w ilości: 352.839 m3

3. Wymiana gruntu

Wymian gruntu założono w ofercie w ilości: 77.951 m3

- w odpowiedzi na pytanie nr 22:

Wykonawca założył odprowadzenie wód opadowych i roztopowych pochodzących z projektowanego układu drogowego do

odbiorników należących do Skarbu Państwa.

- w odpowiedzi na pytanie nr 28 wykonawca Strabag przedstawił w formie tabelarycznej zestawienie wzmocnień podłoża

z podaniem: odcinków podlegających wzmocnieniu, technologii, głębokości dla trasy głównej DK25. Ponadto wyjaśnił, że:

„Dodatkowo zgodnie z wezwaniem przedstawiamy zakładane w kalkulacji koszty jednostkowe dla poszczególnych

planowanych do zastosowania rodzajów wzmocnień:

- wymiana gruntu: 187,89 zł/m3

- konsolidacja: 19,43 zł/m3

- zagęszczanie powierzchniowe: 3,20 zł/m2

- ulepszenie spoiwem: 32,00 zł/m2.”.

- w odpowiedzi na pytanie nr 29 wykonawca Strabag wyjaśnił, że:

„Wykonawca do oferty przyjął konstrukcje nawierzchni, które bazują na rozwiązaniach zawartych w KTKNPiP oraz

wymaganiach Zamawiającego opisanych w PFU wraz z załącznikami.

Przyjęte warstwy konstrukcji nawierzchni:

KR6 3 Trasa główna DK25 oraz łącznice węzłów

Górne warstwy konstrukcji:

·Warstwa ścieralna z SMA 11, gr. 4 cm,

·Warstwa wiążąca z AC 16W, gr. 8 cm,

·Górna warstwa podbudowy zasadniczej z AC 22P, gr. 16 cm,

·Dolna warstwa podbudowy zasadniczej z mieszanki niezwiązanej z kruszywem C90/3, gr. 20 cm,

Wykop - dolne warstwy konstrukcji nawierzchni i ulepszonego podłoża:

G1

·Podbudowa pomocnicza z mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym C5/6, gr.15cm,

·Grunt rodzimy w wykopie E2 ≥ 80 MPa.

G2

·Podbudowa pomocnicza z mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym C5/6, gr. 15cm,

·Warstwa mrozoochronna z mieszanki niezwiązanej lub gruntu niewysadzinowego o CBR≥35%, o ile to konieczne wwa mrozoochronna pełni funkcje w-wy odsączającej o k10 ≥8m/dobę gr. 20cm,

·grunt rodzimy w wykopie E2 ≥50 MPa

G3

·Podbudowa pomocnicza z mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym C5/6, gr. 15cm,

·Warstwa mrozoochronna z mieszanki niezwiązanej lub gruntu niewysadzinowego o CBR≥35%, o ile to konieczne wwa mrozoochronna pełni funkcje w-wy odsączającej o k10 ≥ 8m/dobę gr. 20cm,

·Warstwa ulepszonego podłoża z gruntu stabilizowanego spoiwem C0.4/0.5 oraz ≤2,0 MPa, gr. 20cm

·Grunt rodzimy w wykopie E2≥35 MPa.

G4

·Podbudowa pomocnicza z mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym C5/6, gr. 15cm,

·Warstwa mrozoochronna z mieszanki niezwiązanej lub gruntu niewysadzinowego o CBR≥35%, o ile to konieczne wwa mrozoochronna pełni funkcje w-wy odsączającej o k10≥ 8m/dob gr. 20cm,

·Warstwa ulepszonego podłoża z gruntu stabilizowanego spoiwem C0.4/0.5 oraz ≤2,0 MPa, gr. 25cm

·Grunt rodzimy w wykopie E2 ≥25 MPa.

Nasyp 3 dolne warstwy konstrukcji nawierzchni i grunt nasypowy:

·Podbudowa pomocnicza z mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym C5/6, gr. 15cm,

·Nasyp zgodny z WWiORB D-02.00.01, D-02.01.01, D-02.03.01, E2 ≥80 MPa.

·Grunt rodzimy w podstawie nasypu, E2 ≥30 MPa.

(…)”.

W dniu 19 września 2025 roku zamawiający przekazał wykonawcom biorącym udział w postępowaniu informację

o wyborze najkorzystniejszej oferty, tj. oferty złożonej przez wykonawcę Strabag Spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w Pruszkowie.

Odwołujący wniósł odwołanie w dniu 29 września 2025 roku wobec czynności zamawiającego polegającej na

dokonaniu czynności wyboru oferty najkorzystniejszej oraz zaniechaniu odrzucenia oferty wykonawcy Strabag Spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Pruszkowie.

W dniu 30 września 2025 roku zamawiający przekazał wykonawcom informację o wniesieniu odwołania wraz z

jego kopią za pośrednictwem platformy zakupowej zamawiającego.

W dniu 2 października 2025 roku wykonawca Strabag Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w

Pruszkowie (zwany dalej: „Strabag” lub „uczestnik postępowania”) zgłosił przystąpienie do postępowania odwoławczego

po stronie zamawiającego.

Izba ustaliła, że zgłoszenie przystąpienia ww. wykonawcy spełnia wymagania określone w przepisach art. 525

ust. 1 i 2 ustawy Pzp i tym samym stał się on uczestnikiem postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego.

W dniu 30 października 2025 roku zamawiający złożył do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odpowiedź na

odwołanie wnosząc o jego oddalenie w całości.

Także w dniu 30 października 2025 roku wykonawca Strabag - uczestnik postępowania po stronie zamawiającego

złożył pismo procesowe wnosząc o oddalenie odwołania.

Krajowa Izba Odwoławcza rozpoznając na rozprawie odwołanie, a także uwzględniając dokumentację z

niniejszego Postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz dowody i stanowiska stron i uczestnika

postępowania odwoławczego, złożone na pismach i podane do protokołu rozprawy zważyła, co następuje.

Izba ustaliła wystąpienie przesłanek z art. 505 ust. 1 ustawy Pzp, tj. istnienie po stronie odwołującego interesu w

uzyskaniu zamówienia oraz możliwość poniesienia przez niego szkody z uwagi na kwestionowane czynności

zamawiającego.

Ponadto, Izba stwierdziła, że nie została wypełniona żadna z przesłanek ustawowych skutkujących odrzuceniem

odwołania, wynikających z art. 528 ustawy Pzp.

Opinię dotyczącą potrzeby wykonania warstwy mrozoochronnej w nasypach dla dróg nawierzchni KR1, KR2,

KR3, KR4, KR6 sporządzoną przez dr hab. inż. P.M. – Kierownika Katedry Dróg, Mostów, Kolei i Lotnisk Wydziału

Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechniki Wrocławskiej z dnia 31.10.2025 r., złożoną przez uczestnika

postępowania po stronie zamawiającego, Izba wzięła pod uwagę jako opinię prywatną uczestnika.

W ocenie Izby odwołanie należało oddalić.

Ad. 1 - Zarzut naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp poprzez niezasadne jego niezastosowanie oraz zaniechanie

odrzucenia oferty złożonej przez Strabag, gdy tymczasem oferta ta jest niezgodna z warunkami zamówienia, co

potwierdziły wyjaśnienia złożone przez tego wykonawcę.

Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść jest niezgodna z warunkami

zamówienia.

Tytułem wstępu, skład orzekający Izby wskazuje, że podziela argumentację odwołującego przywołaną w części wstępnej

uzasadnienia odwołania, tj. w pkt II.1.1. pn.: Uwarunkowania prawne związane z odrzuceniem oferty wykonawcy z uwagi na

niezgodność oferty z warunkami zamówienia, jak i tezy wynikające z przywołanego w tej części rzecznictwa. Także w

odniesieniu do uprawnienia zamawiającego, ale i jego obowiązku, do badania oferty pod kątem zgodności z warunkami

zamówienia w przypadku prowadzenia postępowania dotyczącego projektów realizowanych w formule „zaprojektuj i

wybuduj”. Jednak w ocenie Izby, w niniejszej sprawie, nie ziściły się przesłanki do odrzucenia oferty wykonawcy Strabag

w oparciu o art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, gdyż odwołujący nie wykazał jednoznacznej sprzeczności treści oferty

wykonawcy Strabag z warunkami zamówienia, określonymi w dokumentacji postępowania.

Odwołujący podnosił zarzut niezgodności treści oferty wykonawcy Strabag z warunkami zamówienia w trzech

aspektach. Odnosząc się kolejno do każdego z tych aspektów Izba stwierdziła co następuje.

Ad. Zarzut nr 1 lit. a) opisany w petitum odwołania:

Istota zarzutu w tym zakresie sprowadzała się do tego, że – zdaniem odwołującego - wykonawca Strabag na

etapie ofertowania przyjął możliwość odprowadzania wód opadowych do wszystkich odbiorników należących do Skarbu

Państwa, a nie tylko do cieków – wbrew postanowieniom PFU.

W ocenie Izby zarzut jest całkowicie bezpodstawny, w szczególności w świetle wyjaśnień zamawiającego

udzielonych w toku postępowania o udzielenie zamówienia w ramach odpowiedzi na pytania oferentów.

Odwołujący w ramach uzasadnienia powyższego zarzutu powoływał się na treść punktu 2.1.9. PFU, a także na

odpowiedzi zamawiającego na pytania oferentów numer 29, 30, 31, 248 i 251 z dnia 7 lutego 2025 roku, które zostały

przywołane powyżej. Ponadto, w ramach rozprawy powołał się na odpowiedź na pytanie numer 454 z dnia 27 lutego

2025 roku.

Odwołujący powoływał się ponadto na definicję cieków naturalnych, określoną w art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 20

lipca 2017 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r., poz. 960), zgodnie z którym: Ilekroć w ustawie jest mowa o:

5) ciekach naturalnych - rozumie się przez to rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub

okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami.

Zdaniem odwołującego, wykonawca Strabag w ramach wyjaśnień treści oferty odwołuje się do pojęcia „odbiorników”,

które mają znaczeniowo szerszy zakres niż pojęcie „cieku”, a intencją zamawiającego było ograniczenie w zakresie

możliwości odprowadzenia wód opadowych wyłącznie do cieków, co było w tym wypadku obligatoryjnym wymogiem

określonym treścią SW Z. Według odwołującego, pozostałe potencjalne odbiorniki wód opadowych w obrębie

projektowanej inwestycji stanowią urządzenia melioracyjne (nie cieki) w postaci rowów melioracyjnych, zatem w myśl

postanowienia punkt 2.1.9 PFU, nie mogą być do nich odprowadzane wody opadowe pochodzące z projektowanego

układu drogowego.

Izba nie zgadza się ze stanowiskiem odwołującego.

Po pierwsze, już z treści samego punktu 2.1.9 PFU wynika, że zamawiający odwołuje się także do pojęcia

odbiornika: „Wody opadowe z dwujezdniowej drogi klasy GP powinny być odprowadzane poprzez zaprojektowane

i wykonane elementy systemu odwodnienia do odbiornika wód opadowych (…) a następnie przeanalizuje i uwzględni w

dokumentacji projektowej możliwości techniczne odbiorników oraz uzgodni warunki odbioru wód z właścicielem odbiornika.

Wody opadowe mogą być odprowadzane wyłącznie do cieków należących do Skarbu Państwa. Jakiekolwiek inne

rozwiązania wymagają uprzedniej akceptacji Zamawiającego. Przed zaprojektowaniem systemu odwodnienia należy

przeanalizować i uwzględnić, w dokumentacji projektowej, możliwości techniczne odbiorników oraz uzgodnić warunki

odbioru wód z właścicielem odbiornika”. Z powyższego wynika, że błędne jest założenie odwołującego, iż zamawiający

w punkcie 2.1.9 PFU ograniczył możliwość odprowadzania wód opadowych wyłącznie do cieków naturalnych. Co więcej,

nie pojawia się tutaj pojęcie cieku naturalnego w rozumieniu ustawy Prawo wodne. Zamawiający w ten sposób nie

zdefiniował pojęcia cieku, którym posługuje się w ramach PFU. A ponadto, jak zostało wspomniane, posługuje się

również pojęciem odbiornika, a więc pojęciem, które mieści w sobie również urządzenia melioracyjne.

Wbrew twierdzeniom odwołującego, powołane przez niego odpowiedzi zamawiającego na pytania oferentów, nie

potwierdzają zakreślonej przez odwołującego tezy, a mianowicie, że zamawiający dopuszcza odprowadzenie wód

opadowych wyłącznie do cieków naturalnych należących do Skarbu Państwa. Wszystkie powołane przez odwołującego

wyjaśnienia zamawiającego odnoszą się do kwestii właścicielskich, tj. do możliwości odprowadzenia wód do odbiorników

nie będących we władaniu Skarbu Państwa i w tym zakresie zamawiający wyjaśnił, że konieczne jest projektowanie

zgodnie z zapisami PFU i obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Nie ma w tych wyjaśnieniach

jakiegokolwiek odniesienia dotyczącego ograniczenia możliwości projektowania systemu odwodnienia, zakładającego

odprowadzenie wód opadowych wyłącznie do cieków naturalnych. Ponadto, istota pytań kierowanych do zamawiającego

odnosi się do kwestii właścicielskich odbiorników (możliwości dopuszczenia rozwiązań w oparciu o odbiorniki /cieki nie

należące do Skarbu Państwa), a nie do ich rodzajów.

W ocenie Izby kluczowa jest w tym zakresie odpowiedź na pytanie 426, gdzie zamawiający wskazał, że:

„Zamawiający dopuszcza odprowadzanie wód opadowych do cieków/rowów należących do Skarbu Państwa. Tak należy

przyjąć na etapie ofertowania. Inne rozwiązania będą na uzasadniony wniosek Wykonawcy procedowane zgodnie

z Warunkami Kontraktu.”. Zatem, w ramach tej odpowiedzi zamawiający wprost dopuścił rozwiązanie polegające na

odprowadzeniu wód opadowych do cieków i rowów Skarbu Państwa, które to rozwiązanie przyjął wykonawca Strabag w

swojej ofercie.

Odpowiedź na pytanie numer 454, na którą powołał się odwołujący w toku rozprawy – w ocenie Izby - nie stanowi

zmiany wyjaśnień zamawiającego udzielonych w odpowiedzi na pytanie numer 426.

Pytanie numer 454 dotyczyło ponownie kwestii właścicielskich: Czy Zamawiający dopuszcza odprowadzenie wód

opadowych do wszystkich odbiorników, które Wykonawca zidentyfikuje na trasie inwestycji. Zamawiający w odpowiedzi

wskazał, że: Wody opadowe mogą być odprowadzane wyłącznie do cieków należących do Skarbu Państwa. Jakiekolwiek

inne rozwiązania wymagają uprzedniej akceptacji Zamawiającego. Użycie słowa: „cieki” nie stanowi tu doprecyzowania

rodzaju odbiornika (jako naturalnego). Z treści dokumentacji postępowania wynika, że zamawiający w istocie zamiennie

używa tych pojęć i nie sposób wywodzić z użycia słowa „cieki” w odpowiedzi na pytanie numer 454, że tym samym

uchylił wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na pytanie 426, z których wynika, że pojęcia cieki i rowy są dla niego

równoważne. Istota problemu i wyjaśnień dotyczy bowiem tego kto powinien być właścicielem odbiorników, do których

kierowane będą wody opadowe.

Z podanych powyżej powodów zarzut podlegał oddaleniu.

Ad. Zarzut nr 1 lit. b) opisany w petitum odwołania:

Zdaniem odwołującego wykonawca Strabag przewidział w złożonej ofercie konstrukcję nawierzchni w sposób niezgodny

z warunkami zamówienia, bowiem nie przewidział wykonania warstwy mrozoochronnej w odcinkach przebiegających w

nasypie.

Powyższe odwołujący wywodził z faktu, że w ramach wyjaśnień treści oferty wykonawca Strabag w przypadku

konstrukcji nawierzchni dla trasy głównej (KR6), przyjął na dolne warstwy konstrukcji przebiegające w nasypie wykonanie

jedynie warstwy podbudowy pomocniczej z mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym C5/6, gr.15cm (co wynika

z odpowiedzi tego wykonawcy na pytanie numer 29), właściwej dla grupy nośności podłoża G1.

Jednocześnie odwołujący podał, że z wyjaśnień wykonawcy Strabag (odpowiedź na pytanie numer 19 w ramach

wyjaśnień 1) wynika, że zamierza on wykonać nasyp z materiału antropogenicznego (materiał z wykopu po ulepszeniu

spoiwami), a w takim wypadku warstwę tę należy traktować jako ulepszone podłoże gruntowe. W konsekwencji – według

odwołującego – nasyp należy traktować jako warstwę ulepszonego podłoża o grubości 20 lub 25 cm (czyli jak dla grupy

nośności podłoża G3 lub G4), a następnie zgodnie z typowymi rozwiązaniami katalogowymi należy wykonać warstwę

mrozoochronną o grubości 20 cm i na końcu przyjąć podbudowę pomocniczą z mieszanki związanej spoiwem

hydraulicznym C5/6 o grubości 15 cm. Brak w tym przypadku warstwy mrozoochronnej – świadczy według odwołującego

– o niezgodności z pkt. 5.5.7 W WiORBD-02.03.01 [Roboty ziemne. Wykonanie nasypów, v04] zgodnie z którym: „w

przypadku wykonania W UP (Warstwy Ulepszonego Podłoża) z materiału stabilizowanego spoiwami to zgodnie z

przytoczonymi powyżej typowymi rozwiązaniami katalogowymi dodatkowo powinna zostać wykonana warstwa

mrozoochronna”.

W ocenie Izby także zarzut w tym aspekcie okazał się niezasadny.

Izba stwierdziła, że zarzut w tym zakresie opiera się na założeniach które nie wynikają z odpowiedzi udzielonej

przez wykonawcę Strabag na pytanie nr 29. Przede wszystkim nie wynika to, że zamierza on wykonać całość nasypu z

gruntu ulepszonego, gdyż nasypy zamierzał wykonać zarówno z gruntu z wykopu z ulepszeniem, jak i bez ulepszenia,

co wynika z punktu 2 odpowiedzi na pytanie nr 29:

„2. Nasypy

Nasypy z gruntu z wykopu z ulepszeniem założono w ilości: 226.598 m3

Nasypy z gruntu z wykopu bez ulepszenia założono w ilości: 56.649 m3”.

Po drugie, odwołujący powołał się na punkt 5.5.7 W WiORB D-02.03.01, stanowiący, że: w

„ przypadku wykonania

W UP (Warstwy Ulepszonego Podłoża) zmateriału stabilizowanego spoiwami to zgodnie z przytoczonymi powyżej

typowymi rozwiązaniami katalogowymi dodatkowo powinna zostać wykonana warstwa mrozoochronna” (…), który to punkt

dotyczy wykonania górnej warstwy nasypów.

Na podstawie złożonych wyjaśnień Strabag nie sposób stwierdzić w sposób jednoznaczny, że zamierza on

wykonać konstrukcję nawierzchni niezgodnie z wymaganiami, określonymi w dokumentacji postępowania. Przede

wszystkim, zasadnie zwracał uwagę uczestnik postępowania Strabag na to, że należy odróżnić konstrukcję nawierzchni

od podłoża gruntowego, a w istocie zarzut odwołującego polega na tym, że według odwołującego wykonawca błędnie

przyjął kategorię nośności podłoża G1, a nie G3 czy G4. Nie sposób też stwierdzić na podstawie złożonych przez

wykonawcę Strabag wyjaśnień treści oferty, że zamierza on wykonać górne warstwy nasypu z innego gruntu niż

niewysadzinowy, który zostanie ulepszony poprzez stabilizację spoiwem o właściwościach, które pozwolą na zaliczenie

tej warstwy do grupy nośności podłoża G1.

Izba nie miała podstaw by nie dać wiary argumentacji przedstawionej przez uczestnika postępowania

odwoławczego, że założył on w ofercie wykonanie górnej warstwy nasypu, która znajduje się w strefie podłoża

gruntowego nawierzchni z gruntów niewysadzinowych o parametrach pozwalających osiągnąć grupę nośności G1, a

zatem bez konieczności wykonania warstwy mrozoochronnej. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że grupę nośności

podłoża ustala się również na podstawie oceny wartości wtórnego modułu odkształcenia E2. Zasadnie wykonawca

Strabag wskazywał, że dla Górnej Warstwy Nasypu minimalna wartość tego modułu wynosi 50 MPa., tymczasem

wykonawca Strabag założył uzyskanie na tej warstwie wtórnego modułu odkształcenia E2 ≥ 80 MPa, jak dla podłoża G1,

które to założenie wynika z treści odpowiedzi udzielonej na pytanie nr 29.

Mając powyższe na uwadze Izba oddaliła ww. zarzut.

Ad. Zarzut nr 1 lit. c) opisany w petitum odwołania:

Ponadto, odwołujący wywodził niezgodność oferty wykonawcy Strabag z warunkami zamówienia z tego – iż w jego

ocenie – wykonawca założył niezgodne z SW Z technologie wzmocnienia, tj. nie założył pełnej wymiany gruntów w stanie

miękkoplastycznym lub w ogóle nie założył wymiany, a jedynie przyjął ulepszenie spoiwem, co jest technologią

niezgodną z warunkami zamówienia określonymi przez zamawiającego. Odwołujący zarzut opierał m.in. na treści punktu

1.2. W WiORB nr D-02.01.01B v04 [Wzmocnienie podłoża gruntowego. Wymiana gruntów], zgodnie z którym

wzmocnienie podłoża gruntowego poprzez wymianę gruntów dokonuje się w przypadku występowania w warstwach

wierzchnich gruntów słabonośnych, między innymi gruntów spoistych w stanie miękkoplastycznym.

Według odwołującego, Strabag założył niezgodne z SW Z technologie wzmocnienia, tj. nie założył pełnej wymiany

gruntów w stanie miękkoplastycznym lub w ogóle nie założył wymiany, a jedynie przyjął ulepszenie spoiwem, co jest

technologią niezgodną z warunkami zamówienia.

Izba uznała powyższy zarzut za bezzasadny.

Przede wszystkim Izba uznała za słuszną argumentację zamawiającego i uczestnika postępowania, że sposób

doboru technologii wzmocnienia nie został określony w PFU w związku z powyższym leży w kompetencjach wykonawcy,

co potwierdza odpowiedź zamawiającego na pytanie nr 600, gdzie zamawiający wskazał, że nie narzuca technologii

wzmocnienia wgłębnego podłoża. Oferent zadał pytanie: Jakie technologie wzmocnienia wgłębnego podłoża dopuszcza

Zamawiający? W odpowiedzi z dnia 17 lutego 2025 roku zamawiający wyjaśnił, że: Zamawiający nie narzuca technologii

wzmocnienia wgłębnego podłoża.

Tym samym nie sposób mówić o przyjęciu przez wykonawcę Strabag technologii niezgodnej z warunkami

zamówienia. Ostatecznie dopiero na etapie projektowania nastąpi dobór metody wzmocnienia podłoża gruntowego.

Ponadto, Izba podziela stanowisko uczestnika, iż odwołujący powołał się w ramach zarzutu na Wytyczne

wykonania badań podłoża gruntowego na potrzeby budownictwa drogowego (Zarządzenie nr 22 Generalnego Dyrektora

Dróg Krajowych i Autostrad z 27.06.2019 r.), które odnoszą się do oceny warunków geologiczno-inżynierskich, natomiast

nie odnoszą się wprost do wymagań zamawiającego w zakresie projektowania rozwiązań geotechnicznych.

Mając powyższe na uwadze Izba oddaliła ww. zarzut.

W konsekwencji Izba oddaliła również zarzut naruszenia:

- art. 239 ust. 1 w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Pzp poprzez niezasadne uznanie,

że oferta złożona przez Strabag jest zgodna z warunkami zamówienia w konsekwencji, dokonanie wyboru oferty złożonej

przez tego wykonawcę jako najkorzystniejszej w Postępowaniu, pomimo że oferta ta jest niezgodna z warunkami

zamówienia (co potwierdziły wyjaśnienia złożone przez Strabag w toku Postępowania);

a także:

- art. 16 ust. 1 Pzp poprzez prowadzenie niniejszego Postępowania w sposób niezapewniający zachowania uczciwej

konkurencji, równego traktowania wykonawców, proporcjonalności i przejrzystości

Wobec powyższego Izba oddaliła odwołanie w całości.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku, na podstawie art. 557 i art. 575 ustawy Pzp oraz w

oparciu o § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 roku w sprawie szczegółowych

rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od

odwołania (Dz.U. z 2020 r. poz. 2437).

Stosownie do § 8 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia: w przypadku oddalenia odwołania przez Izbę w całości, koszty

ponosi odwołujący.

W oparciu o powyższe Izba obciążyła odwołującego kosztami postępowania odwoławczego i zaliczyła w poczet

kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20 000 zł uiszczoną przez odwołującego tytułem wpisu od odwołania, a

także kwoty po 3600 zł poniesione przez odwołującego i zamawiającego tytułem wynagrodzenia pełnomocnika

oraz zasądziła od odwołującego na rzecz zamawiającego kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

odwoławczego poniesionych przez zamawiającego w związku z wynagrodzeniem pełnomocnika.

Mając powyższe na uwadze Izba orzekła jak w sentencji.

Przewodnicząca: ………………….…………

Uzasadnienie liczy 39 540 znaków.

Dokument w bazie źródłowej