Sygn. akt: KIO 3502/24
WYROK
Warszawa, dnia 17 października 2024 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodnicząca: Katarzyna Odrzywolska
Protokolant:
Tomasz Skowroński
po rozpoznaniu na rozprawie z udziałem stron i uczestników postępowania w dniu 15 października 2024 r. odwołania
wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 24 września 2024 r. przez wykonawcę ENLED PROJEKT
Sp. z o.o. z siedzibą w Mińsku Mazowieckim
w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego, którym jest: Gmina Aleksandrów
przy udziale uczestnika wykonawcy Linter Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie zgłaszającego przystąpienie do
postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego
orzeka:
1. oddala odwołanie;
2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża wykonawcę ENLED PROJEKT Sp. z o.o. z siedzibą w Mińsku
Mazowieckim i zalicza w poczet kosztów postępowania kwotę 10 000 zł 00 gr (słownie: dziesięć tysięcy złotych
zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę ENLED PROJEKT Sp. z o.o. z siedzibą w Mińsku Mazowieckim tytułem
wpisu od odwołania;
3. zasądza od wykonawcy ENLED PROJEKT Sp. z o.o. z siedzibą w Mińsku Mazowieckim na rzecz
zamawiającego Gminy Aleksandrów kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy)
stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodnicząca: ……...…….....................
Sygn. akt: KIO 3502/24
Uzasadnienie
Gmina Aleksandrów (dalej: „zamawiający”) prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w oparciu o
przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1320), dalej jako:
„ustawa Pzp”, którego przedmiotem jest: ,,Modernizacja oświetlenia ulicznego w Aleksandrowie”, nr. referencyjny:
IGK.271.13.2024 (dalej „postępowanie” lub „zamówienie”).
Wartość zamówienia jest niższa niż kwoty progów unijnych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3
ust. 3 ustawy Pzp.
Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych z dnia 1 sierpnia 2024 r. pod
numerem 2024/BZP 00441605/01.
W dniu 24 września 2024 r. przez wykonawcę ENLED PROJEKT Sp. z o.o. z siedzibą w Mińsku Mazowieckim (dalej:
„odwołujący”) zostało wniesione do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie wobec czynności zamawiającego
podjętych w postępowaniu. Odwołujący sformułował zarzuty naruszenia:
1. art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp w zw. z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp poprzez zaniechanie czynności odrzucenia
oferty wykonawcy LINTER ENERGIA Sp. z.o.o. (dalej „LINTER ENERGIA” lub „przystępujący”), podczas gdy oferta
tego wykonawcy zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, a wykonawca złożył
wyjaśnienia, które nie wykazały, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny;
2. art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty wykonawcy LINTER
ENERGIA, podczas gdy treść oferty tego wykonawcy jest niezgodna z warunkami zamówienia;
3. art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty
wykonawcy Kamila Kowalskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład Usług Elektrycznych „ELKAM” Kamil Kowalski (dalej „EL-KAM”), podczas gdy treść oferty tego wykonawcy jest niezgodna z warunkami
zamówienia;
4. art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty wykonawcy LINTER
ENERGIA, podczas gdy wykonawca ten nie złożył w przewidywanym terminie oświadczeń potwierdzających
spełnianie warunków udziału w postępowaniu oraz innych dokumentów lub oświadczeń;
5. art. 16 pkt 1 i 2 ustawy Pzp, poprzez wybór przez zamawiającego jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy
LINTER ENERGIA, co było czynnością godzącą w podstawowe zasady zachowania uczciwej konkurencji,
równego traktowania wykonawców i przejrzystości.
Wobec postawionych zarzutów odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania oraz nakazanie zamawiającemu:
unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej; powtórzenia czynności badania i oceny ofert, w tym
odrzucenie oferty wykonawcy LINTER ENERGIA oraz oferty EL-KAM.
Zamawiający poinformował wykonawców, zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy Pzp, o wniesieniu odwołania, wzywając
uczestników postępowania do złożenia przystąpienia.
W terminie określonym w art. 525 ust. 1 ustawy Pzp, do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego
przystąpił wykonawca Linter Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie.
Zamawiający w piśmie z 14 października 2024 r. - Odpowiedzi na odwołanie, złożonym do akt sprawy na podstawie art.
521 ust. 1 ustawy Pzp, wniósł o oddalenie odwołania w całości jako niezasadnego.
Wobec tego, że odwołujący podtrzymał w całości zarzuty i żądania odwołania, Izba skierowała sprawę do rozpoznania
na rozprawie.
Krajowa Izba Odwoławcza, po przeprowadzeniu rozprawy w przedmiotowej sprawie, na podstawie zebranego materiału
dowodowego, po zapoznaniu się z dokumentacją postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, przekazaną przez
zamawiającego do akt sprawy w formie elektronicznej, po zapoznaniu się z treścią odwołania i odpowiedzią na nie, a
także po wysłuchaniu oświadczeń, jak też stanowisk stron, złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy ustaliła i
zważyła, co następuje
Izba ustaliła, że nie zaszła żadna z przesłanek, o których stanowi art. 528 ustawy Pzp, skutkujących odrzuceniem
odwołania.
Izba dokonała również badania spełnienia przez odwołującego przesłanek określonych w art. 505 ustawy Pzp, to jest
kwestii posiadania przez niego legitymacji do wniesienia odwołania uznając, że jego interes we wniesieniu odwołania
przejawia się w następujący sposób. Odwołujący złożył ofertę w postępowaniu i ubiega się o to zamówienie.
Zamawiający wybrał ofertę wykonawcy LINTER-ENERGIA, która zdaniem odwołującego winna zostać odrzucona.
Zamawiający zaniechał także odrzucenia oferty wykonawcy EL-KAM. Powyższe spowodowało, że odwołujący został
pozbawiony możliwości uzyskania zamówienia. Gdyby zamawiający dokonał wszystkich żądanych w odwołaniu
czynności, to oferta odwołującego, która nie podlega odrzuceniu, zostałaby uznana za najkorzystniejszą. W
konsekwencji działań
zamawiającego odwołujący utracił szansę na uzyskanie zamówienia oraz na osiągnięcie zysku, który planował osiągnąć
w wyniku jego realizacji.
Izba dokonała ustaleń faktycznych w oparciu o dokumentację postępowania o udzielenie zamówienia, przekazaną przez
zamawiającego w formie elektronicznej.
Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, co następuje
Na wstępie Izba ustaliła, że przedmiotem postępowania, zgodnie z opisem zawartym w Rozdziale 2 - Opis przedmiotu
zamówienia specyfikacji warunków zamówienia (dalej „SWZ”) jest modernizacja oświetlenia ulicznego w Aleksandrowie
polegająca na wymianie 160 opraw nieenergooszczędnych na oprawy typu LED. Celem inwestycji jest poprawa
efektywności energetycznej poprzez obniżenie energochłonności oświetlenia ulicznego - redukcję mocy opraw
świetlnych.
Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawarty został w załączniku Nr 4 do SWZ. Składają się na niego następujące
dokumenty: (i) dokumentacja projektowa; (ii) Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych
(STWiORB); (iii) Przedmiar robót.
Zamawiający zawarł też poniżej uwagę, że ze względu na to, że wynagrodzenie wykonawcy wskazane w ofercie będzie
miało charakter ryczałtowy, wykonawca przy wycenie oferty powinien opierać się na zakresie wskazanym w
dokumentacji projektowej, o której mowa w pkt 2.3. oraz STWiORB. Wstępny. przedmiar robót ma charakter
pomocniczy. Wystąpienie w trakcie realizacji umowy robót nie ujętych we wstępnym przedmiarze lub robót w większej
ilości w stosunku do przyjętej we wstępnym przedmiarze nie będzie uprawniało wykonawcy do żądania dodatkowego
wynagrodzenia jeżeli roboty te ujęte były w dokumentacji projektowej, o której mowa w pkt 2.3. oraz STWiORB.
Otwarcie ofert w postępowaniu miało miejsce 26 sierpnia 2024 r. Zamawiający poinformował, że złożono dziesięć ofert.
Ośmiu wykonawców, zgodnie z obowiązkiem wynikającym w art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp w dniu 23 sierpnia 2024 r.
zostało wezwanych do złożenia wyjaśnień w przedmiocie rażąco niskiej ceny (dalej „wyjaśnienia RNC”).
Szacunkowa wartość zamówienia została ustalona na podstawie kosztorysu inwestorskiego na kwotę: 247 125,92 zł
netto.
Do złożenia wyjaśnień RNC zostali wezwani między innymi wykonawcy, którzy zaproponowali najniższe pod względem
ceny oferty: (1) LINTER ENERGIA - cena 107 200,65 zł.; (2) EL- KAM - cena 115 620,00 zł.; (3) odwołujący - 116 161,20
zł.
Zamawiający w treści wezwania zawarł następujące wymagania: „Prosimy o informację na temat uwzględnienia
elementów przedmiotu zamówienia mających wpływ na cenę oferty oraz złożenia szczegółowych i popartych dowodami
wyjaśnień dotyczących treści złożonej oferty w kwestiach wskazanych poniżej: (1) wybranych rozwiązań technicznych,
wyjątkowo
korzystnych warunków dostaw, usług albo związanych z realizacją robót budowlanych, a w szczególności prosimy o:
przedłożenie informacji dotyczących wyceny poszczególnych pozycji kosztorysu ofertowego/kalkulacji ceny oferty, w
szczególności ceny oprawy oświetleniowej, o której mowa w pozycji 1.2. przedmiaru robót tj.: “(KNNR 5/1004/2) Montaż
opraw oświetlenia zewnętrznego, na wysięgniku/Oprawa oświetleniowa LED: Pmax=100W, min.13500lm, 4000K,
min.IP.66, IK 09 wraz ze złączem ZHAGA umożliwiającym funkcje 5-cio stopniowej zmiany mocy wg harmonogramu” 160 kpl., z uwzględnieniem wymagań określonych w pkt 2.6. Parametry projektowanych opraw oświetleniowych Projektu
technicznego, potwierdzenie spełnienia wymagań określonych przez Zamawiającego w pkt 2.6. Parametry
projektowanych opraw oświetleniowych Projektu technicznego, poprzez przedłożenie w szczególności karty katalogowej
oprawy oświetleniowej, certyfikatów, oraz dowodu potwierdzającego, że oprawa i zasilacz oprawy zostały
wyprodukowane na terenie Unii Europejskiej; (2) zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość
przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki
godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za
pracę (Dz. U. z 2020 r. 2207) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane
zamówienie; (3) zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w
miejscu, w którym realizowane jest zamówienie.”
Izba ustaliła ponadto, że wykonawca LINTER-ENERGIA w piśmie z 28 sierpnia 2024 r. złożył wyjaśnienia RNC. W treści
wyjaśnień wskazał w szczególności, że swoją ofertę przygotował w oparciu o bogate doświadczenie, nabyte w ramach
realizowanych zamówień, wymienił też realizowane przez niego najnowsze kontrakty wskazując, że łączna wartość
wybranych kontraktów instalacji nowych układów oświetleniowych z ostatnich lat to około 55 000 000,00 zł. brutto. Z kolei
łączna wartość konserwacji i utrzymania sieci elektrycznych z ostatnich lat to około 22 000 000,00 zł.
Na przestrzeni ostatnich lat wykonawca sprefabrykował, wyprodukował i zainstalował w ramach własnych zasobów
kadrowych ok 30 000 szt. opraw LED, zarówno w kraju jak i za granicą. Współczynnik uszkodzeń (awaryjności) opraw
na podstawie historii zgłoszeń reklamacji i awarii wynosi, na dzień sporządzenia, 0,2% z sumy zrealizowanych
projektów. Przystępujący wskazał także, że realizuje w chwili obecnej konserwacje, przebudowy oraz utrzymanie linii
sieci oświetleniowej o łącznej długości ok. 1630 kilometrów. Realizowane umowy oraz kontrakty poparte są wzorowymi
referencjami, potwierdzającymi realizację inwestycji i zakresu rzeczowego na wzorowym poziomie i w czasie bardzo
często krótszym, niż ten zdefiniowany w terminach realizacji przedmiotu umowy. W związku z powyższym jest
wiodącym i jednym z największych podmiotów który posiada tak rozbudowane doświadczenie
nie bazujące na podwykonawstwie, a realizacji z wykorzystaniem własnych zasobów oraz pracowników w zakresie
projektowania, prefabrykacji, produkcji instalacji oraz utrzymania sieci oświetleniowych w kraju i może legitymować się
największym doświadczeniem, w tym na terenie południowej Polski w tym woj. podkarpackiego.
Wyjaśniał dalej, że bazując na dotychczasowych realizacjach i doświadczeniu oraz po wykonaniu wewnętrznego audytu
terenu planowanej budowy przed złożeniem oferty oraz analizie specyfikacji przetargowej i zakresu rzeczowego
przedmiotowej umowy precyzyjnie oszacował czas potrzebny na realizację umowy tj.: montażu osprzętu elektrycznego
oraz instalacji wszystkich nowych elementów zmodernizowanej sieci w terenie w tym koszty zakupu, i montażu opraw
oświetleniowych oraz koszty zakupu niezbędnego materiału instalacyjnego zgodnego z kosztorysem stanowiącym
załącznik do oferty oraz stosownych opracowań dokumentacyjnych.
Wyjaśnił także, że bazuje na jak najmniejszej ilości dostawców, skraca łańcuch dostaw, eliminując zbędnych
pośredników, którzy podnoszą koszt wytworzenia produktu. Z uwagi na wielomilionowe zakupy na przestrzeni ostatnich
lat, co ma odzwierciedlenie w przywołanych powyżej umowach, koszty zakupu poszczególnych elementów ustalane są
z producentami indywidualnie, ścieżką projektową, a co za tym idzie są wielokrotnie niższe niż w przypadku zakupu
opraw w hurtowni. Niższy koszt ofertowy opraw wynika z tego, że Linter Energia Sp. z o.o. w odróżnieniu od pozostałych
oferentów jest zarówno producentem jak i wykonawcą, a nie jedynie instalatorem elektrycznym lub hurtownią.
Produkując i instalując dotychczas ponad 30 000 szt. opraw oświetlenia ulicznego wykonawca wypracował know-how w
postaci optymalnych procesów zarządzania produkcją i przygotowania produktów do montażu w terenie które częściowo
są gotowe do pracy na sieci. W związku z powyższym skrócony został czas trwania montażu w terenie, a sama
zabudowa opraw w wypadku wykonawcy charakteryzuje się, po uwzględnieniu wszystkich powyższych czynników,
znacznie krótszym czasem instalacji w stosunku do podmiotów konkurencyjnych.
Zauważył ponadto, że przyjął do kosztorysowania materiały o podwyższonych parametrach charakterystycznych dla
poszczególnych elementów cenotwórczych, co pozwala na zabezpieczenie wymagań projektowych oraz ewentualnych
zmian w trakcie realizacji. Ostateczny zakres zostanie określony po sporządzeniu i zatwierdzeniu dokumentacji
projektowej, a przewidywanie zastosowania materiałów o wyższych parametrach w kosztorysie przełoży się na
obniżenie finalnych kosztów związanych z zakupem materiałów.
Podkreślił, że różnice między cenami zawartymi w ofertach handlowych a wartościami przedstawionymi w kosztorysie
wynikają z działania programów kosztorysowych. Programy te, w celu zabezpieczenia rentowności inwestycji,
uwzględniają dodatkowe koszty pośrednie związane zarówno z zakupem materiałów, sprzętem, jak i robocizną, a także
koszty
materiałów pomocniczych. Ponadto, do kalkulacji przyjął ceny materiałów o 5% wyższe od ofertowych, a także podniósł
standardowy zysk kosztorysowy o 6,5%, aby zabezpieczyć rentowność inwestycji zarówno dla zamawiającego, jak i
wykonawcy.
Wskazał na fakt posiadania przez Linter Energia certyfikatów ISO 9001, ISO 14001, ISO 50001 oraz ISO 45001, które
potwierdzają, że firma działa na najwyższym poziomie w zakresie zarządzania procesami, oferując produkty o
najwyższej jakości. Certyfikaty te świadczą o zaangażowaniu w zrównoważony rozwój i ochronę środowiska, co jest
kluczowe przy realizacji nowoczesnych projektów infrastrukturalnych. Dodatkowo, szczególny nacisk kładzie na
bezpieczeństwo i higienę pracy, co gwarantuje, że wszystkie działania są prowadzone zgodnie z najwyższymi
standardami bezpieczeństwa. Wszystkie te czynniki - wysoka jakość produktów, zarządzanie procesami, dbałość o
ekologię oraz bezpieczeństwo pracy - pozwalają mu oferować konkurencyjne warunki cenowe, przy jednoczesnym
zapewnieniu najwyższej jakości realizacji inwestycji.
Na zakończenie wskazał, że argumenty przedstawione wyżej oraz dokumenty załączone do niniejszego pisma
potwierdzają, że cena zaoferowana przez wykonawcę jest w pełni uzasadniona i pozwala na realizację zamówienia
zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego.
Do wyjaśnień RNC zostały załączone: Szczegółowa kalkulacja oferty wykonawcy, kopie posiadanych certyfikatów,
oświadczenie dotyczące kosztów zatrudnienia, oferty handlowe oraz faktury dostawców, na potwierdzenie warunków
handlowych i cen przedstawionych w kalkulacji.
Swoje wyjaśnienia RNC złożył także wykonawca EL-KAM w piśmie z 29 sierpnia 2024 r., zastrzegając przedmiotowe
jako tajemnicę swojego przedsiębiorstwa.
Pismem z 19 września 2024 r. zamawiający poinformował o wyborze, jako najkorzystniejszej w postępowaniu, oferty
złożonej przez LINTER-ENERGIA.
Z powyższą decyzją nie zgodził się odwołujący, wnosząc swoje odwołanie do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w
dniu 24 września 2024 r.
Krajowa Izba Odwoławcza zważyła, co następuje
Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stanowiska stron oraz zakres zarzutów podnoszonych
w odwołaniu Izba uznała, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Izba przytoczy przepisy ustawy Pzp, których naruszenie zarzucał odwołujący, a które były
podstawą orzekania w niniejszej sprawie.
I tak, zgodnie z art. 16 ustawy Pzp, zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w
sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców oraz przejrzysty i
proporcjonalny.
Stosownie do art. 239 ust. 1 ustawy Pzp, zamawiający wybiera najkorzystniejszą ofertę na podstawie kryteriów oceny
ofert określonych w dokumentach zamówienia.
Zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy Pzp, jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się
zamawiającemu rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą jego wątpliwości co do możliwości
wykonania przedmiotu zamówienia, zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z
odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących
wyliczenia ceny lub kosztu. Z kolei w ust. 2 tego przepisu zobligowano zamawiającego do skierowania do wykonawcy
takiego wezwania, jeśli stwierdzi, że cena całkowita oferty złożonej przez wykonawcę jest niższa o 30% od wartości
zamówienia powiększonej o należny podatek VAT lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert
niepodlegających odrzuceniu.
Ponadto, zgodnie z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp, zamawiający odrzuca ofertę tego wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień
w wyznaczonym terminie lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub
kosztu.
Zgodnie z treścią przepisu art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp, zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera ona rażąco niską
cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia.
W pierwszej kolejności Izba stwierdziła, że nie potwierdziły się zarzuty naruszenia przez zamawiającego art. 226 ust. 1
pkt 8 ustawy Pzp w zw. z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty wykonawcy
LINTER ENERGIA, podczas gdy oferta tego wykonawcy zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu
zamówienia, a wykonawca złożył wyjaśnienia, które nie wykazały, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny.
Na wstępie należy przypomnieć, że zamawiający ma obowiązek odrzucenia w postępowaniu takiej oferty, która zawiera
rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia (art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp) lub też, jak stanowi przepis
art. 224 ust. 6 ustawy Pzp, który jest rozwinięciem poprzedniego przepisu - takie odrzucenie (czyli odrzucenie za rażąco
niską cenę w ofercie) dotyczy po pierwsze wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, a po drugie
sytuacji, w której złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny. Tym samym z
przepisów ustawy Pzp wynika, że odrzuceniu podlega taka oferta, w której bezsprzecznie stwierdzono, bez żadnych
wątpliwości, zaniżenie ceny w sposób rażący, jak też oferta wykonawcy, który wezwany przez zamawiającego nie złoży
wyjaśnień lub, gdy wyjaśnienia złożone przez wykonawcę
wezwanego do wyjaśnień, nie uzasadniają podanej w ofercie ceny (a zatem są nierzetelne, niezupełne, nie odpowiadają
na zadane przez zamawiającego pytania).
Powyższe związane jest z tym, że decyzja o tym, czy mamy do czynienia z ceną rażąco niską, zapada każdorazowo po
zapoznaniu się z wyjaśnieniami złożonymi przez danego wykonawcę w postępowaniu. Zamawiający, zanim podejmie
decyzję o odrzuceniu oferty, zobligowany jest wezwać wykonawcę do złożenia wyjaśnień w zakresie wyliczenia ceny lub
kosztu. Dopiero w przypadku, gdy ocena złożonych przez wykonawcę wyjaśnień wraz z dowodami doprowadzi
zamawiającego do wniosku, że podana w ofercie cena lub koszt są rażąco zaniżone tj. za daną cenę nie jest możliwa
realizacja zamówienia lub też, jeśli dany wykonawca nie udzieli stosownych wyjaśnień w wyznaczonym terminie zamawiający zobligowany jest taką ofertę odrzucić.
Rolą zamawiającego jest zatem skierowanie do wykonawcy stosownego wezwania, jeśli zajdą wymienione w art. 224
ust. 1 ustawy Pzp okoliczności, a następnie ocena złożonych wyjaśnień. Przy tym istotne jest, aby zamawiający
oceniając złożone wyjaśnienia uwzględnił wszystkie okoliczności występujące na danym rynku, ale też miał na uwadze
treść wezwania skierowanego do wykonawcy i oczekiwania w tym piśmie sformułowane.
Ponadto wskazać należy, że w treści przepisu art. 224 ust. 5 ustawy Pzp mowa jest o "wykazaniu", czyli udowodnieniu,
że cena nie jest rażąco niska. Powyższe wskazuje, że wyjaśnienia wykonawcy nie mogą stanowić jedynie formalnej
odpowiedzi na wezwanie zamawiającego, a więc sprowadzać się do przekazania ogólnych informacji o działalności
wykonawcy lub deklaracji co do możliwości realizacji zamówienia za zaoferowaną cenę, ale muszą być poparte
stosownymi wyliczeniami i dowodami, które jednoznacznie wskazywały będą na realność i rynkowość zaoferowanej
ceny. Wyjaśnienia wykonawcy muszą być zatem na tyle konkretne i szczegółowe, aby na ich podstawie zamawiający był
w stanie dowiedzieć się, jakie to okoliczności właściwe wzywanemu do wyjaśnień wykonawcy, spowodowały obniżenie
ceny jego oferty, a także w jaki sposób i w jakim stopniu okoliczności te wpłynęły na możliwość obniżenia ceny.
Należy także wskazać na inny, istotny element składanych wyjaśnień, jakim jest obowiązek złożenia dowodów w
zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, wynikający z treści przepisu art. 224 ust. 1 ustawy Pzp. Potwierdzeniem istnienia
powyższego obowiązku jest również art. 224 ust. 6 ustawy Pzp, wskazujący na konieczność odrzucenia oferty w
przypadku, gdy złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu. Konieczność
poparcia przedstawianych wyjaśnień dowodami ma istotne znaczenie dla ich oceny, ponieważ same wyjaśnienia rzadko
kiedy mogą być uznane za w pełni obiektywne, gdyż składa je podmiot bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem. Z
tego powodu wykonawca, aby uwiarygodnić składane w wyjaśnieniach deklaracje co do
poziomu cen, czy też szczególnie korzystnych dla niego okoliczności na które się powołuje, zobowiązany jest poprzeć je
stosownymi dowodami, potwierdzającymi wskazywane w wyjaśnieniach informacje. Wykonawca zatem, wszelkimi
niezbędnymi środkami, takimi które są dostępne w danej sprawie i uzasadnione w konkretnym stanie faktycznym,
powinien wykazać zamawiającemu, że jego oferta nie zawiera ceny rażąco niskiej, pomimo wypełnienia się określonych
ustawowych przesłanek podejrzenia rażąco niskiej ceny w jego ofercie. Przy tym należy wskazać, iż przepisy ustawy
Pzp nie określają przykładowego katalogu dowodów, które wykonawca zobowiązany jest złożyć zamawiającemu w celu
uzasadnienia racjonalności i rynkowej wyceny swojej oferty. Możliwe jest przedstawienie zatem każdego dowodu, który
jest adekwatny do konkretnej sytuacji i stanowi potwierdzenie tego, co wykonawca dowodzi w swoich wyjaśnieniach. Tym
samym, w okolicznościach konkretnej sprawy, za dowód potwierdzający rynkowość i realność zaoferowanej ceny może
zostać uznana także kalkulacja własna wykonawcy, byle ta pozwalała na uznanie, że zaoferowana cena jest ceną
rynkową.
Przenosząc powyższe rozważania na kanwę rozpoznawanej sprawy Izba w szczególności miała na uwadze, że o tym
czy w danym przypadku mamy do czynienia z ceną rażąco niską decyduje przede wszystkim treść wyjaśnień złożonych
przez wykonawcę w toku postępowania.
Jeśli zamawiający stwierdzi, w danych okolicznościach, że występuje podejrzenie rażąco niskiej ceny kieruje do
wykonawcy stosowne wezwanie. Ten, wezwany do wyjaśnień ma obowiązek wykazać, zgodnie z ciężarem rozkładu
dowodu, wynikającego z przepisów ustawy Pzp, że cena jego oferty jest ceną realistyczną, rynkową i, że za podaną
cenę możliwa jest realizacja przedmiotu zamówienia. Wyjaśnienia wykonawcy co do zasady muszą być konkretne,
wyczerpujące, odpowiednio umotywowane, rzeczywiście uzasadniające podaną w ofercie cenę, wykazujące, że możliwe
i realne jest wykonanie zamówienia za zaproponowaną cenę. Powyższe wynika z faktu, że to wyłącznie na podstawie
złożonych wyjaśnień zamawiający dokonuje oceny czy oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt, czy też rażąco niskie
ich istotne części składowe. Obowiązkiem wykonawcy jest, aby w odpowiedzi na wezwanie wystosowane przez
zamawiającego udzielił wyjaśnień dotyczących okoliczności, które wpłynęły na wysokość zaoferowanej ceny w taki
sposób, aby na ich podstawie możliwe było jednoznaczne ustalenie, że cena oferty (odpowiednio koszt, istotna część
składowa) nie jest ceną rażąco niską. Efektem składanych wyjaśnień ma być stworzenie podstaw do uznania przez
zamawiającego, że podejrzenie dotyczące rażąco niskiej ceny oferty nie było uzasadnione” (tak też w wyroku KIO z 16
marca 2021 r., sygn. akt KIO 600/21).
Jak wskazano powyżej, dla oceny składanych w toku postępowania wyjaśnień, istotne znaczenie ma przede wszystkim
treść pytania skierowanego do wykonawcy przez zamawiającego. To przez jego pryzmat, w tym zagadnień w nim
poruszonych i sformułowanych oczekiwań należy oceniać czy wykonawca podołał ciążącemu na nim obowiązkowi tj.
wykazał, że cena przez niego oferowana nie jest rażąco niska.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że zamawiający wezwał wykonawcę LINTER ENERGIA do złożenia
wyjaśnień RNC. Wykonawca ten udzielił odpowiedzi, która w ocenie Izby pozwala na uznanie, że wykonawca ten
udźwignął leżący po jego stronie obowiązek tj. wykazał, że oferowana przez niego cena nie jest rażąco niska. Złożone
wyjaśnienia w sposób dostateczny odpowiadają na sformułowane przez zamawiającego w piśmie wątpliwości,
wyjaśniają je, zawierają niezbędne elementy pozwalające stwierdzić w jaki sposób wykonawca ten kalkulował cenę
swojej oferty tak, że możliwe jest stwierdzenie, że cena zaoferowana przez niego jest ceną rynkową.
Dostrzec należy, że główne zarzuty odwołującego wobec treści złożonych przez LINTER ENERGIA wyjaśnień
sprowadzają się do twierdzenia, że te nie są konkretne, a w części także niemożliwe do weryfikacji. Odwołujący
podkreślał bowiem, że przystępujący, wbrew treści wezwania, nie załączył karty katalogowej oprawy oświetleniowej i
certyfikatów. Odwołujący całkowicie pomija, że wezwany do wyjaśnień wykonawca, w odpowiedzi na wezwanie
zamawiającego przedstawił szeroką argumentację wskazującą z jakich powodów możliwe jest obniżenie przez niego
ceny ofertowej, zwracając uwagę, że w odróżnieniu od pozostałych oferentów jest zarówno producentem i wykonawcą, a
nie jedynie instalatorem elektrycznym lub hurtownią. Ponadto do wyjaśnień załączył szczegółową kalkulację, a wraz z nią
inne dokumenty - oferty handlowe oraz faktury dostawców - na potwierdzenie warunków handlowych i cen
przedstawionych w kalkulacji. Tym samym nie sposób wyjaśnień tych uznać za ogólne i mało konkretne, jak twierdzi
odwołujący.
Nie sposób też kwestionować wyjaśnień RNC tylko z tego powodu, że przystępujący nie przedłożył kart katalogowych i
certyfikatów. Trafnie zauważył zamawiający, że w treści SWZ nie wymagał przedłożenia w postepowaniu takich kart. Z
kolei wzywając do wyjaśnień RNC nie było celem zamawiającego wezwanie do złożenia przedmiotowych środków
dowodowych, o których mowa w art. 107 ustawy Pzp, ale umożliwienie zweryfikowania ceny oprawy oświetleniowej,
która była głównym i najbardziej cenotwórczym składnikiem kosztorysu. Tym samym oczekiwał jedynie potwierdzenia, że
wykonawca spełnia ogół wymagań określonych w dokumentacji projektowej.
Co istotne w sprawie zamawiający wezwał aż ośmiu, spośród dziesięciu wykonawców, którzy złożyli swoje oferty w
postępowaniu do złożenia wyjaśnień RNC. Zmierzał w ten sposób do ustalenia, czy wobec cen ofertowych, znacznie
odbiegających od ustalonej wartości szacunkowej nie ustalił wartości szacunkowej na zbyt wysokim poziomie czy też
istnieje obawa, że złożone oferty nie odpowiadają w pełni przedmiotowi zamówienia, nie zapewniając jego realizacji w
całości, zgodnie z wymogami opisanymi w SWZ. Przy tym, w treści wezwania zamawiający wskazał, że odrzuceniu
podlegać będzie oferta jeśli wykonawca nie złoży wyjaśnień w wyznaczonym terminie lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz
z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu. Konsekwentnie zamawiający zatem, oceniając złożone
wyjaśnienia nie odrzucił ofert wykonawców, którzy przedkładając swoje wyjaśnienia wraz z dowodami nie złożyli
zamawiającemu kart katalogowych. Ocenił z kolei treść złożonych wyjaśnień, które jako całość, wraz z załączonymi
dowodami pozwalały na ocenę czy możliwe jest wykonanie zamówienia za cenę zaproponowaną w ofercie.
Nie potwierdziły się także, w ocenie Izby zarzuty dotyczące tego, że LINTER ENERGIA nie uwzględnił wszystkich
kosztów związanych z realizacją zamówienia. Odwołujący formułując przedmiotowy zarzut ograniczył się do tego, iż
wymienił szereg kosztów, które będzie musiał ponieść wykonawca, a które są związane z realizacją zamówienia
stwierdzając, że tych przystępujący nie ujął w swojej kalkulacji. Nie sposób na podstawie tak lakonicznej argumentacji
uznać zasadność tego zarzutu.
Z kolei w odniesieniu do wymagania zamawiającego, zawartego w treści wezwania, a odnoszącego się do kwestii
spełniania przez wykonawcę wymogu zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy oraz zgodności z przepisami
z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest
zamówienie wykonawca przedłożył stosowne oświadczenie, odpowiadając wyczerpująco na zadane pytanie.
Dodatkowo, w załączanej kalkulacji kosztów ujął koszty wynagrodzenia pracowników, ze wskazaniem szacowanego
czasu niezbędnego do wykonania robót. W świetle zadanego przez zamawiającego pytania, które w sposób ogólny
odnosiło się do kosztów pracy - takie wyjaśnienia należy uznać za wystarczające i rozwiewające wątpliwości.
Nie znajduje także potwierdzenia w dokumentacji postępowania zarzut naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp,
poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty wykonawcy LINTER ENERGIA z tego powodu, że treść oferty tego
wykonawcy jest niezgodna z warunkami zamówienia.
Odwołujący zarzucił, że oferowane przez wykonawcę LINTER ENERGIA oprawy oświetleniowe typu LED nie spełniają
wymogów technicznych narzuconych przez zamawiającego.
Zarzut ten należy uznać za niewykazany. Odwołujący, po stronie którego leżał ciężar dowodu nie podjął nawet próby
uzasadnienia z jakich to powodów twierdzi, że oferowane oprawy nie spełniają wymagań zamawiającego opisanych w
dokumentacji. Dla potwierdzenia braku spełnienia wymagań SWZ nie jest wystarczające stwierdzenie, że cena
jednostkowa oprawy jest tak niska, że nie jest możliwe zaoferowanie jej za wskazaną cenę.
Z kolei badanie ofert pod kątem RNC dało zamawiającemu podstawę do twierdzenia, że za daną kwotę możliwe jest
wykonanie zamówienia na warunkach opisanych w SWZ. Cena 312,19 zł. za oprawę jest w istocie ceną niską, jednakże
nie rażąco niską, bowiem przystępujący wykazał w swoich wyjaśnieniach z jakich przyczyn może cenę tę obniżyć. Z
kolei odwołujący nie wykazał w żaden sposób, że zaoferowany przez tego wykonawcę przedmiot jest niezgodny z SWZ.
Z tych samych przyczyn za niepotwierdzony należało uznać zarzut naruszenia przez zamawiającego art. 226 ust. 1 pkt 5
ustawy Pzp, poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty wykonawcy EL- KAM z tego powodu, że treść złożonej
przez niego oferty jest niezgodna z warunkami zamówienia.
W tym przypadku odwołujący również opierał się na niczym niepotwierdzonych zarzutach, że oprawa oświetleniowa
przez tego wykonawcę zaoferowana nie odpowiada wymaganiom opisanym w dokumentach zamówienia.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, poprzez zaniechanie czynności odrzucenia oferty
wykonawcy LINTER ENERGIA z tego powodu, że wykonawca ten nie złożył w przewidywanym terminie oświadczeń
potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu oraz innych dokumentów lub oświadczeń aktualna
pozostaje argumentacja jak w przypadku zarzutu pierwszego. Po raz kolejny należy wskazać, że w treści SWZ próżno
szukać wymagań w zakresie przedłożenia kart katalogowych, a skoro tak, to zamawiający nie miał podstaw aby
zastosować wobec wykonawcy sankcję w postaci odrzucenia jego oferty.
Z powyższych powodów nie sposób uznać także, że zamawiający naruszył przepis art. 16 pkt. 1 i 2 ustawy Pzp,
wybierając jako najkorzystniejszą ofertę wykonawcy LINTER ENERGIA. Zamawiający równo traktował wszystkich
wykonawców, wezwał do złożenia wyjaśnień RNC a następnie dokonał ich oceny, z uwzględnieniem wymagań
określonych przez niego w treści wezwania. W konsekwencji wybrał ofertę wykonawcy, który złożył wyjaśnienia
wyczerpujące, pozwalające na uznanie, ze cena jego oferty jest ceną rynkową i oferującego wykonanie zamówienia
zgodnie z wymaganiami SWZ.
Mając na uwadze powyższe Izba uznała, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i na podstawie art. 553 zdanie
pierwsze ustawy Pzp orzekła jak w sentencji. Zgodnie bowiem z treścią art. 554 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp, Izba uwzględnia
odwołanie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik
postępowania o udzielenie zamówienia. Brak potwierdzenia się zarzutów wskazanych w odwołaniu powoduje, iż w
przedmiotowym stanie faktycznym nie została wypełniona hipoteza normy prawnej wyrażonej w ww. przepisie, ponieważ
zamawiający w sposób prawidłowy, biorąc pod uwagę wyjaśnienia w przedmiocie rażąco niskiej ceny złożone przez
LINTER-ENERGIA i EL-KAM w postępowaniu, dokonał wyboru oferty złożonej przez przystępującego, jako
najkorzystniejszej.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku postępowania - na podstawie art. 557 i art.
575 ustawy Pzp oraz w oparciu o przepisy § 8 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 5 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z
dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz
wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r., poz. 2437).
Przewodnicząca: ……………………………………….