Sygn. akt: KIO 2587/23
WYROK
z dnia 18 września 2023 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Katarzyna Odrzywolska
Protokolant:Klaudia Kwadrans
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2023 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej
w dniu 4 września 2023 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie Profesea Sp. z o.o. z siedzibą
w Sopocie, Elecom Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni
w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Polskie Elektrownie Jądrowe Sp. z o.o. z siedzibą w
Warszawie
przy udziale wykonawcy PM Ecology Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku zgłaszającego swoje przystąpienie do
postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego
orzeka:
1.oddala odwołanie;
2.kosztami postępowania odwoławczego obciąża odwołującego, i:
2.1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych
zero groszy) uiszczoną przez odwołującego, tytułem wpisu od odwołania;
2.2.zasądza od odwołującego na rzecz zamawiającego kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych
zero groszy) stanowiącą koszty strony poniesione
z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika.
Stosownie do art. 579 ust. 1 i art. 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U.
z 2023 r., poz. 1605 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za
pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Przewodniczący:………………………………
Sygn. akt: KIO 2587/23
Uzasadnie nie
Polskie Elektrownie Jądrowe Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: „zamawiający”) prowadzi, na podstawie
przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (dalej: „ustawa Pzp”) postępowanie o
udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego pn. „Monitoring hydrologiczny wód morskich na
potrzeby oceny Lokalizacji Lubiatowo - Kopalino”, nr referencyjny POST/K/PZP/PN/2023/049/JS (dalej „postępowanie” lub
„zamówienie”), o wartości szacunkowej wyższej niż progi unijne, o których mowa w art. 3 ustawy Pzp.
Ogłoszenie o zamówieniu sektorowym zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich w
dniu 3 maja 2023 r. pod numerem 2023/S 086-263653
W dniu 4 września 2023 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie Profesea Sp. z o.o. z
siedzibą w Sopocie, Elecom Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni(dalej „odwołujący”) zostało złożone odwołanie wobec
zaniechania przez zamawiającego czynności do której był zobowiązany na podstawie art. 226 ust 1 pkt b ppkt b ustawy
Pzp tj. odrzucenia oferty wykonawcy PM Ecology Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (dalej „PM Ecology”), jako oferty
wykonawcy niespełniającego warunków udziału w postępowaniu oraz zaniechania ponownego badania i oceny ofert
pozostałych wykonawców, a następnie dokonania kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej
oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Odwołujący zarzucał zamawiającemu, że ten naruszył niżej wymienione przepisy ustawy Pzp:
1.art. 239 ust. 1 ustawy Pzp w związku z art. 226 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy Pzp w związku z art. 57 ust. 2 ustawy Pzp oraz
w związku z art. 139 ust. 3 ustawy Pzp poprzez wybór oferty złożonej przez wykonawcę PM Ecology, która nie jest
ofertą najkorzystniejszą, gdyż została wybrana przez zamawiającego pomimo, że wykonawca PM Ecology nie
wykazał spełnienia warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego,
w zakresie zdolności technicznej i zawodowej wymaganych w treści 14.1.4 lit. a specyfikacji warunków zamówienia
(dalej „SW Z”), a zatem oferta wykonawcy PM Ecology winna podlegać odrzuceniu, zaś zamawiający winien dokonać
ponownego badania ofert pozostałych wykonawców i kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została
oceniona najwyżej;
2.art. 112 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy Pzp w związku z art. 116 ust. 1 ustawy Pzp w związku
z art. 8 ust. 1 ustawy Pzp w związku z art. 65 § 1 kodeksu cywilnego w związku z art. 57 ust. 2 ustawy Pzp oraz
poprzez bezkrytyczne i niezgodne z literalną treścią 14.1.4 lit a SW Z, a także z ustalonymi w branży morskiej
zwyczajami, zbadanie przez zamawiającego przedłożonych przez PM Ecology dokumentów i wyjaśnień oraz
uznanie, iż wykonawca PM Ecology spełnia warunki udziału w postępowaniu, podczas gdy przedłożone przez niego
dokumenty i wyjaśnienia są sprzeczne z literalną treścią 14.1.4 lit. a SW Z w zakresie obowiązku spełniania przez
wykonawcę warunku wynikającego z 14.1.4 lit. a SW Z, ponadto nie potwierdzają spełnienia warunków w zakresie
zdolności technicznej
i zawodowej o jakich mowa w 14.1.4 lit. a SW Z a także pozostają niezgodne z ustalonymi w branży morskiej
zwyczajami rozumienia pojęcia „na morzu”;
3.art. 16 ust. 1, 2 i 3 i art. 17 ust. 1 i 2 ustawy Pzp w związku z art. 112 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy Pzp w związku z art. 116
ust. 1 ustawy Pzp oraz w związku z art. 239 ust. 1 ustawy Pzp przez prowadzenie postępowania z naruszeniem
zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, zasady przejrzystości postępowania, co skutkowało
niezasadnym i niezgodnym z prawem dokonaniem wyboru oferty PM Ecology jako najkorzystniejszej mimo, że
złożona przez niego oferta nie była ofertą najkorzystniejszą na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w
dokumentach zamówienia i nie jest wyborem zapewniającym najlepszą jakość usług oraz uzyskanie najlepszego
efektu zamówienia.
Zarzucając powyższe odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania oraz nakazanie zamawiającemu:
unieważnienia czynności wyboru oferty PM Ecology jako najkorzystniejszej; powtórzenia czynności oceny spełniania
warunków w udziału w postępowaniu oraz badania
i oceny ofert, z uwzględnieniem okoliczności przywołanych w odwołaniu, co powinno skutkować odrzuceniem oferty PM
Ecology jako niespełniającej warunków udziału
z postępowaniu; dokonania wyboru oferty najkorzystniejszej spośród niepodlegających odrzuceniu.
Uzasadniając podnoszone w odwołaniu zarzuty odwołujący w pierwszej kolejności przypomniał, że przedmiotem
zamówienia jest monitoring hydrologiczny wód morskich
na określonym obszarze Morza Bałtyckiego, na potrzeby oceny preferowanej Lokalizacji Lubiatowo-Kopalino, celem
budowy obiektów pierwszej w Polsce Elektrowni Jądrowej (dalej „EJ”), zlokalizowanej na terenie gminy Choczewo,
powiat wejherowski („Lokalizacja Lubiatowo-Kopalino”) w województwie pomorskim.
Odwołujący przypomniał brzmienie warunku udziału w postępowaniu w zakresie zdolności technicznej lub
zawodowej wykonawcy, opisanego w pkt 14.1 SWZ.
Wskazał dalej, że zamawiający pismem z dnia 25 sierpnia 2023 r. ogłosił i poinformował o wyborze oferty PM
Ecology jako najkorzystniejszej. Dokonując wyboru oferty tego wykonawcy zamawiający w sposób nierzetelny i
nieprzejrzysty, dokonał bezrefleksyjnie, bezkrytycznie i niezgodnie z literalną treścią SW Z badania przedłożonych przez
PM Ecology referencji oraz Wykazu wykonanych usług wraz z wyjaśnieniami.
Zamawiający uznał za wystarczające dowody i wyjaśnienia w zakresie, w jakim PM Ecology potwierdził spełnienie
warunków opisanych w pkt 14.1.4 lit. a SWZ, podczas gdy
z treści złożonych dokumentów - Wykazu usług jak i dowodu na ich realizację - w postaci referencji od Spółki Gdańskie
Wody Sp. z o.o. nie wynika aby: wykonawca PM Ecology wykonał nie mniej niż 1 (jedną) usługę polegającą na instalacji
nie mniej niż 1 urządzenia pomiarowego na morzu i prowadził monitoring parametrów fizycznych wody morskiej
za pomocą tego urządzenia przez okres nie krótszy niż 6 następujących po sobie miesięcy. Zamawiający naruszył
zatem zarówno art. 112 ust 1 i ust 2 pkt 4 ustawy Pzp w związku art. 116 ustawy Pzp, w związku z art. 57 ust. 2 ustawy
Pzp. Zamawiający zaniechał odrzucenia oferty wykonawcy, z uwagi na brak spełnienia warunków udziału w
postępowaniu opisanych w pkt 14.1.4 lit. a) SW Z, czym naruszył art. 226 ust. 2 b ustawy Pzp oraz zaniechał ponownego
badania oceny ofert i kwalifikacji przedmiotowej wykonawców, którzy złożyli najkorzystniejszą ofertę, czym naruszył
także art. 139 ust. 3 ustawy Pzp.
Zdaniem odwołującego wyjaśnienia PM Ecology w zakresie sfomułowania „na morzu” czy użycia liczby mnogiej
„parametrów” pozostają kompletnie sprzeczne z literalną interpretacją zapisów SW Z. W szczególności wobec
stwierdzenia PM Ecology, iż „na morzu” nie powinien być interpretowany jako sygnalizujący, że „stacja jest usytuowana
dosłownie na powierzchni morza”. Zdaniem PM Ecology przyimek ten wskazuje, że stacja jest w pewien sposób
związana z morzem, znajduje się w jego bezpośrednim otoczeniu, prowadzi na nim pomiary, jednak nie powinno się z
tego wyciągać zbyt daleko idących wniosków. Zdaniem odwołującego taka interpretacja jest niedopuszczalna. W wyroku
KIO z 30 listopada 2020 r., rozstrzygnięto w jaki sposób i w jakich sytuacjach należy interpretować SW Z. Jak stwierdziła
Izba, bezwzględne pierwszeństwo ma interpretacja literalna zapisów SWZ. Oznacza to,
że postawione przez zamawiającego wymagania należy rozumieć w sposób dosłowny, gdyż wtedy najlepiej realizowana
jest wola zamawiającego. Zdaniem KIO występują dwie sytuacje, kiedy wykonawca może odstąpić od wykładni literalnej i
sięgnąć po wykładnię funkcjonalną,
a więc dążącą do tego samego celu, co zapisy literalne, ale z wykorzystaniem innych środków. Opisana wyżej sytuacja
dotyczy zapisów budzących po stronie wykonawcy wątpliwości co do wymagań, jakie zamawiający stawia wykonawcy
lub nie pozwalających na jednoznaczne ustalenie woli zamawiającego. Ważne jest, aby wątpliwości miały charakter
obiektywny. Przypomniał również o możliwości skierowania do zamawiającego wniosku o wyjaśnienie wątpliwości,
jeszcze na etapie przygotowywania oferty, czego PM Ecology zaniechał. Powoływanie się wykonawcy na interpretację
funkcjonalną ma charakter pomocniczy
w sytuacji, kiedy faktycznie literalne rozumienie warunków SW Z nie stawia jednoznacznych wymagań. Powinno ono być
dopuszczalne w wyjątkowych sytuacjach, gdyż zagraża ono pewności postępowania oraz zasadzie równego traktowania
wykonawców. Pozostawia też pewną wątpliwość wykonawcy, który nie może być pewien czy jego interpretacja, zdaniem
zamawiającego, a później KIO, nie była zbyt szeroka lub wąska. Z tego powodu, w przypadku wątpliwości co do SW Z,
najlepiej jest wnosić o ich sprostowanie do zamawiającego. Dlatego też zapisy SW Z należy rozumieć w sposób
dosłowny. Dopiero, gdy dosłowne rozumienie wymagań pozostawia pewne pole do interpretacji, czy też pozostawia
wątpliwości, wykonawca może sięgnąć po wykładnię funkcjonalną. W wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r. o sygn. akt KIO
2712/17, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że przy dokonywaniu oceny zgodności złożonej przez wykonawcę
oferty z wymaganiami zamawiającego, podstawowe znaczenie ma wykładnia językowa. Jest to konieczne z uwagi na
formalizm postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz potrzebę zagwarantowania równego traktowania
wykonawców. Co za tym idzie istotna jest przede wszystkim treść SW Z. Wyprowadzanie dalej idących wniosków na
podstawie dość uproszczonego rozumowania, iż „to co nie jest zabronione, jest dozwolone” (jak czyni przystępujący),
jest nieuprawnione. Wykładnia językowa (zwana inaczej: gramatyczną, literalną, lingwistyczną, werbalną lub słowną) dąży do ustalenia właściwego znaczenia interpretowanego tekstu prawnego z punktu widzenia języka, w jakim tekst ten
jest sformułowany. Wykładnia celowościowa (funkcjonalna) - polega na ustaleniu znaczenia przepisów prawnych
poprzez odwołanie się do przesłanek, które tworzą kontekst funkcjonalny rozumienia tekstu prawnego.
Zdaniem odwołującego, jak i zamawiającego (vide - wezwanie z dnia 8 sierpnia 2023 r.) z treści w pkt 14.1.4 lit. a)
SW Z wynika, że spełnieniem przez wykonawcę warunku posiadania zdolności technicznej będzie wykazanie realizacji
przez wykonawcę „usługi polegającej na instalacji nie mniej niż 1 urządzenia pomiarowego na morzu i prowadzenia
monitoringu parametrów fizycznych wody morskiej za pomocą tego urządzenia przez okres nie krótszy niż 6
następujących po sobie miesięcy”. W zakresie dotyczącym sfomułowania: instalacji urządzenia pomiarowego „na
morzu” odwołujący stwierdził, że zapis ten - jak zresztą stwierdził sam wykonawca PM Ecology w wyjaśnieniach z 15
sierpnia 2023 r. - nie zawiera żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Zatem dokonywanie przez niego (a następnie
przyjęcie jej przez zamawiającego) dowolnej, dostosowanej do własnych potrzeb wykładni pojęcia „na morzu” jest:
sprzeczne z jednoznacznym i zrozumiałym sformułowaniem „na morzu” prowadzącym de facto do zrównania
sformułowania „na morzu” ze sformułowaniem „na lądzie”; kompletnie niezgodne z wykładnią językową tegoż
sformułowania jak i ewentualnie wykładnią funkcjonalną; stanowi dowolną interpretację PM Ecology na potrzeby
posiadanego przez siebie doświadczenia.
Odwołujący argumentował, że zgodnie ze słownikiem języka polskiego (PW N) „instalacja” Rzeczownik: «zespół
przewodów i urządzeń doprowadzających elektryczność, gaz, wodę itp. do jakichś obiektów lub pomieszczeń»
Czasownik: 2. «montowanie gdzieś urządzeń technicznych» 3. «lokowanie, urządzanie siebie lub kogoś w jakimś
miejscu» „urządzenie” 1. «mechanizm lub zespół mechanizmów, służący do wykonania określonych czynności» „na”
«przyimek tworzący wyrażenia oznaczające miejsce dziania się lub znajdowania się czegoś, np. Pracował na polu,
miejsce lub kierunek, będące celem ruchu, czynności, np. Pojechali na Mazury.» 8 Przyimek z rzeczownikiem tworzy
tzw. wyrażenie przyimkowe, które może służyć do określania miejsca położenia - określenia stosunków przestrzennych:
Np. instalować na morzu, obok morza, przy morzu, za morzem, przed morzem. „morze” mórz (skrót: m.): morze Bałtyk,
morze Marmara, ale: Morze Bałtyckie, Morze Adriatyckie, Morze Czarne, Morze Ochockie «rozległy obszar słonej wody;
też: wielkie jezioro o znacznym zasoleniu wód» W branżowym / profesjonalnym obrocie sformułowanie „morze” oznacza
akwen wodny; „ląd” «część skorupy ziemskiej niepokryta wodami mórz i oceanów» Stosując zatem prostą wykładnię
językową zamawiający w SW Z zawarł warunek dokładnie taki jakiego oczekiwał i jaki wynika z treści SW Z. Usługa miała
polegać na „instalacji urządzenia pomiarowego na morzu” nie „przy morzu/ obok morza/ w pobliżu morza”.
Wskazał także, iż w prawie nie ma legalnej definicji „morza”, tym niemniej profesjonalny obrót w branży morskiej
jako „morze” rozumie „akwen wodny”. Co więcej zgodnie z art. 21 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 113/2010 z dnia 9
lutego 2010 r. w sprawie wykonania rozporządzenie (W E) nr 471/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
statystyk Wspólnoty dotyczących handlu zagranicznego z państwami trzecimi w odniesieniu do zakresu zgłaszanego
handlu, definicji danych, sporządzania statystyk handlowych w podziale według charakterystyki działalności oraz według
waluty fakturowania, a także w odniesieniu
do szczególnych towarów lub przepływów: Art. 21 „instalacje morskie” oznaczają sprzęt
i urządzenia zainstalowane i stacjonujące na morzu poza statystycznym terytorium danego kraju. Wprawdzie ww.
Rozporządzenie już nie obowiązuje, tym niemniej w sposób jasny
i niebudzący wątpliwości wskazuje, iż instalacje morskie są zainstalowane „na morzu”. Próba wykazania, że
sformułowanie „na morzu” może oznaczać, że urządzenie jest zainstalowane „w pewien sposób związany z morzem,
znajduje się w jego bezpośrednim otoczeniu, prowadzi na nim pomiary” jest niezgodny w literalną treścią SW Z, które
wprost wskazuje, że urządzenie ma być zainstalowane „na morzu”. Gdyby bowiem zamawiający dopuszczał inną/
dowolną (czy na morzu czy na lądzie, czy gdziekolwiek indziej) lokalizację/ instalację urządzeń w ogóle nie zawierałby
dopisku „na morzu”. Wtedy zapis SW Z rzeczywiście dawałby możliwość wykonawcom dowolnej „instalacji nie mniej niż
1 urządzenia pomiarowego i prowadzenia monitoringu parametrów fizycznych wody morskiej”. Mógłby także użyć innych
oznaczeń, które także zostawiałby pewną swobodę dla wykonawców typu „przy morzu”, „nad morzem”,
„w pobliżu morza” itp. itd. Takiego sfomułowania zamawiający nie użył.
Stosując wykładnię literalną ustala się co dane słowo oznacza, bądź może oznaczać, zgodnie z regułami języka
polskiego. PM Ecology zaś swoją argumentacją próbuje przekonać, że słowo/ przyimek „na” de facto oznacza coś
innego. Taka wykładania jest niedopuszczalna. Przywoływane przez PM Ecology przykłady są zdecydowanie chybione,
albowiem po pierwsze dotyczyły instalacji urządzeń pomiarowych dla rzek (wód śródlądowych), a skoro przedmiotem
zamówienia jest instalacja urządzeń na wodach Morza Bałtyckiego (których sposób montażu i dalsza obsługa jest
nieporównywalnie bardziej skomplikowana niż dla wód śródlądowych),
to mając na uwadze treść art. 112 w związku z art. 116 ustawy Pzp, zamawiający miał prawo oczekiwać od
wykonawców doświadczenia w instalacji urządzeń „na morzu” rozumianego jako zainstalowanych dosłownie na morzu.
Po drugie zaś odwołujący ma spore wątpliwości co do poprawności/ zgodności z regułami języka polskiego cytowanych
wypowiedzi bądź opisów typu „Radarowa stacja poziomu wody na potoku Strzyża w Gdańsku”. Ewidentnie w tym
przypadku winno być sformułowanie „nad potokiem”. Przytaczane zaś przez PM Ecology wypowiedzi Prezesa Wód
Gdańskich Sp. z o.o. nie stanowią żadnego dowodu jakoby wykonana przez PM Ecology usługa odbywała się „na
morzu”. Wykonawca po raz kolejny manipuluje i wprowadza w błąd. Faktem jest, że teren Portu Gdańsk stanowi
terytorialnie morskie wody wewnętrzne. Pominięto jednakże okoliczność, iż zgodnie z Ustawą z dnia 20 grudnia 1996 r. o
portach i przystaniach morskich pod pojęciem: portu lub przystani morskiej - rozumie się przez to akweny i grunty oraz
związaną z nimi infrastrukturę portową, znajdujące się w granicach portu lub przystani morskiej. Port zatem stanowi : 1.
akwen: Zgodnie ze słownikiem języka polskiego (PW N) akwen «obszar wodny lub jego część» akwen [łac.], określony
obszar oceanu, morza, zatoki, jeziora; 2. grunt oraz związana z nimi infrastruktura portowa. Gdyby nawet zatem nawet
próbować dopatrywać się faktycznego elementu „morza” w porcie to byłby to wyłącznie „akwen morza”. Tymczasem z
wyjaśnień i zdjęć załączonych przez PM Ecology do pisma z 15 sierpnia 2023 r. część urządzenia pomiarowego
(skrzynka telemetryczna) znajduje się na nabrzeżu, zaś sonda hydrostatyczna- pomimo, że zanurzona w wodzie, jest w
bezpośredni sposób także przymocowana do nabrzeża. Należy zatem wskazać, iż całe urządzenie pomiarowe nie
znajduje się na morzu, a jest w sposób trwały przymocowane do nabrzeża. W żaden sposób nie odzwierciedla to
sposobu instalacji urządzeń pomiarowych na morzu.
Ponadto odwołujący zaznaczył, że co wynika z OPZ monitoring hydrologiczny wód morskich odbywać się ma w
obrębie obszaru realizacji Przedsięwzięcia, odpowiadającemu KM 164,5-169,0 - kilometrażowi brzegu morskiego, 6 km
w głąb morza, a zatem już w zakresie morza terytorialnego nie zaś morskich wód wewnętrznych. Wykonawca PM
Ecology zresztą nie kwestionuje, że jego wykazane doświadczenie dotyczy instalacji urządzeń pomiarowych
w porcie i to zamontowanych na lądzie, a zatem sam przyznaje, że nie dokonał instalacji urządzeń „na morzu”. Próbuje
po prostu w wyjaśnieniach, w sposób niedopuszczalny
z perspektywy literalnej wykładni sfomułowania „na morzu”, przedstawić argumentację,
że sformułowanie to może oznaczać co innego a zatem jest sprzeczne z literalną wykładnią treści SWZ.
Odnosząc się z kolei do sformułowania użytego w treści SWZ: prowadzenie monitoringu „parametrów” fizycznych
wody morskiej, odwołujący wskazał, iż ma podobne zastrzeżenia. Zgodnie z zasadami języka polskiego rzeczowniki
mogą występować w liczbie pojedynczej lub mnogiej. Rzeczownik : „parametr” (liczna pojedyncza) „parametry” (liczba
mnoga) Dopełniacz : (nie ma kogo czego?) „parametru” (liczna pojedyncza) „parametrów” (liczba mnoga). Odwołujący,
ale też sam zamawiający (vide: wezwanie do złożenia wyjaśnień z 8 sierpnia 2023 r.) nie mają najmniejszych
wątpliwości co do treści literalnego sformułowania. Jest oczywistym, że przy braku wskazania przez zamawiającego, ile
dokładnie parametrów winien badać wykonawca, to muszą to być co najmniej dwa, gdyż odpowiada to liczbie mnogiej
„parametrów”. Tak też wskazał wprost zamawiający w treści wezwania. Nielogicznym pozostaje, by zamawiający mając
na myśli „parametru” użył słowa „parametrów”.
W dalszej części odwołujący podkreślał, że zamawiający w takim razie mógłby (powinien) użyć wtedy „co
najmniej jednego parametru” albo „jednego parametru” a takiego sformułowania nie użył. Nie sposób także zgodzić się z
pokrętną argumentacją PM Ecology, że użycie sfomułowania „parametrów” odnosi się do ilości usług. Nawet bowiem
przy jednej usłudze zamawiający używa sformułowania „parametrów”. Zwrócić zresztą należy uwagę,
że sam PM Ecology w części „Powód 2” wskazuje, że parametrów fizycznych wody morskiej jest wiele (co wynika
zresztą także z OPZ). Zatem sam potwierdza, że wykonawca ma tu dowolność, monitoring których z parametrów
fizycznych wód morskich winny być wykazane
w ramach spełnienia warunków udziału w postępowaniu. Skoro zatem przedmiotem zamówienia jest monitoring wielu
różnych parametrów wody morskiej, to mając na uwadze treść art. 112 w związku z art. 116 ustawy Pzp, zamawiający
miał prawo oczekiwać
od wykonawców doświadczenia w monitoringu „parametrów” czyli rozumiejąc dosłownie
„co najmniej dwóch”.
Odwołujący podkreślił, że prowadzenie monitoringu kilku parametrów a jednego, jest także diametralnie różne.
Reasumując, dokonana przez PM Ecology „wykładnia” warunków udziału w postępowaniu jest zdaniem odwołującego
zwykłą manipulacją i dostosowaniem argumentacji do własnych potrzeb, zaś przyjęcie przez zamawiającego ww.
wyjaśnień stanowi naruszenie szeregu przepisów ustawy Pzp. Wykonawca bowiem nie przedłożył
w postępowaniu, w tym na wezwanie zamawiającego zawarte w piśmie z dnia 8 sierpnia
2023 r. innych referencji, a zatem najprawdopodobniej są to jedyne referencje jakie posiada PM Ecology i jedyna usługa
jaką wykonał ww. podmiot w kontekście przedmiotu zamówienia. Całe zatem uzasadnienie o rozumieniu pojęć „na
morzu” czy „parametrów” zmierza tylko
i wyłącznie do „dopasowania” do posiadanych referencji, a nie ma nic wspólnego
z rzeczywistym „błędem” zamawiającego w opisie warunków czy „koniecznością interpretacji” warunków bądź
„możliwością innej interpretacji” pojęć użytych przez zamawiającego. Takie działanie wykonawcy należy z całą
stanowczością odrzucić, jako niezgodne z literalną wykładnią SW Z. Jak bowiem wskazuje KIO, postanowienia SW Z
dotyczące warunku udziału w postępowaniu oraz wymaganych dokumentów, potwierdzających spełnienie warunków,
należy interpretować zgodnie z wykładnia gramatyczną. Regulacje odnoszące się do warunku udziału w postępowaniu
czytane zatem muszą być tak jak zostały napisane, literalnie, tak aby nie pozostawiać marginesu na interpretacje i
domysły. Nie jest, zdaniem odwołującego, dopuszczalna rozszerzająca, niewyartykułowana interpretacja warunku
udziału
w postępowaniu oraz dokonana w oparciu o nią ocena spełnienia warunku udziału
w postępowaniu. Należy odrzucić interpretacje oparte na intencjach, dorozumianym znaczeniu w obliczu danej sprawy o
udzielenie zamówienia publicznego czy założeniach czynionych na potrzeby oceny. Jakiekolwiek niejasności czy brak
precyzji w sformułowaniu warunków udziału w postępowaniu nie mogą być - na etapie badania spełniania tych warunków
- interpretowane w taki sposób, że nadaje im się bardziej restrykcyjne znaczenie, niż to wynika z ich literalnego brzmienia
(Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt KIO 1437/22). Odwołujący wskazał także, że
interpretacja PM Ecology (a następnie zamawiającego) jest także niezgodna z ustalonymi w profesjonalnej branży
„morskiej” zwyczajami, a zatem niegodna z art. 65 § 1 k.c. w związku z art. 8 ust. 1 ustawy Pzp.
Odwołujący zauważył również, że treść wyjaśnień PM Ecology z 15 sierpnia 2023 r.
w rzeczywistości stanowi samo w sobie wprost potwierdzenie, że PM Ecology nie spełnia warunku zastrzeżonego w pkt
14.1.4 lit. a) SWZ. Mimo wezwania zamawiającego
do przedłożenia innych dowodów rozwiewających wątpliwości zamawiającego, bądź dokumentów potwierdzających
spełnianie warunków - PM Ecology takich dokumentów nie przedstawił, a tylko poprzestał na własnych wyjaśnieniach,
bez przedłożenia jakichkolwiek dodatkowych dokumentów. Tymczasem, zgodnie z ugruntowaną linią Krajowej Izby
Odwoławczej: zamawiający nie może dokonać wyboru oferty najkorzystniejszej w sytuacji, gdy brak jest pewności co do
spełnienia warunków udziału w postępowaniu przez wykonawcę. Brak złożenia jednoznacznych wyjaśnień,
potwierdzających spełnienie warunku udziału
w postępowaniu, nie może prowadzić do uznania, że wykonawca spełnia warunki udziału
w postępowaniu. Nie można uznać, że zostały wyjaśnione wątpliwości zamawiającego, gdy wykonawca przedłożył takie
same dokumenty jak te złożone w treści oferty. Dla procedury wyjaśnień nie został zastrzeżony jakikolwiek zamknięty
katalog dokumentów, co oznacza,
że wykonawca jest zobowiązany dokładnie wyjaśnić wszelkie wątpliwości zamawiającego
za pomocą dostępnych, dowolnych dokumentów. Nie można uznać za prawidłowe twierdzeń, że na etapie wyjaśnień
treści oferty, zamawiający może żądać tylko takich dokumentów, jakich żądał na etapie składania ofert. Przyjmując takie
rozumienie, procedura wyjaśnień byłaby zbędna, gdyż faktycznie prowadziłaby do złożenia przez wykonawcę tych
samych dokumentów, które zostały już uprzednio przez niego złożone. Tym samym procedura wyjaśnień prowadziłaby
donikąd (tak w Wyroku Krajowej Izby Odwoławczej dnia 2 listopada 2018 r., sygn. akt KIO 2061/18).
Odwołujący dalej stwierdził, że ostatecznie o znaczeniu sfomułowania „na morzu” czy „parametrów” przemawia i
jednoznacznie wskazuje także wykładnia celowościowa/ funkcjonalna użytych przez zamawiającego zapisów. Zdaniem
odwołującego, przy dokonaniu wykładni celowościowej wyrażeń : „na morzu” czy „parametrów” należy ustalić cel
zamawiającego, jaki zamierza osiągnąć takim, a nie innym, opisem warunków zamówienia. Odwołujący wskazał, że
biorąc pod uwagę co jest przedmiotem zamówienia (Monitoring hydrologiczny wód Morza Bałtyckiego, wymagający
zainstalowania urządzeń do pomiarów parametrów rejestrowanych w Trybie ciągłym na Morzu Bałtyckim oraz
zapewnieniu wszelkich urządzeń do pomiarów parametrów rejestrowanych w Trybie ekspedycyjnym, w celu
prowadzenia Monitoringu); jaki jest sposób jego wykonania (prace na Morzu Bałtyckim wymagające instalacji urządzeń,
pomiarów, serwisów i konserwacji oraz odczytywania danych) a także cel zamówienia (w celu charakterystyki części
Bałtyku, w której prognozowana jest lokalizacja infrastruktury układów chłodzenia elektrowni jądrowej) z całą pewnością
uzasadnioną intencją zamawiającego było zaangażowanie w realizację zamówienia wykonawcę, który: (i) posiada
doświadczenie w instalacji urządzeń „na morzu” a nie „w pobliżu morza”; (ii) dokonywał już odczytów różnych
„parametrów” wód morskich, nie zaś jednego. Konstatacją powyższa wynika nie tylko z literalnej treści zapisów SW Z i
przedmiotu zamówienia, ale także z doświadczenia odwołującego i specyfiki instalacji urządzeń pomiarowych na wodach
morskich, nie zaś na lądzie (nawet jeżeli urządzenia te miałyby monitorować parametry wody).
Instalacja na morzu (rzeczownik) w rozumieniu systemu to urządzenie bądź zespół urządzeń zainstalowanych na
morzu tj. pływających swobodnie lub na uwięzi na lustrze wody, bądź przytwierdzonych do dna morskiego, nie
posiadający punktów styku z lądem bądź konstrukcjami lądowymi. Przykładem może być pełnomorska boja nawigacyjna
lub pełnomorska boja pomiarowa, która to za pomocą zestawu kotwicznego (łańcuch + kotwica) jest przytwierdzona do
dna morza. Odwołujący wykonawca Elecom Sp. z o.o. wykonywał tego typu instalację urządzenia i prowadził na nim
monitoring dla Baltic Trade & Investment
S p. z o.o. Kolejnym przykładem może być morska farma wiatrowa, na której są poszczególne wiatraki. W każdym
przypadku, instalacja morska nie jest zamocowana na lądzie, nabrzeżu czy wiadukcie ponad rzeką i jest dookoła
otoczona wodą. Za instalację morską można w takim wypadku rozumieć urządzenie/ system/ konstrukcję/ instalację
zlokalizowaną na wodzie morskiej do której nie ma dostępu z lądu, jedyną formą dostępu jest droga wodna. Z kolei
instalacja na morzu (czasownik) w rozumieniu prac to czynności wykonywane na morzu
np. za pomocą statku z załogą czy nurka. To może być montowanie, serwisowanie, inspekcje urządzeń zainstalowanych
na morzu. Zazwyczaj są to czynności wykonywane z pokładu jednostki pływającej/ pontonu, niekiedy za pomocą dźwigu
pokładowego. Przykładem takich prac mogą być: wystawianie boi na określonej pozycji, wznoszenie wiatraków dla
morskich farm wiatrowych, układanie rurociągów na dnie, inspekcje dna czy akcje poszukiwawcze. Tego typu prace są
wymagane przez zamawiającego w pkt II Szczegółowego Opisu Przedmiotu zamówienia ppkt 3-5 Załącznika A do
Załącznika nr 1 do SWZ.
Odwołujący zwrócił w tym miejscu uwagę, że pomiary wykonywane na morzu, bądź
za pomocą instalacji na morzu cechują się: dużo gorszymi (trudniejszymi) warunkami pracy (brak stabilnego
zamocowania, sztormy, wszechobecna wilgoć); znacznie utrudnionym dostępem do urządzeń znajdujących się na
morzu (w celu ich instalacji, serwisowania
i konserwacji). Obydwa czynniki nie występują w przypadku instalacji lądowych, nad-rzecznych czy portowych. Z tego
względu dla poprawnego działania i pomyślnego osiągnięcia celu (tj. ukończenia projektu) systemy/ instalacje na morzu
wymagają: znacznie większej odporności na trudne warunki pracy i niekorzystne warunki atmosferyczne oraz znacznie
większej niezawodności (jakość urządzeń, poszczególnych komponentów i całego systemu, nie bez powodu odzież
morska czy wyposażenie statków cechuje się wyższą jakością od tych stosowanych na lądzie); wyspecjalizowanego i
doświadczonego personelu aby sprostać warunkom panującym w miejscu pracy; zachowania szczególnych procedur i
zasad BHP podczas pracy z nimi celem uniknięcia wypadków i niepowodzeń. Nie bez powodu Partner Konsorcjum
ELECOM Sp. z o.o. stale doskonali się w tym zakresie (dowód wdrożony system ISO 45001).
Dalej odwołujący odniósł się także do samych parametrów, które zostały wymienione w SW Z, a która to lista
ściśle określa takie parametry, które wymagają szeregu urządzeń pomiarowych i doświadczenia w interpretacji tego typu
danych. Nie ma w tym miejscu racji PM Ecology, że nie ma większego znaczenia badanie jednego „parametru” bądź
kilku „parametrów”, w czym z kolei niezwykle bogate doświadczenie posiada odwołujący się wykonawca Profesea Sp. z
o.o. w Sopocie. Poziom komplikacji pomiaru parametrów wyszczególnionych w OPZ (załączniku A do Załącznika 1
SW Z), w stosunku do pomiaru dowolnego z tych parametrów pojedynczo, jest niewspółmierny. Wymaga on
zainstalowania urządzeń na powierzchni wody (parametry meteorologiczne), pomiarów na granicy woda/ atmosfera
(poziom wody, wysokość i kierunek fali), oraz serii urządzeń pomiarowych na kilku poziomach w toni wodnej (kierunek i
prędkość prądu, temperatura, zasolenie, mętność).
O d strony integracji sygnałów i przesyłu danych wymaga to doświadczenia w oceanografii operacyjnej, elektronice
podwodnej a także dobrej znajomości systemów informatycznych
do integracji danych o różnej częstotliwości i rodzaju sygnałów, łącznie z integracją danych analogowych lub
przetwarzania w czasie rzeczywistym sygnału analogowego do cyfrowego wraz z korekcją błędów. Kwestia pomiarów
ciągłych na morzu różni się także diametralnie
od pomiarów na stacji brzegowej. Wymaga to po pierwsze zastosowania przyrządów
i elementów odpornych na długotrwałe wystawienie na wpływ wody morskiej - zarówno
w części nawodnej jak i podwodnej. Wymaga także odporności na urazy mechaniczne
i uwzględnienie braku stabilności platformy pomiarowej na powierzchni na skutek falowania
i sztormów. Pomiar poziomu morza i parametrów meteorologicznych musi być kompensowany na ruch wynikający z
falowania - brak stałego elementu odniesienia w postaci brzegu wymaga zastosowania zupełnie innego rodzaju
przyrządów. To samo dotyczy części podwodnej
- pomiar kierunku i siły prądów wymaga stworzenia platformy kompensującej naprężenia związane z falowaniem - na tyle
jednak stabilnej aby nie zaburzyć rejestrowanych wyników. Dodatkowym wyzwaniem jest serwisowanie i kalibracja
sprzętu - brak łatwego dostępu do urządzeń sprawia, że muszą one być w stanie wykonywać funkcje autokorekty i
częściowej samonaprawy. Oznacza to użycie przyrządów o zdublowanych kluczowych systemach, wyposażonych w
mechanizmy przeciwdziałające porastaniu przez organizmy morskie, i/ lub zawierające procedury autokorekty pomiaru w
przypadku porośnięcia. Wymaga to także doświadczonych operatorów, którzy będą w stanie zidentyfikować degradację
zapisu
i dokonać na czas czynności serwisowych. Również przesył danych ze stacji morskich zlokalizowanych w odległości 6
km w głąb morza odbywa się na zupełnie innych zasadach.
W takiej odległości nie ma możliwości przesyłu danych po kablu czy sieci WiFi, zaś
w proponowanych lokalizacjach pomiarowych transfer danych przez sieć komórkową będzie możliwy tylko podczas
optymalnych warunków, o ile w ogóle. Pociąga to za sobą konieczność użycia sieci satelitarnej do transferu danych.
Wysokie koszty przesyłania danych i ograniczona przepustowość sieci wymaga kompresji danych w czasie
rzeczywistym, podziału danych na pakiety kontrolne o niskiej rozdzielczości czasowej przesyłane w stałych interwałach i
pakiety kompletne wysyłane w optymalnych warunkach lub zgrywane w czasie fizycznych inspekcji przyrządów.
Reasumując stwierdził, że pomiary na morzu wymagają innego rodzaju doświadczenia niż pomiary na stacji brzegowej,
nawet jeśli mierzy ona właściwości wody morskiej.
Odwołujący przypomniał także, że zamawiający ma obowiązek określenia warunków udziału w postępowaniu w
sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego
wykonania zamówienia,
w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności. Uwzględniając dotychczasowe orzecznictwo Krajowej
Izby Odwoławczej, pojęcie proporcjonalności oznacza, że określone przez zamawiającego warunki udziału w
postępowaniu powinny być uzasadnione wartością zamówienia, charakterystyką, zakresem, stopniem złożoności lub
warunkami realizacji zamówienia. Warunki udziału powinny być określone na minimalnym poziomie, tj. nie powinny
ograniczać dostępu do zamówienia wykonawcom dającym rękojmię jego należytego wykonania, a tym samym nie mogą
być określane ponad poziom niezbędny do osiągnięcia celu, jakim jest wyłonienie wykonawcy, który będzie zdolny
prawidłowo zrealizować zamówienie, tj. w sposób zgodny z wymaganiami zamawiającego określonymi w SWZ (tak
w wyroku KIO 1322/21 z dnia 26 maja 2021 r.). Zgodnie zaś z art. 116 ust. 1 ustawy Pzp,
w odniesieniu do zdolności technicznej lub zawodowej, zamawiający może określić warunki dotyczące niezbędnego
wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, doświadczenia, potencjału technicznego wykonawcy lub osób skierowanych
przez wykonawcę do realizacji zamówienia, umożliwiające realizację zamówienia na odpowiednim poziomie jakości.
Mając zatem na uwadze, iż przedmiotem zamówienia jest monitoring hydrologiczny wód morskich, który polegać będzie
m.in. na zainstalowaniu urządzeń do pomiarów parametrów rejestrowanych
w trybie ciągłym na Morzu Bałtyckim oraz zapewnieniu wszelkich urządzeń do pomiarów parametrów rejestrowanych w
trybie ekspedycyjnym, w celu prowadzenia monitoringu; monitoring hydrologiczny odbywał się będzie w obrębie obszaru
realizacji przedsięwzięcia, odpowiadającemu KM 164,5-169,0 - kilometrażowi brzegu morskiego, 6 km w głąb morza,
w pełni uzasadniony pozostaje wymóg zamawiającego co do spełnienia przez wykonawcę warunku w zakresie zdolności
technicznej i zawodowej polegającej na wykonaniu przez wykonawców: usługi polegającej na instalacji nie mniej niż 1
urządzenia pomiarowego
na morzu i prowadzenia monitoringu parametrów fizycznych wody morskiej za pomocą tego urządzenia przez okres nie
krótszy niż 6 następujących po sobie miesięcy (pkt 14.1.2 lit. a SW Z). Zdaniem odwołującego, tylko wykonawca, który
świadczył usługi instalacji urządzeń pomiarowych bezpośrednio na morzu, daje gwarancję należytego wykonania
przedmiotowego zamówienia. Sama instalacja urządzeń pomiarowych na morzu, a następnie ich monitoring, jest
zdecydowanie bardziej wymagające i skomplikowane niż instalacja takich urządzeń
na lądzie czy nabrzeżu. Wymaga także większego doświadczenia. Wskazał jednocześnie,
iż zamawiający nie narzucił wykonawcom w jakiej części akwenu morza (a tym bardziej, że ma być to akwen Morza
Bałtyckiego) miało odbywać się świadczenie usług instalacji urządzenia pomiarowego i monitoringu. W ten sposób
zamawiający zachował zasadę równego traktowania wykonawców oraz nie ograniczył zasad uczciwej konkurencji. Dalej,
zgodnie
z OPZ Monitoring będzie polegał na pomiarze wybranych parametrów hydrodynamicznych
i fizykochemicznych wody oraz parametrów meteorologicznych powietrza, w celu charakterystyki części Bałtyku, w której
prognozowana jest lokalizacja infrastruktury układów chłodzenia elektrowni jądrowej (14 różnych parametrów). Zatem
określenie „parametrów”
w pkt 14.1.2 lit. a SW Z (a nie jednego parametru) pozostaje nie tylko uzasadnione, ale daje wykonawcom możliwość
wykazania różnych parametrów. Zamawiający bowiem nie tylko nie narzucił w SW Z jakie dokładnie parametry miały być
przedmiotem usługi, na którą powołuje się wykonawca w ramach posiadanego doświadczenia, ale też ile dokładnie
tychże parametrów miało być objęte ww. usługą. Wykonawcy mieli zatem pełną dowolność tak
w zakresie ilości wykazywanych parametrów, jak i wyboru które parametry. W opinii odwołującego literalna treść warunku
w pkt 14.1.2 lit. a) SW Z jest adekwatna do celu postępowania i stanowi wyraz uzasadnionych potrzeb zamawiającego, z
zachowaniem zasad uczciwej konkurencji i dopuszczenia do składania ofert jak największej ilości wykonawców.
Zdaniem odwołującego zamawiający, dokonując wyboru oferty PM Ecology, naruszył opisaną wyżej zasadę
proporcjonalności warunków zamówienia do przedmiotu zamówienia oraz potwierdzających możliwość należytego
wykonania przedmiotu zamówienia
z zachowaniem odpowiedniej jakości (art. 122 w związku z art. 116 ustawy Pzp),
a jednocześnie dokonał niedopuszczalnej na etapie badania ofert, zmiany oceny spełnienia warunków. Wykonawca PM
Ecology nie daje gwarancji należytego wykonania zamówienia. Po pierwsze nie wykazał się spełnieniem wymaganych
treścią w pkt 14.1.2 lit. a) SW Z warunków udziału w postępowaniu. Dodatkowo posłużył się referencjami zdobytymi w
pracach wykonanych na rzecz instytucji Gdańskie Wody Sp. z o.o. Instytucja ta z założenia nie działa w obszarze morza
tylko wód śródlądowych, zbiorników retencyjnych i potoków. W związku
z powyższym, wykonując owe zlecenie, wydaje się niemożliwym zdobycie doświadczenia/ referencji, których wymaga
zamawiający tj. w zakresie instalacji (i pracy) na morzu.
Odwołujący wskazał również, iż PM Ecology, jako profesjonalista, winien zwrócić się do zamawiającego o
wyjaśnienie czy przyjęty przez niego sposób rozumienia pojęć „na morzu” i „parametrów” jest właściwy. Nie uczynił tego
zapewne ze względu na okoliczność,
iż stanowisko zamawiającego w ww. zakresie jest wiążące.
Odwołujący zarzucił także zamawiającemu, że ten naruszył obowiązujące
w postępowaniu zasady równego traktowania wykonawców, zasady przejrzystości oraz dokonał wyboru wykonawcy
niezgodnie z przepisami art. 18 ustawy Pzp. Uchybienie zamawiającego doprowadziło również do naruszenia art. 17 ust.
2 ustawy Pzp, bowiem jako najkorzystniejsza została wybrana oferta, która powinna była zostać odrzucona.
Zamawiający poinformował wykonawców, zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy Pzp,
o wniesieniu odwołania, wzywając uczestników postępowania do złożenia przystąpienia.
W terminie określonym w art. 525 ust. 1 ustawy Pzp, do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego
przystąpił wykonawca PM Ecology Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku.
Zamawiający, działając w oparciu o art. 521 ust. 1 ustawy Pzp, złożył do akt sprawy odpowiedź na odwołanie,
wnosząc o jego oddalenie w całości jako bezzasadnego.
Swoje stanowisko w sprawie zaprezentował przystępujący w piśmie procesowym
z 12 września 2023 r.
Krajowa Izba Odwoławcza, po przeprowadzeniu rozprawy w przedmiotowej sprawie, na podstawie
zebranego materiału dowodowego, po zapoznaniu się
z dokumentacją postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, przesłaną przez zamawiającego w formie
elektronicznej, po zapoznaniu się z treścią odwołania, odpowiedzią zamawiającego na nie, pismem procesowym
złożonym przez przystępującego, a także po wysłuchaniu oświadczeń, jak też stanowisk stron
i uczestnika postępowania, złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy ustaliła
i zważyła, co następuje
Izba ustaliła, że nie zaszła żadna z przesłanek, o których stanowi art. 528 ustawy
Pzp, skutkujących odrzuceniem odwołania.
Izba dokonała również badania spełnienia przez odwołującego przesłanek określonych w art. 505 ustawy Pzp, to
jest kwestii posiadania przez niego legitymacji do wniesienia odwołania uznając, że jego interes we wniesieniu odwołania
przejawia się w następujący sposób.
Odwołujący złożył swoją ofertę w postępowaniu i ubiega się o udzielenie zamówienia. Zamawiający w jego ocenie
dokonał błędnej oceny oferty złożonej przez PM Ecology, wskutek czego zaniechał odrzucenia tej oferty. W przypadku,
gdyby zarzuty odwołującego potwierdziły się, jego oferta mogłaby zostać najwyżej oceniona a on sam miałby szansę być
wybranym
w postępowaniu, zawrzeć umowę, zrealizować zamówienie a w rezultacie osiągnąć zysk
z jego realizacji.
Izba dokonała ustaleń faktycznych w oparciu o dokumentację postępowania
o udzielenie zamówienia przekazaną przez zamawiającego.
Izba dopuściła i oceniła dowody załączone do pism procesowych, jak też przedłożone przez odwołującego na
rozprawie, w postaci opinii w sprawie znaczenia sformułowania
„na morzu” oraz „parametrów”, użytych w treści SW Z. Izba oddaliła dowody przedłożone przez odwołującego na
rozprawie w postaci opinii w sprawie znaczenia sformułowania „parametr fizyczny wody morskiej”, użytego w treści
SW Z. Przedmiotowe opinie wykraczały bowiem poza argumentację wskazywaną w treści odwołania i dotyczyły
zarzutów, które nie zostały w nim sformułowane. Odwołujący w treści odwołania nie kwestionował bowiem okoliczności,
że pomiar poziomu morza nie jest pomiarem właściwości fizycznej wody morskiej.
Izba dopuściła i oceniła dowód przedłożony przez przystępującego i załączony do pisma procesowego.
Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, co następuje
Izba ustaliła, że przedmiotem zamówienia, zgodnie z opisem zawartym w pkt 4 SW Z jest monitoring
hydrologiczny wód morskich na określonym obszarze Morza Bałtyckiego na potrzeby oceny preferowanej Lokalizacji
Lubiatowo-Kopalino celem budowy obiektów pierwszej w Polsce Elektrowni Jądrowej (,,EJ”), zlokalizowanej na terenie
gminy Choczewo, powiat wejherowski („Lokalizacja Lubiatowo-Kopalino”) w województwie pomorskim. Szczegółowy
opis przedmiotu zamówienia zawiera Załącznik A do Projektowanych postanowień Umowy stanowiących Załącznik Nr 1
do SW Z. Zgodnie z A - Opis Przedmiotu Umowy - Prace w Zakresie Podstawowym realizowane będą od dnia zawarcia
Umowy,
w ramach którego przeprowadzony zostanie Monitoring hydrologiczny wód morskich
w ustalonym okresie (II Szczegółowy Opis Przedmiotu Umowy). Zgodnie z pkt II. 3 OPZ: 3.1 Mobilizacja do monitoringu
hydrologicznego wód morskich („Monitoring”, „Monitoring hydrologiczny wód morskich”) polegać będzie na
zaprojektowaniu Monitoringu, zainstalowaniu urządzeń do pomiarów parametrów rejestrowanych w Trybie ciągłym na
Morzu Bałtyckim oraz zapewnieniu wszelkich urządzeń do pomiarów parametrów rejestrowanych w Trybie
ekspedycyjnym, w celu prowadzenia Monitoringu. 3.2 Monitoring będzie polegał na pomiarze wybranych parametrów
hydrodynamicznych i fizykochemicznych wody oraz parametrów meteorologicznych powietrza, w celu charakterystyki
części Bałtyku, w której prognozowana jest lokalizacja infrastruktury układów chłodzenia elektrowni jądrowej, w
szczególności: 3.2.1 Wysokość fali, 3.2.2 Kierunek fali, 3.2.3 Prędkość prądu, 3.2.4 Kierunek prądu, 3.2.5 Poziom wody,
3.2.6 Temperatura wody, 3.2.7 Zasolenie, 3.2.8 Przewodność elektrolityczna wody, 3.2.9 Mętność, 3.2.10 Temperatura
powietrza, 3.2.11 Ciśnienie powietrza, 3.2.12 Wilgotność względna, 3.2.13 Prędkość wiatru, 3.2.14 Kierunek wiatru. W
przypadku braku możliwości pomiaru bezpośredniego danego parametru, o którym mowa powyżej, np. ze względu na
jego specyfikę, wykonawca wykona pomiary parametrów, których dalsze przeliczenie pozwoli uzyskać wiarygodną
informację o pozyskiwanym parametrze. Sposób takiego postępowania zostanie uzgodniony przez Strony na etapie
zatwierdzania Szczegółowej Metodyki. Poza wyżej wymienionymi parametrami wykonawca dostarczy dane (pomierzone
bezpośrednio lub obliczone na podstawie ww. parametrów) nt. okresu stagnacji, okresu fali, fali znacznej, głębokości. 3.3
W ramach Monitoringu parametry wskazane w pkt II.3.2 mierzone będą
w Trybie ciągłym (pkt II.3.2.1-3.2.7) lub w Trybie ekspedycyjnym (pkt II.3.2.6-3.2.14). Monitoring hydrologiczny odbywał się
będzie w obrębie obszaru realizacji Przedsięwzięcia, odpowiadającemu KM 164,5-169,0 - kilometrażowi brzegu
morskiego, 6 km w głąb morza.
Z kolei w pkt 14.1 SW Z zamawiający opisał warunki udziału w postępowaniu, określone w art. 112 ust. 2 pkt 1)-4)
ustawy Pzp, w tym dotyczące zdolności technicznej lub zawodowej (pkt 14.1.4) przewidując, że o udzielenie zamówienia
może ubiegać się wykonawca, który wykaże, że w okresie ostatnich 10 lat przed upływem terminu składania ofert, a
jeżeli okres prowadzonej działalności jest krótszy, to w tym okresie, należycie wykonał: (i) nie mniej niż 3 (trzy) usługi
polegające na instalacji nie mniej niż 1 urządzenia pomiarowego na morzu
i prowadzeniu monitoringu parametrów fizycznych wody morskiej za pomocą tego urządzenia przez okres nie krótszy niż
2 następujące po sobie miesiące (dla każdej z 3 usług) lub (ii) nie mniej niż 1 (jedną) usługę polegającą na instalacji nie
mniej niż 1 urządzenia pomiarowego na morzu i prowadzenia monitoringu parametrów fizycznych wody morskiej za
pomocą tego urządzenia przez okres nie krótszy niż 6 następujących po sobie miesięcy.
Zgodnie z pkt 15.4.2. SW Z wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona, miał obowiązek przedstawienia,
na wezwanie zamawiającego, aktualnych na dzień złożenia podmiotowych środków dowodowych służących
potwierdzeniu spełnienia warunków udziału
w postępowaniu dotyczących zdolności technicznej lub zawodowej: wykaz usług wykonanych, w okresie ostatnich 10 lat,
a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wraz z podaniem przedmiotu, dat wykonania i
podmiotów, na rzecz których usługi zostały wykonane, oraz załączeniem dowodów określających czy te usługi zostały
wykonane należycie, przy czym dowodami, o których mowa, są referencje bądź inne dokumenty sporządzone przez
podmiot, na rzecz którego usługi zostały wykonane, a jeżeli wykonawca
z przyczyn niezależnych od niego nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów - oświadczenie wykonawcy. Jeżeli
wykonawca powołuje sią na doświadczenie w realizacji usług, wykonanych wspólnie z innymi wykonawcami, wykaz
dotyczy usług faktycznie przez niego wykonanych. Wzór wykazu stanowi Załącznik Nr 5 do SWZ.
W pkt 15.5 SW Z zamawiający zawarł informację, że na podstawie art. 42 ust. 2 Ustawy Inwestycyjnej w
przypadku, gdy w terminie określonym w pkt 15.4. SW Z wykonawca nie złożył wymaganych przez zamawiającego
podmiotowych środków dowodowych, o których mowa
w pkt 15.4. SW Z, lub nie złożył pełnomocnictw, albo złożył wymagane przez zamawiającego środki dowodowe, o których
mowa w pkt 15.4. SW Z, zawierające błędy, lub złożył wadliwe pełnomocnictwa, zamawiający wzywa ich do złożenia
odpowiednio podmiotowych środków dowodowych lub pełnomocnictw, w wyznaczonym terminie, nie więcej niż
trzykrotnie, chyba że mimo ich złożenia oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie
postępowania. Złożone na wezwanie zamawiającego środki dowodowe powinny potwierdzać spełnianie przez
wykonawcę warunków udziału w postępowaniu oraz spełnianie przez oferowane usługi wymagań określonych przez
zamawiającego, nie później niż w dniu, w którym upłynął termin składania ofert.
Pismem z dnia 28 lipca 2023 r. wykonawca PM Ecology został wezwany do złożenia podmiotowych środków
dowodowych, w tym mających potwierdzać spełnianie warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w pkt 14
SWZ, zgodnie z pkt 15.4.2. SWZ, opisanych wyżej.
Wykonawca PM Ecology, odpowiadając na wezwanie przedłożył między innymi wykaz zrealizowanych przez
niego usług, w którym wymienił usługę, zrealizowaną na rzecz podmiotu ”Gdańskie Wody” Sp. z o.o. z siedzibą w
Gdańsku, jako datę wykonania usługi wpisał 12.10.2017 r. - 31.01.2020 r., okres prowadzenia monitoringu parametrów
fizycznych wody morskiej za pomocą urządzenia pomiarowego na morzu (w miesiącach): Instalacja stacji wraz z
kalibracją: od 12.10.2017 r. do 1.02.2018 r. Prowadzenie monitoringu: 1.02.2018 r. - 31.01.2020 r. W opisie przedmiotu
usługi wpisał: Dostawa, montaż, uruchomienie oraz kalibracja stacji do automatycznego pomiaru poziomu zwierciadła
Zatoki Gdańskiej w okresie 12.10.2017 r. do 1.02.2018 r. Następnie w okresie 1.02.2018 r. - 31.01.2020 r. prowadzenie
monitoringu polegającego na wykonywaniu następujących czynności (zgodnie z zapisami umowy): bieżąca weryfikacja
danych pomiarowych, bieżąca weryfikacja przesyłu danych pomiarowych, wykonywanie wymaganych przez
producentów/ importerów/ dostawców poszczególnych elementów stacji czynności serwisowych, takich jak przeglądy
gwarancyjne itp., dokonywanie przeglądów i ewentualnych napraw, za które odpowiada z tytułu rękojmi lub gwarancji w
miejscu dostawy i montażu, obsługa karty sim do transmisji danych. Wszystkie wyżej opisane czynności zostały
zrealizowane w ramach jednej umowy. Do wykazu załączona została referencja z 3 sierpnia 2023 r., wystawiona przez
odbiorcę usługi, potwierdzająca jej należyte wykonanie.
Izba ustaliła także, że zamawiający działając na podstawie art. 128 ust. 1 i 4 ustawy Pzp, wezwał
przystępującego pismem z 8 sierpnia 2023 r. do wyjaśnienia, ewentualnie do uzupełnienia dokumentów złożonych jako
podmiotowe środki dowodowe.
Zamawiający przypomniał treść warunku udziału w postępowaniu, dotyczącego zdolności technicznych lub
zawodowych. Następnie wskazał, że PM Ecology, w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego z dnia 28 lipca 2023 r. w
trybie art. 126 ust. 1 ustawy Pzp
do złożenia podmiotowych środków dowodowych, przedłożył podpisany w dniu 4 sierpnia 2023 r. przez Pana Michała
Mrozowskiego - Prezesa Zarządu wykaz wykonanych usług, którymi wykonawca legitymuje się na potwierdzenie
spełniania warunku udziału w postępowaniu określonego w pkt 14.1.4.a) - sporządzony zgodnie ze wzorem stanowiącym
Załącznik nr 5 do SW Z. W treści wykazu wykonanych usług wskazano w pozycji nr 1 na usługę określoną jako „Dostawa,
montaż, uruchomienie oraz kalibracja stacji do automatycznego pomiaru poziomu zwierciadła Zatoki Gdańskiej w okresie
12.10.2017 do 1.02.2018. Następnie w okresie 1.02.2018 - 31.01.2020 prowadzenie monitoringu polegającego na
wykonywaniu następujących czynności (zgodnie z zapisami umowy): bieżąca weryfikacja danych pomiarowych, bieżąca
weryfikacja przesyłu danych pomiarowych, wykonywanie wymaganych przez producentów/importerów/dostawców
poszczególnych elementów stacji czynności serwisowych, takich jak przeglądy gwarancyjne itp., dokonywanie
przeglądów i ewentualnych napraw, za które odpowiada z tytułu rękojmi lub gwarancji w miejscu dostawy i montażu”
wykonaną na rzecz ”Gdańskie Wody” sp. z o.o. Na potwierdzenie należytego wykonania ww. usługi dołączono referencje
wystawione przez ”Gdańskie Wody” Sp. z o.o. z dnia 3 sierpnia 2023 r., z których wynika m. in., że Wykonawca
zrealizował „dla spółki Gdańskie Wody Sp.
z o.o. stację do automatycznego pomiaru poziomu zwierciadła wody Zatoki Gdańskiej. Pomiar wykonywany jest za
pomocą sondy hydrostatycznej. Punkt zasilany jest z akumulatora. Stacja znajduje się na terenie Portu Północnego w
Gdańsku”. Treść informacji zawartych w ww. wykazie wykonanych usług oraz w referencjach potwierdza wykonanie
wskazanej w pkt 14.1.4. lit. a) ii. SW Z nie mniej niż 1 (jednej) usługi polegającej na instalacji nie mniej niż 1 urządzenia
pomiarowego oraz świadczenie usługi przez okres nie krótszy niż 6 następujących po sobie miesięcy, jednak
wątpliwości zamawiającego wzbudza lokalizacja urządzenia, tj. czy było ono usytuowane na morzu, a także czy
prowadzenie monitoringu obejmowało więcej niż jeden parametr fizyczny wody morskiej za pomocą tego urządzenia (w
treści warunku użyto liczby mnogiej w odniesieniu do parametrów fizycznych wody, tymczasem wykonawca w ww.
podmiotowych środkach dowodowych wskazał jeden parametr - poziom zwierciadła wody). Tym samym zamawiający
nie ma pewności, czy Wykonawca spełnia warunek udziału
w postępowaniu, o którym mowa w pkt 14.1.4. lit. a) ii. SW Z. Mając na uwadze powyższe, zamawiający wezwał
wykonawcę do wyjaśnienia: (1) Jaka jest dokładna lokalizacja stacji
do automatycznego pomiaru poziomu zwierciadła wody Zatoki Gdańskiej na terenie Portu Północnego w ramach usługi, o
której mowa w pozycji nr 1 złożonego wykazu wykonanych usług? W treści wyjaśnień należy przedstawić mapę z
lokalizacją lub podać współrzędne geograficzne potwierdzające, iż stacja znajduje się na morzu; (2) Czy w ramach
usługi, o której mowa w pozycji nr 1 złożonego wykazu wykonanych usług realizowany był monitoring co najmniej dwóch
parametrów fizycznych wody morskiej ? (3) Jeśli odpowiedź wykonawcy na pytanie poprzedzające jest twierdząca,
proszę o wskazanie, jakie inne, poza poziomem zwierciadła wody, parametry wody morskiej były mierzone w toku
realizacji usługi, o której mowa w pozycji nr 1 złożonego wykazu wykonanych usług ? Alternatywnie, na wypadek, gdyby
usługa, o której mowa w pozycji nr 1 złożonego wykazu wykonanych usług, nie obejmowała lokalizacji urządzenia na
morzu oraz monitoringu co najmniej dwóch parametrów fizycznych wody, zamawiający wezwał wykonawcę do
uzupełnienia wykazu wykonanych usług sporządzonego zgodnie ze wzorem stanowiącym Załącznik nr 5 do SW Z - ze
wskazaniem usługi lub usług, które spełniają warunek, o którym mowa w pkt 14.1.4. lit. a) ppkt i. lub ppkt ii. SWZ.
Odpowiadając na powyższe, pismem z dnia 15 sierpnia 2023 r. PM Ecology, udzielił następującej odpowiedzi. W
zakresie dotyczącym lokalizacji stacji, na rysunkach 1, 2, 3, 4 oraz zdjęciach 1 i 2 przedstawił dokładną lokalizację stacji
do automatycznego pomiaru poziomu zwierciadła wody Zatoki Gdańskiej na terenie Portu Północnego w ramach usługi, o
której mowa w pozycji nr 1 złożonego wykazu wykonanych usług. Na przedstawionych zdjęciach
w sposób precyzyjny opisał i przedstawił położenie stacji, wskazał także, że skrzynka telemetryczna urządzenia znajduje
się na nabrzeżu w bezpośrednim sąsiedztwie części pomiarowej. Sonda hydrostatyczna znajduje się w wodzie morskiej
na głębokości około 2 metrów pod powierzchnią morza w odległości około 15 cm od nabrzeża. Wyjaśnił także, że
w ramach przedstawionej usługi był realizowany monitoring tylko jednego parametru fizycznego wody morskiej tj.
dokonywany był automatyczny pomiar poziomu morza. Jednocześnie poinformował, że nie podziela stanowiska
zamawiającego, że w wymaganiach dotyczących doświadczenia zawodowego wymagane jest przedstawienie usługi
związanej
z prowadzeniem monitoringu co najmniej dwóch parametrów fizycznych wody morskiej. Do tej kwestii wykonawca
odniósł się szczegółowo w drugiej części pisma, wyjaśniając jak rozumiał wymagania zamawiającego zawarte w pkt
14.1.4 lit. a SWZ w zakresie użytego w treści warunku sformułowania „na morzu” oraz „parametrów”.
Zamawiający ocenił i przyjął złożone wyjaśnienia, informując pismem z dnia 25 sierpnia 2023 r. o wyborze oferty
PM Ecology jako najkorzystniejszej w postępowaniu.
Krajowa Izba Odwoławcza zważyła, co następuje
W ocenie Izby brak jest podstaw do uznania, iż zamawiający naruszył cytowane wyżej przepisy ustawy Pzp
wybierając ofertę wykonawcy PM Ecology pomimo, że ten nie wykazał spełnienia warunku udziału w postępowaniu o
udzielenie zamówienia publicznego
w zakresie zdolności technicznej i zawodowej, opisanego w pkt 14.1.4 lit a) SW Z, a zatem oferta tego wykonawcy winna
podlegać odrzuceniu.
Na wstępie należy wskazać, że zarówno w orzecznictwie, jak też doktrynie podkreśla się, że określenie przez
zamawiającego warunków udziału w danym postępowaniu przetargowym ma na celu ocenę zdolności wykonawców do
realizacji zamówienia, tak aby zminimalizować ryzyko nienależytego wykonania zamówienia. Określając warunki udziału
w postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający zawsze zobowiązany jest przestrzegać zasad wynikających
z przepisu art. 112 ust. 1 ustawy Pzp, tj. warunki udziału w postępowaniu muszą być proporcjonalne do przedmiotu
zamówienia oraz umożliwiać ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia. Przepis stanowi także,
że zamawiający określa warunki jako minimalne poziomy zdolności. Tym samym z jednej strony zamawiający musi tak
je skonstruować, aby umożliwić otwarcie rynku dla wykonawców, z drugiej zaś dających pewność, że dane zamówienie
zrealizują.
Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca nie nałożył na zamawiających obowiązku formułowania warunków
w taki sposób, który w pełni odzwierciedlały one przedmiot zamówienia, lecz pozostawił swobodę w tym zakresie,
stwierdzając jedynie, że warunki udziału w postępowaniu muszą być proporcjonalne do przedmiotu zamówienia oraz
określone w taki sposób, aby umożliwić zamawiającemu ich ocenę. Co równie istotne, w przypadku gdy na rynku
niewielu jest wykonawców, którzy konkurować mogą między sobą i oferują dany produkt, zamawiający musi rozważyć z
jednej strony jakie minimalne wymagania postawić wykonawcy, aby zweryfikować jego zdolność do realizacji
zamówienia, z drugiej nie ograniczyć konkurencji, stawiając wymagania, które będą w stanie spełnić tylko pojedyncze,
wyspecjalizowane podmioty.
Jak wskazał zamawiający, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją, w której niewiele jest
podmiotów konkurujących ze sobą i oferujących przedmiot, który zamierza zakupić zamawiający. Jak wyjaśnił, na
podstawie swoich wcześniejszych doświadczeń, wynikających z udzielania zamówień w podobnym do niniejszego
przedmiocie, często spotykał się z sytuacją, gdzie wpływało niewiele ofert, co powodowało też oferowanie wysokich cen
przez wykonawców. Z tych też powodów w organizowanym obecnie postępowaniu od początku kierował się celem, jakim
było zapewnienie jak najszerszej konkurencyjności, przy zachowaniu zasady proporcjonalności. Z tego względu
dopuszczono doświadczenie z ostatnich 10 lat przed upływem terminu składania ofert (podczas gdy zazwyczaj
zamawiający dopuszczają krótsze okresy np. 3 lata) oraz w sposób ogólny sformułował wymaganie, aby instalacja była
„na morzu” (nie precyzując żadnych dodatkowych wymagań, takich jak np. wskazanie odległości od nabrzeża czy
precyzując dodatkowe wymagania co do posadowienia urządzenia) i umożliwiała badanie parametrów wody morskiej, w
której jest umiejscowiona. Takie doświadczenie wykonawców, zdaniem zamawiającego, stanowiło minimalne
wymagania w zakresie, w jakim wybrany wykonawca będzie zdolny
do realizacji tego zamówienia, a zarazem pozwalało na zwiększenie konkurencyjności
w postępowaniu.
Odwołujący z kolei zarzucał zamawiającemu, że ten dokonał oceny spełnienia warunku udziału w postępowaniu
w sposób sprzeczny z jego literalnym brzmieniem, gdyż PM Ecology nie spełnił wymagań w zakresie, w jakim treść
warunku precyzowała, że urządzenie pomiarowe ma być „na morzu” oraz w zakresie użytego przez zamawiającego
sformułowania „parametrów”.
Izba podziela w pełni wywody odwołującego, że warunki udziału w postępowaniu podlegają w pierwszej kolejności
wykładni literalnej. Stanowi to gwarancję obiektywizmu zamawiającego w procesie weryfikacji zdolności wykonawcy do
realizacji zamówienia, jak również stanowi narzędzie, realizujące zasadę równego traktowania wykonawców. Należy
także zgodzić się z twierdzeniem, że nieujawnione w dokumentacji postępowania intencje czy interpretacje
zamawiającego nie mogą decydować o treści warunku. Ta dyrektywa dotyczy
w szczególności tego, iż zamawiający na etapie badania i oceny ofert, nie może interpretować wymagań stawianych w
SW Z w sposób bardziej rygorystyczny, niż to wynika z literalnego brzmienia warunku, albowiem prowadziłoby to do
nieuprawnionej zmiany albo co najmniej istotnej modyfikacji zapisów dokumentacji postępowania. To w konsekwencji
powodowałoby naruszenie zasady równego traktowania i uczciwej konkurencji, a w szczególności art. 16 ustawy Pzp.
Oznacza to także, że zamawiający nie może wymagać od wykonawcy, aby wykazując spełnienie warunków udziału w
postępowaniu, legitymował się doświadczeniem takim, jakie nie było oczekiwane i sprecyzowane jednoznacznie w treści
SWZ. Odwołujący
z kolei domaga się, aby zamawiający takiej właśnie weryfikacji dokonał w odniesieniu do doświadczenia wskazanego
przez PM Ecology.
Izba wskazuje, że rolą zamawiającego, który przygotowuje SW Z jest poprawne sformułowanie warunków udziału
w postępowaniu tj. w taki sposób, aby nie rodziły one wątpliwości interpretacyjnych na dalszym etapie postępowania,
w tym przede wszystkim podczas oceny stopnia spełniania danego warunku przez oferenta. Jeżeli jednak warunki
udziału sformułowano w taki sposób, że możliwe są różne metody ich odczytania, czy też jednoznacznie nie wskazano
w jaki sposób odbywać się będzie ocena poziomu ich spełniania, to należy zawsze zastosować taki sposób interpretacji,
który będzie korzystniejszy dla wykonawcy.
W przedmiotowym postępowaniu zamawiający sformułował warunek w zakresie zdolności technicznej lub
zawodowej (pkt 14.1.4) w następujący sposób: zamawiający uzna warunek za spełniony, jeżeli wykonawca wykaże, że:
(a) w okresie ostatnich 10 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzonej działalności jest krótszy,
to w tym okresie, należycie wykonał: (i) nie mniej niż 3 (trzy) usługi polegające na instalacji nie mniej niż 1 urządzenia
pomiarowego na morzu i prowadzeniu monitoringu parametrów fizycznych wody morskiej za pomocą tego urządzenia
przez okres nie krótszy niż 2 następujące po sobie miesiące (dla każdej z 3 usług) lub (ii) nie mniej niż 1 (jedną) usługę
polegającą na instalacji nie mniej niż 1 urządzenia pomiarowego na morzu i prowadzenia monitoringu parametrów
fizycznych wody morskiej za pomocą tego urządzenia przez okres nie krótszy niż 6 następujących po sobie miesięcy.
Spór zaś pomiędzy stronami dotyczył wykładni zapisów „na morzu” oraz wyrażenia „parametrów”. Każda ze
stron prezentowała odmienne stanowisko co do rozumienia ww. wymagania zamawiającego, wywodząc w konsekwencji
odmienny zakres wymagań dotyczących referencyjnej usługi, którą wskazał przystępujący w treści wykazu.
Należy podkreślić, że konstruując zapisy SW Z zamawiający w żadnym jej miejscu nie zdefiniował co rozumie pod
pojęciem instalacji „na morzu”. Zamawiający nie odwołał się do żadnych regulacji prawnych, przepisów ustawy, nie
udzielił w tym zakresie żadnych wskazówek wykonawcom jak należy interpretować powyższy wymóg. Zamawiający nie
skorzystał z możliwości dookreślenia swojego wymagania ani poprzez wyjaśnienie jakie rozwiązania dopuszcza, ani też
nie wprowadził ograniczeń co do tego, że zaakceptuje jedynie określone, wskazane instalacje. Izba stoi na stanowisku,
że przy braku zdefiniowania czy też dookreślenia przez zamawiającego spornych zapisów SW Z, należy im nadać
znaczenie ogólnie przyjęte, możliwie szeroko je interpretować, a z pewnością nie ograniczać jego rozumienia wyłącznie
do jednego, przyjętego przez danego wykonawcę sposobu. Tak właśnie czyni odwołujący, który nadaje wyrażeniu „na
morzu” znaczenie, które nie zostało w treści warunku w żaden sposób wyartykułowane, ograniczając je do
zdefiniowanych przez niego rozwiązań technicznych i oczekując, że treść warunku będzie oceniana przez pryzmat opisu
przedmiotu zamówienia. Przy tym czyni to w taki sposób, że w jego ocenie jedyne adekwatne doświadczenie miałoby
polegać na wykazaniu się zamówieniem, które jest tożsame do opisywanego przedmiotu zamówienia. Takie oczekiwanie
z kolei nie znajduje odzwierciedlenia w treści SWZ.
Odwołujący w swojej argumentacji podaje definicję poszczególnych sformułowań, dokonuje wykładni językowej
zwrotu „na morzu”, przedstawiając także szereg opinii w tym zakresie. Z kolei przystępujący prezentuje w tym zakresie
swoje, odmienne stanowisko,
w którym wskazuje na możliwe rozumienie użytych w treści warunku udziału w postępowaniu pojęć. Powyższe dowodzi
w jak różny sposób pojęcia te mogą być odczytywane,
a w kontekście oferowanych na rynku rozwiązań jak wiele z nich spełnia ogólne wymagania
w zakresie wykonania instalacji „na morzu”.
Odwołujący ponadto, podejmując próby udowodnienia w jaki sposób należy interpretować wyrażenie „na morzu”,
w sposób nie wynikający z uregulowań SW Z, odwołuje się do art. 21 Rozporządzenia komisji (UE) nr 113/2010 z dnia 9
lutego 2010 r. w sprawie wykonania rozporządzenie (W E) nr 471/2009 parlamentu europejskiego i rady w sprawie
statystyk wspólnoty dotyczących handlu zagranicznego z państwami trzecimi w odniesieniu do zakresu zgłaszanego
handlu, definicji danych, sporządzania statystyk handlowych
w podziale według charakterystyki działalności oraz według waluty fakturowania, a także
w odniesieniu do szczególnych towarów lub przepływów z dnia 9 lutego 2010 r. Zgodnie z nim "instalacje morskie"
oznaczają sprzęt i urządzenia zainstalowane i stacjonujące na morzu, poza statystycznym terytorium danego kraju.
Odwołujący przywołując powyższą definicję, dokonuje próby uzasadnienia swojego stanowiska w zakresie, w jakim
wywodzi, że instalacje morskie są zainstalowane wyłącznie „na morzu”. Odniesienie takie jest całkowicie nietrafione,
gdyż przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało do określonego celu, którym są statystyki handlowe. Z tego powodu
znalazło się tam odwołanie do obszaru „poza statystycznym terytorium danego kraju”. Jeżeli coś ma być kwalifikowane w
kategoriach import /eksport
np. do celów zakwalifikowania danej dostawy towarów w określone miejsce na morzu to tego typu określenie,
przyjmowane wyłącznie dla celów statystycznych, uznać należy za celowe
w kontekście tego rozporządzenia.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jeśli mielibyśmy już poszukiwać w treści obowiązujących przepisów
definicji któregoś z pojęć, użytych w treści warunku, to właściwe
w tym przypadku, dla określenia pojęcia „morze” byłoby przywołanie zapisów ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o
obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i Administracji Morskiej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tejże ustawy obszarami
morskimi Rzeczypospolitej Polskiej są morskie wody wewnętrzne, morze terytorialne, strefa przyległa i wyłączna strefa
ekonomiczna. Z kolei morskie wody wewnętrze zdefiniowane zostały w jej art. 4 jako: 1) część Jeziora
Nowowarpieńskiego i część Zalewu Szczecińskiego wraz ze Świną i Dziwną oraz Zalewem Kamieńskim, znajdująca się
na wschód od granicy państwowej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec, oraz rzeka Odra
pomiędzy Zalewem Szczecińskim a wodami portu Szczecin; 2) część Zatoki Gdańskiej zamknięta linią podstawową
morza terytorialnego; 3) część Zalewu Wiślanego, znajdująca się na południowy zachód od granicy państwowej między
Rzecząpospolitą Polską a Federacją Rosyjską na tym Zalewie; 4) wody portów określone od strony morza linią łączącą
najdalej wysunięte w morze stałe urządzenia portowe, stanowiące integralną część systemu portowego; 5) wody
znajdujące się pomiędzy linią brzegu morskiego ustaloną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo
wodne a linią podstawową morza terytorialnego.
Usługa referencyjna wymieniona w wykazie przez PM Ecology pn. „Dostawa, montaż, uruchomienie oraz
kalibracja stacji do automatycznego pomiaru poziomu zwierciadła Zatoki Gdańskiej” wykonana na rzecz odbiorcy:
Gdańskie Wody Sp. z o.o. w pełni spełnia wymagania w zakresie postawionego w postępowaniu warunku. Z wyjaśnień
złożonych przez tego wykonawcę w toku postępowania wynika bowiem, że zrealizowane zamówienie polegało
na tym, że sonda hydrostatyczna znajduje się w wodzie morskiej (zatem jest na morzu)
na głębokości dwóch metrów, a z kolei skrzynka telemetryczna (w której znajduje się akumulator i rejestrator) znajduje
się na nabrzeżu, w bezpośrednim sąsiedztwie części pomiarowej. Urządzenie to, co nie budzi wątpliwości, bada
parametry wody morskiej. Zamawiający z kolei nie wykluczył również w żaden sposób w treści warunku możliwości, aby
zastosowane techniczne rozwiązanie w części opierało się na elementach obecnych na nabrzeżu tj. tak jak w tym
przypadku, aby skrzynka telemetryczna stacji pomiarowej znajdowała się na nabrzeżu.
Nieuprawnione jest twierdzenie odwołującego, gdyż nie znajduje ono odzwierciedlenia w literalnym brzmieniu
warunku opisanego w SWZ, aby urządzenie pomiarowe znajdowało się na pełnym, otwartym morzu, tudzież że nie może
się znajdować w porcie, czy blisko nabrzeża. Podobnie nieuzasadnione jest przyjęcie, że obecność skrzynki pomiarowej
na nabrzeżu powoduje brak spełnienia warunku. Dla zamawiającego kluczowe było bowiem wykazanie się przez
wykonawcę doświadczeniem w dokonywaniu pomiaru wody morskiej dzięki urządzeniu w tej wodzie zanurzonemu, tj.
zanurzonemu w morzu, czyli znajdującemu się „na morzu”. Należy zatem zgodzić się z zamawiającym, że oceniając
spełnienie przez PM Ecology warunku udziału w postępowaniu kierował się tylko jego literalnym, dosłownym brzmieniem
tj. badał, czy instalacja urządzenia pomiarowego miała miejsce na morzu (bez względu na to, jak daleko od nabrzeża) i
czy urządzenie prowadziło monitoring parametrów fizycznych wody morskiej przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy.
Podobnie sformułowany został warunek udziału w postępowaniu w zakresie, w jakim zamawiający wskazał, że
urządzenie pomiarowe miało prowadzić monitoring parametrów fizycznych wody morskiej. W tym wypadku również nie
zostało określone jaką liczbę parametrów miało badać urządzenie, a wymaganie dotyczyło wyłącznie tego, że badane
mają być parametry wody morskiej, w odróżnieniu np. od parametrów wody słodkiej. Mogły być
to zatem jakiekolwiek parametry, w tym wystarczające było badanie jednego z nich. Jak wyjaśnił zamawiający zależało
mu na pozyskaniu takiego wykonawcy, który zrealizował zamówienie polegające na instalacji urządzenia, które jest
zdolne do badania parametrów wody morskiej.
Bez znaczenia w niniejszym przypadku było, iż w treści SW Z użyto liczby mnogiej, gdyż wynikało to jedynie ze
specyfiki języka polskiego. Zamawiający nie napisał „urządzenie do prowadzenia monitoringu parametru fizycznego wody
morskiej”, gdyż takie sformułowanie nie byłoby poprawne językowo. Zamawiający mógł jedynie doprecyzować,
wskazując jednoznacznie w treści warunku, ile dokładnie parametrów miało być monitorowanych. Skoro jednak tego nie
uczynił, to wymaganie w tym zakresie należy uznać za ogólne, co powoduje, że nie może obecnie wywodzić z tego
negatywnych dla wykonawcy PM Ecology konsekwencji.
W tym kontekście usługa referencyjna przedstawiona przez wykonawcę PM Ecology
w ofercie, na potwierdzenie spełnienia warunku udziału w postępowaniu, spełnia również
to wymaganie. Obejmowała ona bowiem pomiar poziomu zwierciadła wody morskiej, a więc jeden z parametrów, które
będą badane przy realizacji zamówienia po rozstrzygnięciu postępowania (pkt. 3.2.5 Załącznika do Projektowanych
postanowień Umowy stanowiących Załącznik Nr 1 do SWZ).
Tym samym wykonawca spełnia warunek udziału w postępowaniu w zakresie doświadczenia, rozumianego jako
minimalny poziom zdolności i potwierdzającego jednocześnie zdolność do realizacji zamówienia na odpowiednim
poziomie jakości. Należy też nadmienić, że w składanych wyjaśnieniach z 15 sierpnia 2023 r. PM Ecology dodatkowo
potwierdził, że urządzenie wykorzystane do realizacji referencyjnej usługi mogło badać więcej parametrów, gdyby
zamawiający sobie tego życzył.
Izba nie podziela również zarzutów odwołującego, że zamawiający, który wezwał PM Ecology do złożenia
wyjaśnień (ewentualnie uzupełnienia dokumentów w zakresie posiadanych zdolności technicznych), w sposób
nieuprawniony przyjął narzuconą przez wykonawcę narrację w zakresie rozumienia warunków udziału w postępowaniu,
a w konsekwencji dokonał nieuprawnionej na gruncie ustawy Pzp zmiany warunków udziału
w postępowaniu przez ich obniżenie, tylko i wyłącznie w celu wyboru oferty PM Ecology. Nie sposób zgodzić się też z
poglądem jakoby wyjaśnienia złożone w odpowiedzi na wezwanie, nie powinny zostać uznane za wystarczające z tego
powodu, że wykonawca nie przedłożył dowodów, które mogłyby rozwiać wątpliwości zamawiającego, a poprzestał na
własnych wyjaśnieniach.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w piśmie z 8 sierpnia 2023 r. skierowanym do PM Ecology,
zamawiający sprecyzował jakie ma wątpliwości w zakresie referencyjnego zamówienia. Z żadnego z kolei fragmentu
wezwania nie wynika, aby zamawiający kategorycznie stwierdził, że wykonawca nie potwierdził spełnienia warunku
udziału
w postępowaniu w zakresie doświadczenia. Z wezwania wynika jedynie, że wątpliwości zamawiającego budzi lokalizacja
urządzenia, tj. czy było ono usytuowane na morzu, a także czy prowadzenie monitoringu obejmowało więcej niż jeden
parametr fizyczny wody morskiej za pomocą tego urządzenia (w treści warunku użyto liczby mnogiej w odniesieniu
do parametrów fizycznych wody, tymczasem wykonawca w ww. podmiotowych środkach dowodowych wskazał jeden
parametr w postaci poziomu zwierciadła wody). W odniesieniu
do lokalizacji urządzenia, przystępujący w wyjaśnieniach z dnia 15 sierpnia 2023 r. szczegółowo (również przy pomocy
dokumentacji fotograficznej) wykazał, że urządzenie (sonda hydrostatyczna) znajduje się na morzu, a dokładnie w
porcie, wskazując precyzyjnie jej lokalizację i miejsce jej usytuowania w wodzie morskiej na głębokości 2 m. Wykonawca
opisał również, że skrzynka telemetryczna znajduje się na nabrzeżu i powyższe przedstawił na rysunkach. Tak
szczegółowe wyjaśnienia rozwiały wątpliwości zamawiającego co do spełnienia warunku udziału w postępowaniu, z kolei
oczekiwania odwołującego co do tego, że PM Ecology miałoby przedstawić w tym zakresie jakieś dodatkowe,
niesprecyzowane dokumenty - należy uznać za niezasadne w świetle wymagań określonych przepisami ustawy Pzp.
W odniesieniu do zagadnienia liczby parametrów, które były badane za pomocą referencyjnego urządzenia,
zamawiający przyznał w piśmie procesowym i na rozprawie,
że w treści wezwania z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sposób nadmiarowy i nieuzasadniony treścią warunku wskazywał, iż w
treści warunku użyto liczby mnogiej w odniesieniu do parametrów fizycznych wody, z kolei referencyjne zamówienie
polegało na badaniu tylko jednego parametru. Po zapoznaniu się z wyjaśnieniami PM Ecology oraz, w wyniku dokonania
ponownej oceny treści warunku, w tym przy udziale wszystkich osób, które ze strony zamawiającego były
zaangażowane w jego sformułowanie, finalnie przyznał rację przystępującemu w zakresie, w jakim ten przedstawił swoją
interpretację treści warunku
w zakresie liczby parametrów. Przy tym nie oznacza to, że zamawiający dokonał takiej jego zmiany, aby przystępujący
mógł uzyskać to zamówienie, ale przychylił się do oceny,
że sformułowanie to było na tyle ogólne, że możliwe było uznanie, że spełnia wymagania takie zamówienie, w zakresie
którego badaniu podlegał jeden parametr, byleby badanie to dotyczyło parametru wody morskiej. Nie doszło zatem,
wbrew zarzutom odwołującego, do żadnej niedozwolonej zmiany treści warunków udziału w postępowaniu po terminie
składania ofert, zamawiający jedynie przyjął wyjaśnienia PM Ecology trafnie uznając, że czytając wymagania w SW Z w
zakresie ilości mierzonych parametrów nie postawiono żadnych wymagań ilościowych. Tym samym poprawna jest
interpretacja, że jako spełnienie warunku uznana być powinna usługa polegająca na monitoringu jednego tylko parametru
fizycznego wody morskiej.
Odnosząc się z kolei do argumentacji i dowodów, przedkładanych na okoliczność,
że pomiar, którego dotyczyło referencyjne zamówienie nie jest pomiarem właściwości fizycznej wody morskiej, Izba
wskazuje, że twierdzenia i dowody w tym zakresie należy uznać
za spóźnione.
W tym miejscu nie sposób nie zwrócić uwagi na kwestie wymagań formalnych, jakie wiążą się z wniesieniem
odwołania, określonych w art. 516 ust. 1 ustawy Pzp. Zgodnie
z cytowanym przepisem odwołanie powinno wskazywać czynność lub zaniechanie czynności zamawiającego, której
zarzuca się niezgodność z przepisami ustawy, zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów, określać żądanie oraz
wskazywać okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające wniesienie odwołania. Tym samym to określone ww.
przepisem wymogi konstrukcyjne odwołania przesądzają, że treść zarzutu nie jest ograniczona wyłącznie do twierdzeń
zawartych we wstępnej części odwołania (petitum), a dotyczy również okoliczności faktycznych, zawartych w
sformułowanej przez odwołującego argumentacji. Z kolei przepis art. 555 ustawy Pzp wprowadza zasadę, że Izba może
orzekać wyłącznie co do zarzutów zawartych w odwołaniu. Przy tym należy zaznaczyć, że zarzut odwołania stanowi
wskazanie czynności lub zaniechanej czynności zamawiającego oraz okoliczności faktycznych
i prawnych uzasadniających jego wniesienie. Zakaz orzekania ponad zarzuty sformułowane w odwołaniu związany jest z
koniecznością takiego skonkretyzowania zarzutów w treści wniesionego odwołania, aby zarówno zamawiający wiedział
jakie czynności wykonał niezgodnie z przepisami, lub też jakich czynności zaniechał i w związku z tym jakie przepisy
naruszył. Treść i zakres zarzutu wyznaczają okoliczności faktyczne, w których odwołujący upatruje niezgodność
działania zamawiającego z ustawą (tak np. w wyroku z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt KIO 500/20).
Wykonawca w odwołaniu musi zatem wskazać nie tylko treść przepisu, który został przez zamawiającego
naruszony, ale powinien w uzasadnieniu faktycznym podać wszystkie okoliczności, celem potwierdzenia zasadności
swoich twierdzeń. Jeśli tego nie zrobi, to takiego błędu nie da się naprawić poprzez uzupełnienie argumentacji w tym
zakresie, zawartej
w piśmie procesowym czy też na rozprawie. Gdyby bowiem dopuścić taką możliwość zamawiający nie mógłby
przygotować się na odparcie zarzutów, czy też ewentualne uwzględnienie odwołania, z kolei przystępujący po jego
stronie wykonawcy zostaliby pozbawieni szansy obrony swoich praw (często ich interes w przystąpieniu polega
na tym, że bronią zasadności dokonania wyboru ich oferty, jako najkorzystniejszej
w postępowaniu). Nie można też pomijać kwestii, że ustawodawca przewidział określone terminy graniczne, w których
możliwe jest wniesienie odwołania, tym samym dopuszczenie możliwości rozszerzania zarzutów odwołania na
rozprawie powodowałoby, że termin
na złożenie odwołania zostałby wydłużony.
Tym samym, jeśli w treści samego odwołania wykonawca wyraźnie i wprost nie podniósł określonych
okoliczności czy też argumentacji dla której Izba powinna uznać, że dany zarzut jest uzasadniony - ich późniejsze
wskazywanie nie może być brane pod uwagę przez Izbę przy orzekaniu, choćby okoliczności te mieściły się w ramach
ogólnie wskazanej podstawy faktycznej zarzutu (tak też w wyroku z 16 kwietnia 2018 r., sygn. akt KIO 433/18; wyroku z
13 marca 2020 r., sygn. akt KIO 431/20).
Mając na uwadze powyższe, podkreślenia wymaga, że odwołujący w zakresie odnoszącym się do spełnienia
przez PM Ecology warunku udziału w postępowaniu w zakresie, w jakim kwestionował, że referencyjne zamówienie nie
spełnia wymagań zamawiającego opisanych w SW Z odnosił się do dwóch okoliczności tj. czy instalacja urządzenia
pomiarowego miała miejsce „na morzu” oraz czy urządzenie prowadziło monitoring „parametrów”. Brak było w treści
odwołania argumentacji odnoszącej się do kwestii czy pomiar poziomu morza jest, czy też nie, pomiarem właściwości
fizycznej wody. Z powyższych powodów argumentację w tym zakresie, jak też dowody przedkładane na rozprawie w
postaci opinii w przedmiocie znaczenia tego pojęcia - należało pominąć jako spóźnione.
Mając na uwadze powyższe skład orzekający doszedł do przekonania, że odwołanie nie zasługiwało na
uwzględnienie.
Biorąc powyższe pod uwagę, o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku
postępowania - na podstawie art. 557 i art. 575 ustawy Pzp oraz
w oparciu o przepisy § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie
szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania
wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r. poz. 2437).
Przewodniczący:……………………………………….