Postanowienie III RN 35/98

Postanowienie z dnia 4 czerwca 1998 r. III RN 35/98 Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu uzupełnienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dołączenie jej odpisu następuje na podstawie art. 58 KPA w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Na- czelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Przewodniczący SSN: Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 1998 r. sprawy ze skargi Janiny O. na decyzję Wojewody S. z dnia 20 maja 1997 r. [...] w przedmiocie przyz- nania gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 13 listopada 1997 r. [...] p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Białymstoku do ponownego roz- poznania. U z a s a d n i e n i e Wojewoda S. decyzją z dnia 20 maja 1997 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 8 kwietnia 1997 r. w sprawie odmowy przyznania Janinie O. gwarantowanego zasiłku okreso- wego. W dniu 17 czerwca 1997 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku wpłynęło pismo Janiny O. z dnia 16 czerwca 1997 r., w którym napisała ona co następuje: „Wnoszę odwołanie na decyzję Wojewody S. z 2 dnia 20.05.1997 r. w sprawie odmowy gwarantowanego zasiłku okresowego jako samotnej matce (...)”. Sąd potraktował powyższe pismo jako skargę na decyzję i pis- mem z dnia 23 lipca 1997 r. wezwał Jadwigę O. do usunięcia, w terminie 7 dni od daty jego otrzymania, „braków skargi” na decyzję Wojewody S. poprzez: „1) uiszcze- nie wpisu w kwocie 10 zł; 2) nadesłanie odpisu skargi wraz z załącznikami”; w wez- waniu tym znalazło się także pouczenie, że nie usunięcie braków skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie. Janina O. w zakreślonym terminie uiściła żądaną opłatę i równocześnie przesłała do Sądu odpis decyzji Wojewody S., zamiast żądanego od- pisu skargi. W tej sytuacji Sąd postanowieniem z dnia 28 sierpnia 1997 r. [...] odrzu- cił skargę i nakazał zwrot na rzecz skarżącej uiszczonego przez nią wpisu. W uza- sadnieniu tego postanowienia Sąd wyjaśnił, że odrzucenie skargi nastąpiło na pods- tawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administra- cyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) z powodu nieuzupełnienia przez skarżącą w wyznaczonym terminie braków skargi, tj. nienadesłania odpisu skargi. W dniu 17 września 1997 r. skarżąca zwróciła się do Sądu z prośbą o ponowne wyznaczenie terminu dla rozpoznanie jej odwołania, uzasadniając swój wniosek tym, że nie zro- zumiała właściwie treści wezwania Sądu. Równocześnie skarżąca nadesłała żądany odpis swego pisma - odwołania z dnia 16 czerwca 1997 r. Naczelny Sąd Administra- cyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 13 listopada 1997 r. [...] oddalił wniosek skarżącej w przedmiocie przywróce- nia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podnosząc w uzasadnieniu, że stosownie do art. 35 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym sąd może przywrócić stronie termin do wniesienia skargi jedynie z ważnych powodów. Tymczasem, w opinii Sądu, nie można zaliczyć do ważnych powodów niezrozumie- nia przez skarżącą wezwania do złożenia odpisu skargi. Sąd podkreślił, że skarżąca miała obowiązek złożyć do sądu administracyjnego w wymaganym terminie odpis skargi, a złożyła odpis decyzji. Skarżąca nie dopełniła więc, w opinii Sądu, obowiąz- ku złożenia odpisu skargi i nie wskazała we wniosku o przywrócenie terminu żadnych ważnych powodów, które do tego doprowadziły. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejs- cowego w Białymstoku z dnia 13 listopada 1997 r. [...], w której zarzucił rażące naru- szenie art. 35 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i art. 9 KPA w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz naruszenie 3 interesu Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przeka- zanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że: Po pierwsze - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w oparciu o przepis art. 35 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który dopuszcza przy- wrócenie terminu do wniesienia skargi „z ważnych powodów”, ale nie miał on zasto- sowania w niniejszej sprawie. W danym wypadku nie chodziło bowiem o „przywróce- nie terminu do wniesienia skargi”, ale o „przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi”, a więc o „przywrócenie terminu do dokonania innych czynności procesowych”. Dlatego w tej sytuacji należało podjąć rozstrzygnięcie na podstawie art. 58 KPA w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a w tym wypadku zainteresowany musi jedynie „uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy”. Po drugie - w rozpoznawanej sprawie nie sposób zarzucić skarżącej, że uchybiła zakreślonemu terminowi z powodu niedbalstwa, jeśli zważyć, że: a) w decy- zji Wojewody Suwalskiego z dnia 20 maja 1997 r. w pouczeniu o możliwości jej zas- karżenia nie użyto słowa „skarga”; b) niezwłocznie po otrzymaniu wezwania z Na- czelnego Sądu Administracyjnego skarżąca uiściła żądany wpis oraz nadesłała do Sądu odpis decyzji Wojewody, w przekonaniu, że tego właśnie dotyczy wezwanie. Tymczasem Sąd, nie biorąc powyższych okoliczności pod uwagę oraz uchybiając obowiązkowi, o którym mowa w art. 9 zdanie ostatnie KPA, postanowił odrzucić skargę, w następstwie czego skarżąca została pozbawiona prawa do sądowej oceny jej sprawy. [...] Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Art. 37 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) określa formalne wymagania jakim powinna czynić zadość skarga wnoszona do Naczelnego Sądu Administracyjnego z zachowaniem ustawowego terminu (art. 35 ust. 1 ustawy o NSA). Skarga, która nie czyni zadość 4 tym wymaganiom nie może być przedmiotem rozpoznania, jednakże Sąd może wez- wać skarżącego do uzupełnienia braków skargi w wyznaczonym terminie. Jeżeli na- tomiast braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, to po jego upływie Sąd skargę odrzuca (art. 27 § 2 in fine ustawy o NSA). Poza obowiązkiem spełnienia wymagań formalnych dotyczących terminu (art. 35 ust. 1 ustawy o NSA) oraz elementów koniecznych skargi jako pisma procesowe- go, o których mowa w art. 37 ustawy o NSA, na skarżącym spoczywa także obowią- zek uiszczenia wpisu od skargi (art. 36 ustawy o NSA) oraz obowiązek dołączenia do skargi jej odpisu, który nie został wprawdzie sformułowany wprost w przepisach ustawy o NSA, ale wynika z przepisów art. 59 in fine ustawy o NSA w związku z art. 128 KPC oraz art. 38 ust. 1 ustawy o NSA. Jeżeli natomiast wnoszący skargę uchybi obowiązkowi dołączenia do skargi jej odpisu, to wówczas Sąd powinien wezwać skarżącego do dopełnienia tego obowiązku w wyznaczonym terminie. Jeżeli jednak skarżący uchybi wyznaczonemu terminowi, to biorąc pod uwagę, że w danym wy- padku chodzi o uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej (nadesłanie odpisu pisma procesowego), na prośbę skarżącego, który uprawdopodobni, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, Sąd powinien przywrócić termin do do- pełnienia obowiązku przesłania odpisu skargi (art. 59 ustawy o NSA w związku z art. 58 KPA). Natomiast nie ma w tym wypadku zastosowania przepis art. 35 ust. 3 ustawy o NSA, który określa zasady przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Janina O. zachowała 30- dniowy termin do złożenia skargi, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku pismo zawierające prośbę o rozpoznanie sprawy odmowy przyznania jej gwarantowanego zasiłku okre- sowego decyzją Wojewody S. z dnia 20 maja 1997 r., mocą której utrzymał on wcześniejszą odmowną decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 8 kwietnia 1997 r., które Sąd uznał za spełniające wymaga- nia formalne skargi z art. 37 ustawy o NSA. Skarżąca nie dopełniła jednak obowiąz- ku uiszczenia wymaganego wpisu (art. 36 ustawy o NSA) oraz nie nadesłała odpisu swej skargi wraz z załącznikami (art. 128 KPC w związku z art. 59 in fine ustawy o NSA). Następnie w wyniku wezwania przez Sąd do usunięcia tych braków, skarżąca niezwłocznie uiściła wprawdzie wymagany wpis, a ponadto także nadesłała odpis zaskarżonej decyzji zamiast odpisu własnej skargi. W tej sytuacji Sąd skargę odrzucił 5 na podstawie art. 27 ust. 2 in fine ustawy o NSA, uzasadniając to tym, że nie została ona uzupełniona w wyznaczonym terminie. Natomiast prośbę skarżącej o przy- wrócenie terminu do zadośćuczynienia obowiązkowi nadesłania odpisu skargi, Sąd oddalił, ponieważ błędnie przyjął, że w danym wypadku podstawą rozstrzygnięcia sądowego powinien być art. 35 ust. 3 ustawy o NSA, a - w opinii Sądu - brak było ważnych powodów dla przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Tymczasem Sąd powinien oprzeć swe rozstrzygnięcie w tym wypadku na podstawie art. 58 KPA w związku z art. 59 ustawy o NSA. Zważywszy na wyjaśnienia skarżącej, iż uchybiła terminowi do przesłania odpisu skargi, wyłącznie z tej przyczyny, że pozostawała w błędnym przekonaniu, iż została wezwana przez Sąd właśnie do przesłania kopii zaskarżonej decyzji, należało uznać, że strona uprawdopodobniła, iż nie ponosi winy uchybienia terminowi do dokonania wymaganej czynności procesowej i przywrócić jej ten termin (art. 9 i art. 58 § 1 KPA związku z art. 59 ustawy o NSA). Należało tak uczynić tym bardziej jeśli zważyć, że skarżąca niezwłocznie zareagowała na wezwanie organu do dokonania tej czynności, a także i to, że już składając skargę do Sądu, którą nazwała „odwołaniem”, okazało się, że nie w pełni orientuje się w przysługujących jej uprawnieniach i obowiązkach procesowych Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) w związku z art. 393 13 § 1 KPC orzekł, jak w sentencji. ========================================