Pomoc społeczna

Pomoc społeczna to system działań i świadczeń organizowanych przez państwo oraz jednostki samorządu terytorialnego, którego celem jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Jest elementem polityki społecznej i służy zarówno doraźnemu zabezpieczeniu podstawowych potrzeb, jak i wzmacnianiu samodzielności osób korzystających ze wsparcia.

Pomoc społeczna może mieć formę:

• świadczeń pieniężnych, w szczególności zasiłków przyznawanych w związku z ubóstwem, bezrobociem, niepełnosprawnością, długotrwałą chorobą lub innymi okolicznościami;
• świadczeń niepieniężnych, takich jak praca socjalna, poradnictwo, schronienie, posiłek, niezbędne ubranie, usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze lub pobyt w odpowiedniej placówce;
• działań organizacyjnych i profilaktycznych, obejmujących między innymi przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, bezdomności i przemocy oraz pomoc w usamodzielnieniu.

Przy udzielaniu wsparcia bierze się pod uwagę sytuację życiową osoby lub rodziny, jej dochód, możliwości wykorzystania własnych zasobów oraz przyczyny wystąpienia trudności. Część świadczeń jest uzależniona od spełnienia kryterium dochodowego, a niektóre formy pomocy mogą być przyznawane niezależnie od dochodu, jeżeli uzasadnia to rodzaj potrzeby.

Zadania z zakresu pomocy społecznej wykonują przede wszystkim gminy i powiaty, a także organy administracji rządowej i samorząd województwa, w zakresie określonym przepisami. Pomoc może być udzielana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i ustaleniu sytuacji osoby zainteresowanej, z uwzględnieniem zasady pomocniczości. Nie zastępuje obowiązków alimentacyjnych ani innych form zabezpieczenia społecznego, lecz może je uzupełniać. Z pojęciem tym wiążą się także przepisy dotyczące organizacji usług społecznych, finansowania zadań publicznych oraz kontroli podmiotów realizujących zadania w zakresie pomocy społecznej.