Wyrok III RN 126/00

Wyrok z dnia 7 czerwca 2001 r. III RN 126/00 Zarzut rewizji nadzwyczajnej rażącego naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyj- nym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 80 KPA i art. 11 pkt 2 Proto- kołu nr 6 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (załącznik do Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.) jest bezpod- stawny w sytuacji, gdy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylo- na została decyzja organu celnego w sprawie ustalenia wartości celnej towaru i wymiaru należności celnej na podstawie dostarczonych w trybie art. 3 ust. 1 tego Protokółu nr 6 komputerowych wydruków faktur, dotyczących dostaw to- warów na rzecz polskiego importera, które pochodzą z księgowości eksportera (firmy belgijskiej), jeżeli Sąd stwierdził, iż pomimo zakwestionowania ich wia- rygodności przez skarżącego, organy celne nie dokonały uprzedniego spraw- dzenia zasadności podniesionych zarzutów. Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2001 r. sprawy ze skargi Jana S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 maja 1998 roku [...] w przedmiocie wymiaru cła, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poz- naniu z dnia 14 grudnia 1999 r. [...] o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną. U z a s a d n i e n i e Dyrektor Urzędu Celnego w R., decyzją z dnia 20 czerwca 1997 r., wydaną w 2 wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 KPA oraz art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1 i art.77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.), uchylił swoją uprzednią decyzję z dnia 22 czerwca 1995 r. zawartą w JDA SAD nr 110803/00604 w części dotyczącej wartości i należności celnych oraz dokonał po- nownego wymiaru cła od Jana S., jako właściciela firmy „D.”, za sprowadzone z Bel- gii tkaniny obiciowe. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ celny stwierdził, że z dokumentów nadesłanych przez belgijskie władze celne wynika, iż faktury, które sta- nowiły podstawę do ustalenia wartości celnej towaru, były sfałszowane, bowiem podane w nich kwoty należne za importowany towar nie odzwierciedlały faktycznej wartości transakcyjnej, jaką importer zapłacił kontrahentowi zagranicznemu – firmie „A.”. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że na prośbę firmy „D.” do każdej partii wysyłanych towarów wystawiane były dodatkowe faktury, na kwoty niższe aniżeli kwoty ujęte w księgowości eksportera, przy czym firma importująca płaciła „za fałszywe faktury” przelewem bankowym, a pozostałe kwoty, do wysokości faktycznej wartości towaru, regulowała bezpośrednio gotówką. Następnie, Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpoznaniu odwołania importera od powyższej decyzji, decyzją z dnia 27 maja 1998 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że ujawnione przez belgijskie władze celne faktury, opiewające na wyższą wartość transakcyjną towaru, uznane zostały za rzetelne, pomimo że brako- wało na nich podpisu i pieczęci wystawiającego je eksportera, bowiem zostały one ujęte w księgowości eksporterów. W wyniku skargi Jana S., Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejsco- wy w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 grudnia 1999 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 maja 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że wprawdzie „wyniki dochodzenia prowadzonego przez belgijskie władze celne przekazane organom polskim stanowią dowód w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez te organy”, tym niemniej podlega on – na równi z innymi dowodami – ocenie polskich organów celnych (art. 80 KPA). Jeżeli więc skarżący zgłaszał zastrzeżenia natury formalnej co do wiarygodności i mocy dowodowej doręczonych organom polskim faktur firmy „A.”, bowiem brak było na nich pieczęci tych firm i podpisu wystawiającego pracownika, to – zgodnie z regułami postępowania dowodowego – należało tę sprawę wyjaśnić, w miarę potrzeby także 3 przy pomocy belgijskich służb finansowo-celnych (art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 KPA). Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 14 grudnia 1999 r. [...], zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 80 KPA i art. 11 pkt 2 Protokołu nr 6 do Układu Europejs- kiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony (załącznik do Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38), a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że zgodnie z art. 3 Protokołu nr 6 do UE „na prośbę władz występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc dostarczą wszystkie stosowne informacje umożliwiające właściwe stosowanie ustawodawstwa celnego, łącznie z informacjami dotyczącymi ujawnio- nych lub planowanych działań, które naruszają lub naruszą to ustawodawstwo. Otrzymane informacje mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym lub admi- nistracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych (art. 11 ust. 2 Protokołu nr 6 do UE)”. Skoro więc z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał rezultaty przeprowadzonego przez belgijskie władze celne dochodzenia w rozpoznawanej sprawie za istotny materiał dowodowy, wskazujący jednoznacznie na to, że skarżący dokonywał płatności za importowany towar na rzecz eksporterów dwutorowo – przelewem według wartości wykazanej w sfałszowanych fakturach oraz gotówką do wysokości rzeczywistej wartości transak- cyjnej towaru, wynikającej z faktur księgowanych w firmach belgijskich, to oznacza to, że te ostatnie faktury stanowiły wiarygodny dowód księgowy. Równocześnie w rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że: po pierwsze – skoro podnoszony w toku tego postępowania przez pełnomocnika strony skarżącej zarzut braku podpisu eksportera na fakturze nie stanowił przeszkody do uregulowania przez skarżącego kwoty na- leżności do wysokości wynikającej z tej faktury, to świadczy to o tym, że zarzucana okoliczność traktowana jest obecnie przez skarżącego instrumentalnie; oraz po wtóre – podniósł, iż przyjętą regułą jest, że jeżeli wystawca faktury posługuje się tzw. pa- pierem firmowym, to nie ma on obowiązku przystawiania na niej pieczątki. W odpo- wiedzi na rewizję nadzwyczajną skarżący wniósł o jej oddalenie, podkreślając przy 4 tym, że – wbrew zarzutowi rewizji nadzwyczajnej – w danym wypadku w ogóle nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, skoro zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego „zmierza (...) wyłącznie do uzupełnienia materiału dowodo- wego, nie przesądzając bynajmniej ostatecznego, merytorycznego wyniku sprawy”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie skarżący zakwestionował wiarygodność komputerowych wydruków faktur dotyczących dostaw towarów na rzecz polskiego importera – skarżącego, pochodzących z księgowości eksportera – firmy belgijskiej, która dostarczała na jego rzecz tkaniny obiciowe, a przekazanych polskim organom celnym na ich prośbę, przez belgijskie władze celne, w trybie art. 3 ust. 1 Protokółu nr 6 do UE. Skarżący zarzucił w szczególności, że: po pierwsze – na komputerowych wydrukach tych faktur brak jest pieczęci firmy wysta- wiającej i podpisu wystawiającego je pracownika; oraz po drugie – rozliczenia kwot należnych od skarżącego – jako importera na rzecz firmy belgijskiej – jako eksporte- ra, z tytułu dostarczanych tkanin obiciowych, dokonywane były na podstawie orygi- nałów faktur, które opiewały na niższe kwoty i były dokonywane wyłącznie w drodze przelewów bankowych, a nie gotówką. Dlatego, mając na uwadze zasadę prawdy obiektywnej oraz reguły postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA w związku z art. 59 ustawy o NSA), Naczelny Sąd Administracyjny trafnie uznał, że podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego w rozpoznawanej sprawie powinno być poprzedzone dodatkowym postępowaniem wyjaśniającym, w celu sprawdzenia za- sadności podnoszonych przez skarżącego zarzutów oraz w celu ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących przedmiotowych rozliczeń finansowych, jakie z tytułu dostawy tkanin obiciowych przeprowadzone zostały pomiędzy skarżącym importerem a eksporterem belgijskim. W tej sytuacji, podniesiony w rewizji nadzwy- czajnej zarzut rażącego naruszenia prawa, a w szczególności art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA w związku z art. 80 KPA i art. 11 pkt 2 Protokołu nr 6 do UE, jest całkowicie bezpodstawny, skoro organy celne podjęły decyzję w sprawie ustalenia wartości celnej towaru i wymiaru należności celnej bez uprzedniego sprawdzenia zasadności zarzutów sformułowanych w toku postępowania przez skar- żącego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art.39312 KPC w 5 związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji. ========================================