Wyrok III ARN 40/95

Wyrok z dnia 7 marca 1996 r. III ARN 40/95 Przepisy k.p.c. dotyczące doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy stosuje się wprost w postępowaniu przed N.S.A. Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Kazimierz Jaśkowski, Janusz Łętowski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz- poznaniu w dniu 7 marca 1996 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Zagranicznego "M." w Z.G. na decyzję Izby Skarbowej w Z.G. z dnia 15 kwietnia 1994 r. [...] w przed- miocie wymiaru podatku dochodowego za rok 1990, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 12 stycznia 1995 r., [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Ad- ministracyjnemu-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 stycznia 1995 r. [...] oddalił skargę Przedsiębiorstwa Zagranicznego AM.@ w Z.G. na decyzję Izby Skarbowej w Z.G. z dnia 15 kwietnia 1994 r. [...], która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z.G. z dnia 28 września 1993 r. [...] w przedmiocie wymiaru temu Przedsiębiorstwu podatku dochodowego za 1990 r. w kwocie 1.897.823.200 (starych) zł. Sąd dokonał merytorycznej oceny decyzji i nie dopatrzył się naruszenia obowiązującego prawa przez organy podatkowe obu instancji. Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości w drodze rewizji nadz- wyczajnej, zarzucając rażące naruszenie art. 207 § 5 k.p.a. oraz art. 149 § 2 k.p.c. w związku z art. 393 § 1 k.p.c. oraz art. 211 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wy- roku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Za- miejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W ocenie Ministra Sprawiedli- wości wbrew stwierdzeniu zawartemu w protokole rozprawy Naczelny Sąd Administra- cyjny nie dysponował dowodem doręczenia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony skarżącej zawiadomienia o terminie tej rozprawy, jedynej jaka miała miejsce. Stanowi to tego rodzaju wadliwość postępowania, która pozbawiła stronę możliwości obrony jej praw i uzasadnia stwierdzenie, iż postępowanie dotknięte było wadą nieważności z art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 5 k.p.c. W wykonaniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1995 r., III ARN 40/95 Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu w piśmie z dnia 16 stycznia 1996 r. wyjaśnił, że jest mało prawdopodobne, by sędzia sprawozdawca oraz przewodnicząca składu orzekającego utożsamili dowód doręczenia postanowienia z dowodem doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy. Aktualnie Sąd nie ma możliwości dokonania żadnych ustaleń, które pozwoliłyby wykazać, że w dniu rozprawy w aktach sprawy znajdował się dowód doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy. Prokurator wniósł o uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 211 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w Dziale VI stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a rozpoznanie skargi nas- tępuje według przepisów tego kodeksu o postępowaniu rewizyjnym. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oznacza, że przy ocenie, czy i w jakim zakresie przepisy te mają zastosowanie, konieczne jest uwzględnienie charakteru postępowania przed tym Sądem oraz istoty rozpoznawanych spraw. Uwz- ględnienie tych kryteriów oceny może prowadzić do zastosowania przepisu kodeksu postępowania cywilnego bez żadnych modyfikacji, bądź do zastosowania z odpowied- nią zmianą lub do odmowy zastosowania tego przepisu. W tej kwestii należy stwierdzić, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące doręczeń (art. 131 i nast.) należy stosować bez zmian, bowiem istotną funkcją tych przepisów jest zapewnienie stronie postępowania możności obrony jej praw i interesów. Brak jest zatem wystarczających podstaw do uznania, że szczególny charakter postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz rozpatrywanych przez ten Sąd spraw zezwala na odstępstwa od określonych w przepisach k.p.c. zasad doręczania pism sądowych i odpisów pism procesowych składanych do sądu. Należy ponadto przyjąć, że także skutki naruszenia tych przepisów powinny być oceniane w świetle stosownych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w tym odnoszących się do nieważności postępowania sądowego. W świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy jest niesporne, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dysponował dowodem doręczenia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony zawiadomienia o terminie rozprawy, jedynej jaka miała miejsce, a mimo to rozpoznał sprawę merytorycznie i oddalił skargę. [...] Jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, sąd zawiadamia tylko tego pełnomocnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1982 r., II CR 177/82 OSP 1983 nr 6 poz. 122). W postępowaniu w niniejszej sprawie pełnomocnikiem skarżącego przedsiębiorstwa był adwokat Michał S., którego uprawnień do zastępowania strony Sąd nie kwestionował; wezwał go do uiszczenia wpisu od skargi, zwracał się o wyjaśnienia niezbędne dla rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, doręczył postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów i wyrok będący przedmiotem rewizji. W tej sytuacji należy uznać, że strona na skutek wadliwości czynności procesowych sądu nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu, wskutek czego została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74 (OSNCP 1975 nr 5 poz. 84), że nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw zachodzi wówczas, gdy ze względu na uchybienia formalne strona została pozbawiona możności brania udziału w sprawie oraz zgłoszenia twierdzeń i wniosków dowodowych. Pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że wskazana wadliwość postępowania uzasadnia stwierdzenie, iż postępowanie dotknięte było wadą nieważności z art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 5 k.p.c., należy zatem uznać za trafny. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================