Pełnomocnik strony

Pełnomocnik strony to osoba umocowana przez stronę do działania w jej imieniu w postępowaniu przed organem lub sądem. W granicach udzielonego pełnomocnictwa może składać pisma i oświadczenia, przedstawiać dowody, odbierać korespondencję, uczestniczyć w czynnościach procesowych oraz podejmować inne działania przewidziane dla strony. Jego czynności co do zasady wywołują skutki bezpośrednio dla osoby, którą reprezentuje.

Pełnomocnik nie jest tym samym co przedstawiciel ustawowy. Przedstawiciel działa na podstawie ustawy, natomiast umocowanie pełnomocnika wynika przede wszystkim z oświadczenia strony. Nie należy go również utożsamiać z obrońcą, który występuje w określonych rolach w postępowaniu karnym. Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy lub doradca podatkowy, a w przypadkach dopuszczonych przez przepisy także inna osoba, na przykład członek rodziny albo współuczestnik postępowania.

Zakres działania pełnomocnika może obejmować całą sprawę albo tylko określone czynności. Wyróżnia się między innymi pełnomocnictwo procesowe, uprawniające do prowadzenia postępowania, oraz pełnomocnictwo do pojedynczej czynności. Organ lub sąd może wymagać wykazania umocowania odpowiednim dokumentem. Pełnomocnik będący profesjonalnym prawnikiem może w określonych sytuacjach poświadczać odpisy dokumentów znajdujących się w aktach lub składanych w sprawie, co upraszcza postępowanie dowodowe.

Instytucja ta występuje w postępowaniu administracyjnym, cywilnym, karnym i podatkowym. W postępowaniu administracyjnym strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistej obecności. Pisma doręcza się co do zasady pełnomocnikowi. W sprawach cywilnych dane pełnomocnika należy wskazać w piśmie procesowym, a nieprawidłowe umocowanie może powodować skutki procesowe, w tym w przypadkach określonych prawem prowadzić do nieważności postępowania. W postępowaniu karnym pełnomocnik może reprezentować stronę inną niż oskarżony lub podejrzany, a jego udział może być wymagany przy niektórych czynnościach. W sprawach podatkowych pełnomocnik może także odbierać pisma i wykonywać czynności wobec organu podatkowego.