Wyrok II UK 192/06

Wyrok z dnia 8 maja 2007 r. II UK 192/06 Osoba, której stopień naruszenia sprawności organizmu pozwala na wy- konywanie pracy jedynie na specjalnych stanowiskach, dostępnych dla osób nie w pełni sprawnych, jest częściowo niezdolna do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2007 r. sprawy z wniosku Jadwigi D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w T. o rentę w związku z wypadkiem, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2006 r. [...] 1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił apelację organu rentowego, 2. zasądził od organu rentowego na rzecz wnioskodawczyni 240 zł ( dwieście czterdzieści ) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 22 marca 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G. odmówił przyznania wnioskodawczyni Jadwidze D. prawa do renty wypadkowej wobec odzyskania zdolności do pracy. Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2004 r. [...] zmienił zaskarżoną decyzję i przywrócił wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Sąd ustalił, że w sierpniu 1999 r. wnioskodawczyni uległa wypadkowi przy pracy, którego następstwem jest 2 ślepota oka lewego. Z tego tytułu została jej przyznana renta wypadkowa. Z opinii biegłych lekarzy wynika, że zmiany te oraz współistniejące schorzenie w postaci krótkowzroczności wyrównującej się oka prawego czynią wnioskodawczynię niezdol- ną do pracy w wykonywanym dotychczas zawodzie ślusarza. Może natomiast pra- cować na stanowisku pakowacza, na którym została zatrudniona po wypadku. Po- dzielając opinię biegłych, którzy nie stwierdzili poprawy stanu zdrowia od czasu wy- padku, Sąd uznał, że wnioskodawczyni jest nadal częściowo niezdolna do pracy w związku z wypadkiem przy pracy i ma prawo do renty wypadkowej. Na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. [...] zmienił zaskar- żony wyrok i oddalił odwołanie. Sąd Apelacyjny ustalił, że wnioskodawczyni ma wy- uczony zawód ślusarza i przed wypadkiem pracowała na stanowisku montera okuć, wykonując pracę zbliżoną do pracy ślusarza. Po wypadku wykonuje pracę pakowa- cza. Oceniając opinię biegłych Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji wy- prowadził wnioski sprzeczne z zawartymi w niej ustaleniami. Biegli uznali bowiem, że mimo całkowitej ślepoty oka lewego oraz krótkowzroczności oka prawego wniosko- dawczyni jest zdolna do wykonywania zatrudnienia w charakterze pakowacza. Nie może natomiast pracować na wysokości, przy maszynach w ruchu ciągłym oraz w wyuczonym zawodzie ślusarza. Zdolność do wykonywania zatrudnienia potwierdza sama wnioskodawczyni pracując w tym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy. Dokonała więc sama przekwalifikowania zawodowego dającego jej możliwość konty- nuowania zatrudnienia. Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu narusze- nia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifi- kowaniu. Przepis art. 12 ust. 3 stanowi, iż częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiada- nych kwalifikacji. Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek częściowej niezdolności do pracy w rozumieniu tego przepisu, nie spełnia więc warunków określonych w art. 57 tej ustawy. W związku z tym nieuprawnionym byłoby przyznanie jej prawa do świadczenia rentowego. Od tego wyroku wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, którą oparła na podstawie naruszenia prawa materialnego - „art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 3 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 57, a także art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30. 10. 2002 r. o ubezpieczeniu społecz- nym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przez ich błędną wykładnię” oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania - „art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. - przez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny, przez uznanie, że wykonywanie zatrud- nienia przez ubezpieczoną zakwalifikowaną do osób częściowo, trwale niezdolnych do pracy, pozbawia ją prawa do skutecznego ubiegania się o należne świadczenie rentowe”. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Sąd Apelacyjny bezzasadnie przyjął, iż wykonywanie przez wnioskodawczynię najprostszej pracy, jaką jest pakowanie gotowych elementów do pudełek, oznacza wykonywanie pracy zgodnej z poziomem jej kwalifikacji. Możliwość przekwalifikowania określona w art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach nie oznacza podjęcia jakiejkolwiek pracy. W przypadku wnio- skodawczyni zdobycie nowego zawodu jest w znacznym stopniu ograniczone jedno- ocznością. Ocena jej zdolności do pracy w odniesieniu do zawodu pakowacza a nie w stosunku do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, narusza powołane w skardze przepisy. W związku z tymi zarzutami wnioskodawczyni wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji organu rentowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może być uwzględniony. Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty doty- czące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a ta kwestia jest regulowana wskazanym w skardze przepisem art. 233 § 1 k.p.c. Ustalenia faktyczne w zakresie zmian w sta- nie zdrowia wnioskodawczyni nie są zresztą w skardze kwestionowane. Przedmio- tem zarzutu jest błąd w ocenie, polegający zdaniem skarżącej na przyjęciu, że mimo istnienia tych zmian zdolność wnioskodawczyni do pracy została zachowana. Zarzut ten należy więc rozpatrywać w granicach pierwszej podstawy skargi kasacyjnej - na- ruszenia prawa materialnego. Ta podstawa skargi jest uzasadniona. Podstawą prawną wcześniejszego przyznania wnioskodawczyni prawa do renty był przepis art. 17 ust.1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.), który w zakresie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do 4 pracy odsyła do przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 1 tej ostatniej ustawy, jednym z warunków uzyskania prawa do renty jest niezdolność do pracy, a definicja tej niezdolności jest zawarta w zacytowanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisie art. 12 ust. 1. Jest w nim mowa o całkowitej lub częściowej utracie o zdolności do pracy zarob- kowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i braku rokowań odzyskania zdol- ności do pracy po przekwalifikowaniu. Jeżeli naruszenie sprawności organizmu jest tego rodzaju, że powoduje częściową niezdolność do pracy, wykonywanie pracy w takim zakresie, w jakim ograniczona sprawność na to pozwala, nie wyklucza istnienia niezdolności do pracy w rozumieniu tej definicji. Rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu występują wówczas, gdy zaprzestanie wykonywania pracy w dotychczasowym zawodzie pozwala na odzyskanie sprawności organizmu przynajmniej w takim zakresie, w jakim istniejące zmiany nie ograniczają w sposób istotny zdolności do zarobkowania w innym zawodzie. Podobnie orzekł Sąd Najwyż- szy w wyroku z dnia 13 czerwca 2000 r., II UKN 587/99 (OSNAPiUS 2001 nr 24, poz. 719), stwierdzając, że rokowania odzyskania zdolności do pracy istnieją wówczas, gdy wykonywanie pracy w innym zawodzie stwarza szansę poprawy stanu zdrowia w stopniu umożliwiającym dotychczasowe zarobkowanie. W innym wyroku z dnia 7 października 2003 r., II UK 79/03 (OSNP 2004 nr 13, poz. 234), Sąd Najwyższy stwierdził , że wykonywanie pracy na stanowisku specjalnie dostosowanym do moż- liwości pracownika nie może być traktowane jako uzyskanie nowych kwalifikacji i nie oznacza odzyskania zdolności do pracy. Stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, że wyko- nywanie prostej, niewymagającej żadnych kwalifikacji pracy, w której niepełnospraw- ność nie jest przeszkodą, jest równoznaczne z przekwalifikowaniem, jest wynikiem błędnej wykładni omawianego przepisu. Przepis art. 12 ust. 3 stanowi, że częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiada- nych kwalifikacji. Kwalifikacje wnioskodawczyni, posiadającej zawód ślusarza, pre- dysponowały ją do wykonywania pracy fizycznej wymagającej pewnej precyzji. Naru- szenie sprawności organizmu w postaci ślepoty jednego oka wyklucza wykonywanie przez nią pracy nie tylko w dotychczasowym zawodzie, ale są dla niej niedostępne także prace fizyczne w innych zawodach wykonywane przy maszynach. Jej zdolność do pracy ogranicza się do wykonywania prac prostych na stanowiskach niewymaga- jących dobrego wzroku. Osoba, której stopień naruszenia sprawności organizmu po- 5 zwala na wykonywanie pracy jedynie na specjalnych stanowiskach, dostępnych dla osób nie w pełni sprawnych, jest częściowo niezdolna do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach. Wnioskodawczyni spełnia ten warunek, zatem przyznanie jej przez Sąd pierwszej instancji prawa do renty wypadkowej było prawi- dłowe. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 k.p.c. uchylił zaskar- żony wyrok i oddalił apelację organu rentowego. ========================================