Fundusz ubezpieczeń społecznych

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, w skrócie FUS, to państwowy fundusz celowy służący finansowaniu świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Nie jest on odrębną instytucją wypłacającą świadczenia, lecz wyodrębnionym zasobem środków publicznych, z którego pokrywa się wydatki związane z ochroną ubezpieczeniową osób podlegających ubezpieczeniom społecznym. Dysponentem funduszu jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Podstawowym źródłem przychodów FUS są składki na ubezpieczenia społeczne opłacane przez ubezpieczonych, płatników składek oraz inne podmioty zobowiązane do ich finansowania. Fundusz może być również zasilany środkami publicznymi, w szczególności dotacjami, gdy wpływy ze składek nie wystarczają na pokrycie należnych świadczeń i kosztów ich obsługi.

W ramach FUS wyodrębnia się fundusze odpowiadające poszczególnym rodzajom ubezpieczeń:

• emerytalny, z którego finansowane są emerytury,
• rentowy, przeznaczony między innymi na renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne,
• chorobowy, finansujący świadczenia związane z czasową niezdolnością do pracy oraz macierzyństwem,
• wypadkowy, obejmujący świadczenia związane z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi.

W przepisach FUS jest wskazywany przede wszystkim jako źródło określonych świadczeń albo punkt odniesienia przy ustalaniu uprawnień i ich wysokości. Przykładowo, prawo do emerytury z FUS może być warunkiem uzyskania innego świadczenia, a wysokość świadczeń z FUS może wpływać na zakres zabezpieczenia roszczeń lub na porównanie z najniższą emeryturą. Przepisy regulujące szczególne świadczenia mogą także odsyłać do zasad obowiązujących przy emeryturach i rentach z FUS. Pojęcie to występuje zatem w prawie ubezpieczeń społecznych, prawie pracy oraz w regulacjach dotyczących emerytur, rent i świadczeń o charakterze kompensacyjnym.