Sygn. akt II Ka 235/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 czerwca 2023r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący:
SSO Dariusz Półtorak
Protokolant:
asystent sędziego Natalia Romańska
przy udziale Prokuratora Katarzyny Korneluk – Kowalczyk
po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r.
sprawy
L. S. oskarżonego z art. 178a § 1 kk, 178b kk
na skutek apelacji, wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II K 414/22
w zaskarżonej części wyrok zmienia w ten sposób, że zawarte w punktach IV i V rozstrzygnięcia dotyczące czynu z art. 178b kk uzupełnia o art.
4 § 1 kk,
w pozostałej zaskarżonej części wyrok utrzymuje w mocy,
zwalnia oskarżonego od wydatków postępowania odwoławczego, które przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.
UZASADNIENIE
Formularz UK 2
Sygnatura akt
II Ka 235/23
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1
CZĘŚĆ WSTĘPNA
1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 11 stycznia 2023 r. w sprawie II K 414/22
1.2. Podmiot wnoszący apelację
☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☐ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ inny
1.3. Granice zaskarżenia
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☒
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana
Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
2.1. Ustalenie faktów
2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
----
----------------------
--------------------------------------------------------------
--------------
-------------
2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
---------
----------------------
--------------------------------------------------------------
--------------
--------------
2.2. Ocena dowodów
2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
------------------
-------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------
2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
------------------
-------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
obrazy przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43a § 2 kk w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 poz. 1855) obowiązującym w chwili orzekania, polegającą na nie orzeczeniu wobec oskarżonego L. S. w związku ze skazaniem za czyn z art. 178b kk, świadczenia pieniężnego w kwocie co najmniej 5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
Apelacja prokuratora okazała się zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy nie budzą wątpliwości, nie były zresztą kwestionowane. Prawidłowa jest ocena prawna zachowania oskarżonego w zakresie czynów opisanych w pkt I i II aktu oskarżenia, a stanowiących przestępstwa z art. 178a § 1 kk i art. 178b kk.
Sytuacja, w której w okresie dzielącym czas popełnienia czynu zabronionego od momentu wyrokowania w przedmiocie odpowiedzialności karnej za ten czyn, następuje zmiana przepisów regulujących zasady tej odpowiedzialności, obliguje do szczególnie wnikliwego przeanalizowania konsekwencji, jakie wynikają z modyfikacji stanu prawnego i wpływu tych modyfikacji na treść orzeczenia. Zasadnicze znaczenia ma wówczas dyrektywa wynikająca z treści
art. 4 § 1 kk, która nakazuje porównanie unormowań obowiązujących w czasie, gdy następuje rozstrzyganie sprawy, z regulacją obowiązującą poprzednio.
Sąd musiał mieć na uwadze, że między czasem popełniania przez oskarżonego przypisanego mu czynu a czasem rozstrzygnięcia o jego odpowiedzialności karnej nastąpiła zmiana przepisów kodeksu karnego. Doszło do tzw. kolizji ustaw w czasie, a zatem w tej sytuacji zgodnie treścią art. 4 § 1 kk, z założenia stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i doktrynie, dominuje pogląd, iż oceny "ustawy względniejszej", w rozumieniu tego przepisu, powinno dokonywać się nie na płaszczyźnie abstrakcyjnej (poprzez porównywanie samej treści ustaw), lecz konkretnej, uwzględniając wszystkie okoliczności popełnionego czynu, biorąc pod uwagę faktyczne konsekwencje prawne, jakie mogą zostać orzeczone wobec sprawcy na podstawie podlegających ocenie ustaw (por. wyrok SN z 3.02.2015 r., IV KK 294/14, LEX nr 1640264). Natomiast w zakresie właściwego stosowania przepisu art. 4 § 1 kk sąd musi dokonać wyboru między konkurującymi ustawami i zastosować całościowo jedną z nich tj. tę, która in concreto jest względniejsza dla sprawcy (por. wyrok SN z 4.01.2002 r., II KKN 303/99, LEX nr 5497).
Dla prawidłowego
stosowania art. 4
§1 kk podstawowe znaczenie ma ustalenie, która z kolidujących
ustaw jest względniejsza
dla
sprawcy
. W rozumieniu
art. 4§1 kk ustawą "względniejszą
dla
sprawcy" jest
ta
ustawa
, która zastosowana w konkretnej sprawie przewiduje dla
sprawcy
najłagodniejsze konsekwencje. Wybór ten musi
być
oparty na ocenie całokształtu konsekwencji wynikających z zastosowania konkurujących ze sobą
ustaw.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba jednoznacznie wskazać, że obowiązkiem Sądu było zbadanie, która z konkurencyjnych ustaw pod względem możliwego do wymierzenia środka karnego (świadczenia pieniężnego) jest względniejsza dla sprawcy. W związku z tym, że ustawa obowiązująca obecnie nakłada na Sąd obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego z art. 39 pkt 7 kk za popełnienie przestępstwa z art. 178b kk. W obowiązującej poprzednio – w czasie popełnienia czynu – ustawie takie świadczenie za popełnienie wskazanego czynu nie było przewidziane. Zestawienie stanów prawnych obowiązujących w chwili popełnienia czynu zabronionego oraz w chwili wyrokowania w przedmiotowej sprawie nie pozostawia wątpliwości, iż przepisy obowiązujące przed zmianą ustawy są względniejsze dla oskarżonego. Naturalnym w tym przypadku staje się zastosowanie reguły określonej w art. 4 § 1 kk. Tym bardziej, że prokurator na rozprawie apelacyjnej zmienił wniosek apelacyjny i wnioskował o uzupełnienie rozstrzygnięć dotyczących czynu z art. 178b kk o art. 4 § 1 kk pomimo, że we wniesionej apelacji prezentował inny pogląd.
Wniosek
zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez dodanie do rozstrzygnięć odnoszących się do występku z art. 178b kk, art. 4 § 1 kk.
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
Zasadność zarzutu prokuratora warunkowała zasadność wniosku apelacyjnego.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
1.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
1.
Przedmiot utrzymania w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 11 stycznia 2023 r. w sprawie II K 414/22
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
Kontrola instancyjna doprowadziła Sąd Okręgowy do przekonania, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nie zaszła potrzeba podjęcia szerszej ingerencji w treść zaskarżonego orzeczenia z urzędu poza zakresem wniesionych apelacji.
5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
1.
Przedmiot i zakres zmiany
Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
zawarte w punktach IV i V rozstrzygnięcia dotyczące czynu z art. 178b kk uzupełnia o art. 4 § 1 kk.
Zwięźle o powodach zmiany
Z uwagi na zasadność zarzutu prokuratora należało podjąć pewną ingerencję w treść zaskarżonego wyroku i dokonano powyżej wskazanych zmian zaskarżonego wyroku. Szerzej o powodach zmiany, w rubryce 3.1.
5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
1.1.
-----------------------------------------------------------------------------------
☐ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
4.1.
-----------------------------------------------------------------------------------
☐ art. 454 § 1 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
----------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Koszty Procesu
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
Przepisy art. 634 kpk i art. 624 § 1 kpk oraz względy słuszności przemawiały za zwolnieniem oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, przy jednoczesnym przejęciu wydatków tego postępowania na rachunek Skarbu Państwa.
PODPIS
1.3. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
1
Podmiot wnoszący apelację
Prokurator
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
Rozstrzygnięcie o karze
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☒
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana