Sygn. akt II C 540/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2019r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. II Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodnicząca: SSO Barbara Konińska
Protokolant: st. sekretarz sądowy Małgorzata Kotlarz
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019r. w R.
sprawy z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. S. w G.
przeciwko K. S.
o zapłatę
1. zasądza od pozwanej K. S. na rzecz powódki Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. S. w G. kwotę 161.360,15 zł (sto sześćdziesiąt jeden tysięcy trzysta sześćdziesiąt złotych i piętnaście groszy) wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, nie wyższej niż odsetki maksymalne za opóźnienie, od dnia 10 października 2017r.;
2. odstępuje od obciążania pozwanej kosztami procesu na rzecz powódki.
Przewodnicząca:
Sygn. akt II C 540/17
UZASADNIENIE
Powódka Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. F. S. w G. pozwem wniesionym dnia 10 października 2017r. wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwana K. S. ma zapłacić powódce kwotę 161.360,15 zł z odsetkami umownymi naliczanymi według zmiennej stopy procentowej stanowiącej czterokrotność stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, nie wyższej jednak niż dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych (odsetki maksymalne za opóźnienie) od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów procesu.
Na uzasadnienie powódka wskazała, iż udzieliła pożyczkobiorcy pożyczki w kwocie 170.000 zł oraz że pozwana poręczyła spłatę pożyczki. Dodała też, że zarówno pozwana jaki pożyczkobiorca zabezpieczyli spłatę pożyczki hipoteką do kwoty 255.000 zł. Wskazała nadto, że wobec śmierci pożyczkobiorcy cała należność z umowy stała się natychmiast wymagalna oraz iż pozwana wystąpiła do powódki o umożliwienie jej dalszej spłaty w ratach i na skutek jej wniosku strony zawarły umowę ugody z której warunków pozwana się nie wywiązała. Dodała, że w związku z wypowiedzeniem ugody powódka zyskała uprawnienie do dochodzenia należności w oparciu o umowę pożyczki, której pozwana nie spłaciła mimo wezwań do zapłaty.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 13 listopada 2017r. Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
Pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła, iż pomimo, że powódka wskazała, że ugoda nie stanowi odnowienia w rzeczywistości nowe zobowiązanie pozwanej wynikało z umowy nowacji a dotychczasowe zobowiązanie wygasło, wobec czego powódka nie ma uprawnień do dochodzenia zapłaty na podstawie umowy pożyczki.
Pismem z dnia 12 marca 2018r. powódka z ostrożności procesowej wniosła o zasądzenie dochodzonych należności na podstawie umowy ugody z dnia 31 lipca 2015r.
Sąd ustalił:
Powódka zawarła w dniu 29 października 2014r. umowę pożyczki z W. S. na kwotę 170.000 zł, którą mu wypłaciła w tej kwocie na cel spłaty innych zobowiązań. Pożyczka miała być zwracana w ratach wraz z odsetkami do dnia 15 lutego 2024r. Pozwana jako małżonka pożyczkobiorcy poręczyła za jego zobowiązania i wyraziła zgodę na zawarcie umowy.
/umowa pożyczki – k. 8-13, regulamin udzielania kredytów i pożyczek – k.14-20, uchwała nr 12 i 22 powódki – k. 21-22, deklaracja członkowska – k. 30, 132, 133, harmonogram spłaty pożyczki – k. 32, potwierdzenie operacji z rachunku – k. 42, statut powódki – k. 43-51, deklaracja poręczyciela – k. 106-109 akt/
Pozwana wraz z mężem jako zabezpieczenie pożyczki ustanowili hipotekę na rzecz powódki do sumy 255.000 zł na stanowiącym odrębną nieruchomość lokalu mieszkalnym będącym ich własnością opisanym w KW nr (...) Sądu Rejonowego w R. /akt notarialny z dnia 30 października 2014r. – k. 62-64, odpis KW nr (...) Sądu Rejonowego w R. (...)– k. 52-61 akt/.
W dniu 25 czerwca 2015r. pożyczkobiorca zmarł /kopia aktu zgonu – k. 23 akt/.
W związku z tym, iż pożyczkobiorca nie wywiązał się z zobowiązania powódka zawarła z pozwaną i z inicjatywy pozwanej w dniu 31 lipca 2015r. umowę ugody, której przedmiotem były zobowiązania wynikające z umowy z dnia 29 października 2014r. wynoszące na dzień podpisania ugody 161.174,56 zł, w tym 160.998,12 zł z tytułu kapitału i kwota 176,44 zł z tytułu odsetek za opóźnienie. Pozwana zobowiązała się do zapłaty powyższych kwot wraz z odsetkami umownymi w ratach do dnia 25 lutego 2018r. Strony umowy ugody zastrzegły, iż powódka ma prawo do wypowiedzenia umowy z 30-dniowym terminem wypowiedzenia i postawienia jej w stan natychmiastowej wymagalności wraz z odsetkami w przypadku stwierdzenia, że warunki ugody nie zostały dotrzymane, a także w wypadku gdy dłużnik nie zapłacił w terminach określonych w umowie dwóch pełnych rat. Strony ugody zastrzegły również, że po upływie terminu wypowiedzenia umowa ugody ulega rozwiązaniu, co oznacza postawienie umowy ugody w stan natychmiastowej wymagalności i konieczność spłaty zadłużenia w terminie określonym przez kasę, oraz że wysokość kosztów zadłużenia obliczona zostanie zgodnie z umową z dnia 29 października 2014r. z uwzględnieniem kosztów określonych w pkt. 2 umowy oraz należności powstałych w związku z podpisaną umowa ugody. Dodały też, że niniejsza ugoda nie stanowi odnowienia.
/wniosek o restrukturyzację – k. 104-105, umowa ugody – k. 24-25, harmonogram spłaty – k. 33, aktualny harmonogram spłaty – k. 130-131, tabela opłat i prowizji – k. 40-41 akt, zeznania świadka I. W. – protokół rozprawy z dnia 12 marca 2019r. – 00:12:46-00:39:24 i 01:23:58-01:30:12/
Pismem z dnia 28 marca 2017r. doręczonym pozwanej w dniu 3 kwietnia 2017r. powódka wypowiedziała umowę ugody w związku z zaprzestaniem przez pozwaną terminowej spłaty zobowiązania /wypowiedzenie umowy wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 26-27, wezwania do zapłaty z potwierdzeniem nadania – k 34-40 akt/. Pismem z dnia 9 sierpnia 2017r. doręczonym w dniu 18 sierpnia 2017r. powódka wezwała pozwaną do ostatecznej zapłaty /pismo jak wyżej z potwierdzeniem odbioru – k. 28-29 akt/.
Na dzień 10 października 2017r. zadłużenie pozwanej z tytułu umowy poręczenia wobec powódki wynosiła 161.360,15 zł, w tym kapitał pożyczki 149.581,48 zł i odsetki od kapitału w kwocie 11.737,05 zł /raport spłaty – k. 65-66, rozliczenie wysokości zadłużenia – k. 31, szczegółowe rozliczenie zadłużenia – k. 96-99, zestawienie operacji na rachunku IKS – k. 100-103 akt/.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2017r. powódka złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli z dnia 31 lipca 2015r. powołując się na to, iż nie została poinformowana przez pracowników o wszystkich warunkach spłaty, a w szczególności, że ostatnia rata spłaty będzie wynosiła 134.758,66 zł /oświadczenie jak wyżej wraz z dowodem nadania i doręczenia – k. 116-119 akt/.
Pozwana otrzymuje 2.800 zł emerytury. Posiada zadłużenie w banku w wysokości około 15.000 zł, gdzie miesięczna rata wynosi 520 zł. Z obawy, iż jej mąż posiada inne długi odrzuciła spadek po nim, mimo iż jest współwłaścicielem mieszkania, którego udział w wysokości ½ w prawie własności wchodził w skład spadku. Płaci 650 zł czynszu miesięcznie, 400 zł za gaz wodę i prąd, telefon 60 zł, telewizja 90 zł. Spłaca kwotą po 200 zł miesięcznie pożyczki zaciągnięte u osób fizycznych. Wydaje na swoje leczenie około 400-500 zł miesięcznie. Przeszła 11 operacji i wymaga stałego leczenia.
/zeznania pozwanej – protokół rozprawy z dnia 12 marca 2019r. – 00:40:44-01:23:57/
Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka Z. M., jako zbędny dla rozstrzygnięcia wobec ustalenia okoliczności, które miały być przedmiotem tegoż dowodu na podstawie innych dowodów zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy.
Sąd zważył, co następuje:
Powód wywodził swoje roszczenie z faktu nienależytego wykonania przez pozwaną umowy poręczenia z dnia 29 października 2014r. (art. 876 § 1 i 2 k.p.c.). Na podstawie tej umowy pozwana zobowiązała się wykonać zobowiązanie zaciągnięte przez jej męża wobec powódki w umowie pożyczki zabezpieczonej hipoteką z dnia 29 października 2014r.
Pozwana jedynie częściowo wykonała swoje zobowiązanie i należność wynikająca z umowy pożyczki poręczonej przez pozwaną została spłacona jedynie w części. Nie było żadnych wątpliwości, iż objęte umową świadczenie wypłacono mężowi pozwanej pozostającego z nią we wspólności majątkowej małżeńskiej. Sąd zaś uznał zarzuty pozwanej wyłącznie za linię obrony zmierzającą do uniknięcia przez nią niekorzystnych skutków prawnych. Z umowy ugody jaką pozwana zawarła z powódką wprost i jednoznacznie wynika, iż umowa ta nie stanowi odnowienia, do ugody tej został też dołączony harmonogram spłaty zawierający tzw. „ratę balonową”. Pozwana miała możliwość przeczytania ugody, zapoznania się z jej treścią, a nawet od niej odstąpienia, czego nie uczyniła. Jej oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego rzekomo pod wpływem błędu należy uznać za nieskuteczne. Pozwana nie wykazała bowiem, by jej ewentualny błąd został wywołany przez pracowników powódki, by o jej błędzie wiedzieli lub mogli go z łatwością zauważyć, skoro powódce został wręczony harmonogram spłaty z którym mogła i powinna się szczegółowo zapoznać. Z tego zaś harmonogramu jednoznacznie wynika wysokość ostatniej raty. Nawet jeśli przy pobieżnym zapoznaniu się z harmonogramem pozwana mogła nie zauważyć wysokości ostatniej raty miała możliwość w czasie późniejszym zapoznać się dokładnie z treścią tego harmonogramu. Nie sposób zaś uznać, że pracownicy powódki mogli przypuszczać, że pozwana jest przekonana, że w ratach po około 2.400 zł miesięcznie spłaci zadłużenie w kwocie 161.174,56 zł w ciągu niespełna pięciu lat skoro pierwotna umowa pożyczki w kwocie o niespełna 9 tysięcy wyższej zawierana była na okres 10 lat, o czym pozwana jako poręczyciel wiedziała.
Skoro zaś umowa ugody nie została przez pozwaną wykonana a jej zawarcie nie stanowiło odnowienia – co wynika jednoznacznie z treści umowy - powódka może skutecznie dochodzić od pozwanej zapłaty na podstawie umowy poręczenia. Wobec tego zaś, iż pozwana nie wykazała, by wywiązała się z zaciągniętego zobowiązania i uregulowała powstałe w spłacie pożyczki zadłużenie wraz z odsetkami wynikającymi z umowy Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 876 § 1 w zw. z art. 354 § 1 k.c i uwzględnił żądanie pozwu.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i § 2, 2 1 k.c.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. odstępując od obciążania nimi pozwanej na jej wniosek w całości. Wnioskowi temu nie sprzeciwił się zresztą pełnomocnika powódki na rozprawie w dniu 12 marca 2019r. Sąd wziął pod uwagę, iż pozwana znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej a z uwagi na stan zdrowia i zaawansowany wiek nie jest w stanie tej sytuacji poprawić. Przy uwzględnieniu zaś koniecznych jej wydatków na leczenie i niezbędne utrzymanie w ocenie Sądu zachodzi szczególna sytuacja uzasadniająca brak obciążenia pozwanej kosztami procesu. Sąd uwzględnił przy tym pod uwagę, iż czego nie kwestionowała powódka, środki z umowy pożyczki przeznaczone zostały w całości na spłatę długów zaciągniętych przez męża pozwanej na nieznany dla niej cel oraz że ze środków tych nie korzystała, W tej sytuacji sprzecznym z zasadami współżycia społecznego byłoby obciążanie jej kosztami procesu, co prowadziłoby do pogorszenia jej już i tak złej sytuacji materialnej.
Sędzia:
/SSO B. Konińska/
Sygn. akt II C 540/17
R., dnia 1 kwietnia 2019r.
ZARZĄDZENIE
1. odnotować wpływ uzasadnienia wyroku;
2. doręczyć odpis wyroku wraz z uzasadnieniem:
- pełnomocnikowi powódki – r.pr. M. J.,
- pełnomocnikowi pozwanej – r.pr. A. H.;
3. przedłożyć akta po upływie 21 dni od wykonania lub z wpływem.
SSO Barbara Konińska