Uchwała I KZP 8/01

UCHWAŁA Z DNIA 27 KWIETNIA 2001 R. I KZP 8 /01 Wniosek skazanego o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie może być skutecznie cofnięty i podlega rozpoznaniu. Przewodniczący: sędzia SN J. Skwierawski. Sędziowie SN: L. Misiurkiewicz (sprawozdawca), A. Siuchniński. Prokurator Prokuratury Krajowej: R. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Dariusza L., po rozpoznaniu, przekazane- go na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., przez Sąd Apelacyjny w K., postano- wieniem z dnia 28 lutego 2001 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: Czy cofnięcie przez skazanego wniosku, którym zainicjował postępowanie o warunkowe zwolnienie uprawnia sąd penitencjarny do odstąpienia od merytorycznego rozstrzygnięcia o przedmiocie tego postępowania? uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. U Z A S A D N I E N I E Stosownie do treści art. 161 § 1 k.k.w. orzekanie o warunkowym przedterminowym zwolnieniu należy do sądu penitencjarnego. W postępowaniu wykonawczym, a więc również w przedmiocie wa- runkowego przedterminowego zwolnienia, sąd ten orzeka na wniosek pro- kuratora, skazanego albo jego obrońcy lub pełnomocnika oraz z urzędu 2 (art. 19 § 1) a także na wniosek dyrektora zakładu karnego lub sądowego kuratora zawodowego (art. 161 § 2). W kwestii dotyczącej formy decyzji, jaką należy podjąć w wypadku, gdy skazany złożył wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie, a następnie wniosek ten cofnął należy w pierwszej kolejności rozważyć do- puszczalność cofnięcia takiego wniosku przez skazanego. Skoro skazany jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie, to niewątpliwie nie ma podstaw do twierdzenia, że nie może on zmienić swojego stanowiska i wyrazić woli cofnięcia wniosku, który stanowił podstawę wszczęcia postępowania o wa- runkowe przedterminowe zwolnienie. O dopuszczalności odwołania czyn- ności procesowej przesądza zasada kontradyktoryjności, zgodnie z którą strona ma prawo zabiegać o pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie, jak rów- nież ma prawo zrezygnować z tej inicjatywy, po stwierdzeniu, że nie osią- gnie korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. W odniesieniu do cofnięcia przez skazanego wniosku o warunkowe przedterminowego zwolnienie problem sprowadza się do konsekwencji ja- kie pociąga za sobą taka decyzja skazanego. Chodzi mianowicie o to, czy cofnięcie przez skazanego wniosku, któ- rym zainicjował on postępowanie o warunkowe przedterminowe zwolnienie uprawnia sąd penitencjarny do odstąpienia od merytorycznego rozstrzy- gnięcia w przedmiocie tego postępowania przez pozostawienie wniosku bez rozpoznania lub przez umorzenie postępowania w warunkach, kiedy skazany formalnie nabył prawo do warunkowego przedterminowego zwol- nienia, a więc nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 161 § 3 k.k.w (uchwała SN z dnia 20 czerwca 2000 r. I KZP 16/2000, OSNKW, 2000, z. 7, poz. 60). Tylko w tym ostatnim wypadku wniosku skazanego lub jego obrońcy sąd penitencjarny nie rozpoznaje, jako złożonego przed upływem wymienionych w nim terminów. 3 W warunkach spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 77 § 2 lub art. 78 Kodeksu karnego sąd jest zobowiązany do merytorycznego rozpo- znania wniosku skazanego, niezależnie od wyrażonej przez niego następ- nie woli wycofania wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Obowiązek ten wynika zarówno z art. 19 § 1, jak i z art. 22 k.k.w. Szczególnego podkreślenia wymaga treść art. 19 § 1 k.k.w, zgodnie z którą złożenie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie jest ko- niecznym warunkiem do rozstrzygnięcia tej kwestii, ponieważ w postępo- waniu wykonawczym sąd może orzekać również z urzędu. Argument o orzekaniu w przedmiocie przedterminowego warunkowe- go zwolnienia wbrew woli skazanego, wyrażonej cofnięciem wniosku, jest zupełnie nieprzekonujący. Trudno przyjąć, że skazany cofa wniosek o wa- runkowe przedterminowe zwolnienie w sytuacji, gdy liczy na korzystne dla siebie rozstrzygnięcie. Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd może warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary tylko wówczas, gdy zachodzą przesłanki określone art. 77 § 2, art. 78 k.k. i w art. 77 § 1 k.k. Brak również – zdaniem Sądu Najwyższego – podstaw do umorzenia przez sąd postępowania w przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia – na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. Należy się zgodzić ze stanowi- skiem zaprezentowanym przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu (postano- wienie z 18 listopada 1998 r. – II AKZ1 125/98, OSA 1999, z. 2, poz. 15), że art. 15 § 1 k.k.w odnosi się do umorzenia całego postępowania wykonaw- czego i nie można na tej podstawie umarzać postępowania w sprawie o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Wynika to wyraźnie z treści tego przepisu, z uwagi na wymienione w nim przesłanki umorzenia postępowa- nia wykonawczego (przedawnienie wykonania kary, śmierć skazanego lub inna przyczyna wyłączająca to postępowanie). Jak już podkreślono wyżej, w postępowaniu wykonawczym sąd może orzekać także z urzędu, dlatego wniosek złożony w sprawie o warunkowe 4 przedterminowe zwolnienie nie stanowi niezbędnego warunku rozstrzy- gnięcia przez sąd tej kwestii. Cofnięcie wniosku przez skazanego nie może więc prowadzić do pozostawienia go bez rozpoznania ani do umorzenia postępowania w sprawie o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Złożony przez skazanego wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie, zobowiązuje sąd penitencjarny do jego merytorycznego rozpo- znania, niezależnie od stanowiska skazanego, który następnie oświadczył, że wniosek ten cofa. Z tych też powodów Sąd Najwyższy uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.