Postępowanie wykonawcze

Postępowanie wykonawcze to postępowanie, którego celem jest doprowadzenie do wykonania prawomocnego lub wykonalnego rozstrzygnięcia, ugody albo innego obowiązku wynikającego z ustawy. Stanowi etap następujący po rozpoznaniu sprawy albo odrębną fazę postępowania, w której nie rozstrzyga się już co do zasady, kto ma rację, lecz zapewnia realizację ustalonych praw i obowiązków.

W postępowaniu cywilnym podstawą wszczęcia jest w szczególności wykonalne orzeczenie sądu, ugoda sądowa lub ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd. Postępowanie może prowadzić sąd albo organ egzekucyjny, a jego przedmiotem jest między innymi wyegzekwowanie świadczenia pieniężnego, wydanie rzeczy, wykonanie określonej czynności lub zaniechanie działania. W sprawach opiekuńczych elementy wykonawcze mogą obejmować także kontrolę warunków sprawowania opieki lub kurateli oraz zebranie informacji o sytuacji małoletniego.

W prawie karnym postępowanie wykonawcze służy wykonaniu orzeczonych kar, środków karnych i innych środków określonych w orzeczeniu. Obejmuje między innymi wykonywanie kary pozbawienia wolności, ograniczenia wolności i grzywny, nadzór nad przestrzeganiem nałożonych obowiązków oraz działania wspierające readaptację społeczną skazanego. Z tym etapem wiążą się również rozstrzygnięcia dotyczące kolejności wykonywania kar, zaliczania okresów ich wykonywania, zawieszenia lub umorzenia postępowania oraz postępowania w razie niemożności wykonania orzeczenia, także gdy jego wykonanie ma nastąpić w innym państwie.

Termin występuje również w postępowaniach dyscyplinarnych, w tym dotyczących adwokatów, rzeczników patentowych i członków Polskiego Związku Łowieckiego. Oznacza wtedy etap realizacji rozstrzygnięcia organu dyscyplinarnego, po zakończeniu dochodzenia i postępowania przed właściwym sądem lub organem. Szczegółowe zasady zależą od rodzaju sprawy, lecz wspólną cechą postępowania wykonawczego jest praktyczne urzeczywistnienie skutków rozstrzygnięcia.