Postanowienie I KZP 21/05

POSTANOWIENIE Z DNIA 20 LIPCA 2005 R. I KZP 21/05 Wyrażenie „bezpośrednio potem” (art. 325c pkt 1 k.p.k.) w określo- nych warunkach, tj. przy zachowaniu nieprzerwanej ciągłości czasowej między czynem, zawiadomieniem o nim policji, jak i dokonywanymi przez policję czynnościami związanymi ze pościgiem, może oznaczać także okres nawet kilku dni po popełnieniu przestępstwa. Przewodniczący: sędzia SN R. Malarski. Sędziowie SN: J. Sobczak (sprawozdawca), E. Strużyna. Prokurator Prokuratury Krajowej: M. Staszak. Sąd Najwyższy w sprawie Rafała K., po rozpoznaniu, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 18 marca 2005 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadni- czej wykładni ustawy: „Czy pozbawieniem wolności w rozumieniu art. 325c pkt 1 k.p.k. jest każde pozbawienie wolności z wyjątkiem zatrzymania lub tymczasowego aresz- towania wobec sprawcy ujętego na gorącym uczynku lub bezpośrednio po- tem, czy też tylko takie, które uniemożliwia lub utrudnia oskarżonemu reali- zację jego uprawnień procesowych, które wyłącza możliwość prowadzenia dochodzenia, a w konsekwencji rozpoznania sprawy w trybie uproszczo- nym?” p o s t a n o w i ł odmówić podjęcia uchwały. 2 U Z A S A D N I E N I E Z przedstawionym powyżej zagadnieniem prawnym wystąpił, w trybie art. 441 § 1 k.p.k., Sąd Okręgowy w K. w następującym układzie proceso- wym: Do Sądu Rejonowego w C. wpłynął akt oskarżenia przeciwko Rafa- łowi K., zawierający zarzut popełnienia przestępstwa z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. Sąd Rejonowy prowadził postępowanie w trybie uproszczonym, które następnie zostało zakończone wydanym w dniu 18 sierpnia 2004 r. skazu- jącym wyrokiem zaocznym. Od powyższego wyroku apelację wniósł osobiście oskarżony. Rozpoznając ją, Sąd Okręgowy w K., postanowieniem z dnia 18 mar- ca 2005r., na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przedstawił Sądowi Najwyższe- mu zagadnienie prawne wymagające – jego zdaniem – zasadniczej wy- kładni ustawy. Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o odmowę podjęcia uchwały. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego istotnym problem interpretacyjnym jest taki problem, który dotyczy np. przepisu rozbieżnie interpretowanego w praktyce sądowej lub przepisu o oczywiście wadliwej redakcji bądź niejasno sformułowanego, umożliwiającego przeciwstawne interpretacje (por. postanowienie SN z dnia 16 czerwca 1993 r., I KZP 14/93, Wok. 1993, nr 11, s. 8; uchwała SN z dnia 18 listopada 1998r., I KZP 16/98, OSNKW 1998, z. 11-12, poz. 48). Ponadto pytanie przedstawione Sądowi Najwyższemu musi być także ści- śle powiązane z okolicznościami sprawy, a mówiąc wprost, zaistnieć musi taka sytuacja procesowa, w której dokonanie wykładni określonego przepi- su (lub przepisów) konieczne jest dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. 3 Sąd odwoławczy nie jest zatem uprawniony do kierowania pytań dotyczą- cych zagadnień, które nie pojawiły się, jako problem, w konkretnej sprawie (postanowienie SN z dnia 20 listopada 1997 r., I KZP 22/97, OSN Prok. i Pr. 1998, nr 1, poz. 17). Zdaniem Sądu Najwyższego, przedstawione przez Sąd Okręgowy w K. zagadnienie prawne nie ma znaczenia dla rozpoznania apelacji, albo- wiem w przedmiotowej sprawie wątpliwości Sądu Okręgowego sprowadza- ją się do kwestii interpretacji zawartego w art. 325c pkt 1 k.p.k wymogu „ujęcia na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem”. Pojęcie to było wie- lokrotnie interpretowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wymóg ujęcia wskazany w pkt 1 art. 325c k.p.k. oznacza, że chodzi o schwytanie sprawcy podczas popełniania lub usiłowania popeł- niania przestępstwa (tj. na gorącym uczynku) albo bezpośrednio potem, czyli w miejscu jego dokonania (usiłowania) bądź w pościgu, podjętym przy zachowaniu jego nieprzerwanej ciągłości czasowej między czynem a dzia- łaniem zmierzającym do ujęcia, które powinno nastąpić nie później niż bezpośrednio po czynie. Ujęcia może dokonać zarówno organ ścigania, jak i osoba prywatna, która następnie niezwłocznie przekazuje sprawcę temu organowi w celu zatrzymania (por. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, s. 831-832). Zdaniem Sądu Najwyż- szego, użyte w treści art. 325c pkt 1 k.p.k. wyrażenie „bezpośrednio po- tem”, w określonych warunkach, tj. przy zachowaniu nieprzerwanej ciągło- ści czasowej między czynem a zawiadomieniem o nim policji, jak i dokony- wanymi przez policję czynnościami związanymi z pościgiem, może obej- mować okres nawet kilku dni po dokonaniu czy usiłowaniu dokonania prze- stępstwa. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że zatrzymanie oskarżonego Rafała K. nastąpiło w okolicznościach, o których mowa w art. 325c pkt 1 k.p.k., albowiem zdarzenie objęte postępowaniem miało miejsce około godz. 19.00 w dniu 1 września 2003 r., a zatrzymanie Rafała K. tego 4 samego dnia o godz. 21.30, w trakcie dokonywania przez policję czynności związanych z pościgiem. W związku z powyższym Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspo- zytywnej postanowienia.