Sygn. akt I C 550/24
UZASADNIENIE
Powód (...) 1 Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w A. domagał się od Ł. S. zapłaty kwoty 118.844,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu powód wskazał, że pozwany Ł. S. zawarł z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w A. w dniu 20 kwietnia 2020r. umowę kredytu w rachunku bieżącym nr (...), na podstawie której bank udzielił mu kredytu w kwocie 100.000 zł. W pozwie powód konsekwentnie posługiwał się dla oznaczenia umowy kredytu numerem (...). W związku z niewywiązywaniem się z umowy umowa została wypowiedziana i z dniem 18 lutego 2022 r. roszczenie stało się wymagalne. Wierzytelność z tego tytułu stała się przedmiotem cesji dokonanej na podstawie umowy z dnia 2 marca 2023r. zawartej pomiędzy (...) S.A. i powodem, poprzez aneks nr (...) z dnia 21 kwietnia 2023r. do umowy cesji i załączony do niego załącznik nr 1, w którym wskazano, że przedmiotem cesji jest wierzytelność z tytułu umowy zawartej z Ł. S. o nr (...).
Żądanie pozwu zostało objęte nakazem zapłaty z dnia 2 sierpnia 2024r.
W toku postępowania dla pozwanego Ł. S. został ustanowiony kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Kurator wniósł skutecznie sprzeciw od nakazu zapłaty. W sprzeciwie kurator domagał się oddalenia powództwa w całości oraz przyznania wynagrodzenia za czynności pełnione jako kurator procesowy pozwanego. W uzasadnieniu kurator zarzucił brak skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu w związku z jego niedoręczeniem pozwanemu, brak oznaczenia umowy kredytu numerem, którym następnie bank oraz powód posługiwali się w celu jej identyfikacji w dokumentacji oraz złożenie pozwu wyłącznie z zamiarem przerwania okresu przedawnienia, nie zaś w celu dochodzenia roszczenia.
Sąd ustalił, co następuje.
W dniu 20 kwietnia 2020r. pozwany Ł. S. zawarł z (...) S.A. umowę kredytu w rachunku bieżącym nr (...). Integralnymi częściami umowy kredytu, zgodnie z pkt 15 umowy, były wyszczególnione w tym postanowieniu Regulaminy, które nie zostały dołączone do akt sprawy. Poza tytułem umowy na umowie zostały zamieszczone dwa kody kreskowe – o nr (...) oraz (...). W umowie wskazano adres zamieszkania pozwanego oraz adres prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Żaden ze wskazanych adresów nie został oznaczony jako „adres do korespondencji”. Zgodnie natomiast z pkt 11 umowy bank zobowiązał się do wysyłania wypowiedzenia umowy na adres korespondencyjny kredytobiorcy.
W dniu 22 lutego 2022r. bank wysłał pozwanemu wezwanie do zapłaty w związku z zaległością powstałą na mbiznes konto standard o numerze rachunku (...). Wezwanie zostało wysłane na adres wskazany jako adres prowadzonej działalności gospodarczej pozwanego i zostało zwrócone jako niepodjęte w terminie.
W dniu 24 marca 2022r. bank wysłał pozwanemu ostateczne wezwanie do zapłaty w związku z zaległością powstałą na mbiznes konto standard o numerze (...). Wezwanie to również zostało wysłane na adres wskazany jako adres prowadzonej działalności gospodarczej i zostało zwrócone jako niepodjęte w terminie.
W dniu 27 maja 2025r. bank wysłał pozwanemu wypowiedzenie umowy rachunku bankowego mbiznes konto standard o numerze (...) o numerze (...) z powodu nie spłacenia zaległości. Wypowiedzenie to, tak jak poprzednie pisma, zostało wysłane na adres działalności gospodarczej pozwanego i zostało odebrane przez R. R., której jakikolwiek związek z pozwanym nie został ustalony.
W dniu 28 marca 2023r. powód wysłał na adres działalności gospodarczej pozwanego zawiadomienie o dokonaniu przelewu wierzytelności z tytułu umowy łączącej pozwanego z bankiem bez wskazania szczegółowego określenia, której umowy przelew dotyczy.
Przelew wierzytelności został dokonany pomiędzy bankiem a powodem na podstawie aneksu nr (...) z dnia 21 marca 2023r. do umowy cesji z dnia 2 marca 2023r. W załączniku nr 1 do tego aneksu wskazano, że przedmiotem cesji jest umowa o nr (...).
/dowód: umowa kredytu, k. 15-20, wezwanie z dnia 22 lutego 2022r., k. 26-27, wezwanie z dnia 24 marca 2022r., k. 28-29, wypowiedzenie umowy, k. 31-32v, umowa cesji, k. 42-47v, aneks nr (...) k. 47v-52v, załącznik nr 1 k. 53/
Sąd zważył, co następuje.
Powództwo okazało się niezasadne i jako takie podlegało oddaleniu.
Sąd ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, w szczególności dokumenty przedłożone przez strony procesu. Dokumenty te nie były co do zasady kwestionowane pod względem ich autentyczności, ani wiarygodności, a także w tym zakresie nie budziły wątpliwości Sądu. W konsekwencji stanowiły one miarodajne źródło ustaleń faktycznych w sprawie.
Na wstępie należy zauważyć, że powód wskazał jako podstawę dochodzonego roszczenia umowę kredytu w rachunku bieżącym nr (...). Podkreślenia zaś wymaga, iż umowa kredytu w rachunku bieżącym oraz umowa rachunku bankowego stanowią dwa odrębne stosunki prawne, mimo że pozostają ze sobą funkcjonalnie powiązane.
Umowa rachunku bankowego została uregulowana w art. 725 i nast. k.c. Jej istotą jest zobowiązanie banku do przechowywania środków pieniężnych posiadacza rachunku oraz przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych. Z kolei umowa kredytu została unormowana w art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe i polega na oddaniu przez bank do dyspozycji kredytobiorcy oznaczonej kwoty środków pieniężnych na oznaczony cel i czas, przy jednoczesnym zobowiązaniu kredytobiorcy do ich zwrotu wraz z odsetkami oraz prowizją. Odmienny jest zatem zarówno przedmiot świadczeń stron, jak i źródło obowiązków wynikających z każdego z tych stosunków prawnych. Fakt, że kredyt odnawialny został udzielony w rachunku bieżącym prowadzonym przez bank, nie prowadzi jeszcze do utożsamienia obu umów ani do przyjęcia, że czynności prawne odnoszące się do jednej z nich wywierają automatycznie skutki względem drugiej. Taki skutek musiałby wynikać z wyraźnych postanowień umownych bądź regulaminowych, których wykazanie obciąża stronę wywodzącą z nich skutki prawne (art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.).
W realiach niniejszej sprawy powód dochodził roszczenia wywodzonego z umowy kredytu w rachunku bieżącym. Do pozwu załączona została wyłącznie umowa kredytu, oznaczona jako „umowa kredytu w rachunku bieżącym nr (...)”. Powód nie przedłożył natomiast ani umowy rachunku bankowego, ani regulaminów stanowiących integralną część umowy kredytu, ani jakiegokolwiek innego dokumentu pozwalającego na ustalenie relacji pomiędzy umową kredytu a umową oznaczoną numerem (...). Przedłożona umowa kredytu nie została natomiast oznaczona numerem (...), którym posługiwał się powód w pozwie oraz w dokumentach mających wykazywać następstwo prawne po pierwotnym wierzycielu. Zgromadzony materiał dowodowy nie zawiera żadnego dokumentu pozwalającego przyjąć, że numer (...) odnosił się do umowy kredytu stanowiącej podstawę faktyczną powództwa. Brak jest również dokumentów wskazujących, iż numer ten identyfikował rachunek bankowy, dla którego został ustanowiony limit kredytowy, a tym bardziej że oznaczenia te pozostawały wzajemnie tożsame. Przedstawione przez powoda twierdzenia w tym zakresie pozostały całkowicie gołosłowne.
Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny legitymacji czynnej powoda. Z przedłożonych dokumentów cesyjnych wynika bowiem wyłącznie nabycie wierzytelności związanej z umową oznaczoną numerem (...). Skoro jednak materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że umowa kredytu stanowiąca podstawę dochodzonego roszczenia jest tożsama z umową oznaczoną numerem (...), nie sposób uznać, aby powód wykazał przejście na jego rzecz wierzytelności dochodzonej w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji nie udowodnił on swojej legitymacji czynnej procesowej. Samo powołanie się na zawarcie umowy cesji nie jest wystarczające. Niezbędne było bowiem wykazanie, że przedmiot przelewu obejmował konkretną wierzytelność dochodzoną pozwem, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.
Niezależnie od powyższego powód nie wykazał również, aby wierzytelność dochodzona pozwem stała się wymagalna.
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa (...)2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 695) obowiązującym od dnia 18 kwietnia 2020 r. do dnia 1 lipca 2023 r., nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.
Stan epidemii został wprowadzony na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 340) z dniem 20 marca 2020 r. i został zniesiony z dniem 16 maja 2022 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Stan zagrożenia epidemicznego został wprowadzony z dniem 16 maja 2022 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1028) i zniesiony z dniem 1 lipca 2023 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1118)
Zasady powyższej nie stosuje się do postępowań:
- w sprawach, o których mowa w
art. 15f ust. 9 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych,
- postępowań podatkowych, o których mowa w dziale IIIB
ustawy z 29 sierpnia1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.),
- kontrolnych w zakresie: kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz postępowań podatkowych, jeżeli kontrole lub postępowania te wiążą się z podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego.
Zasada ta nie obowiązuje także w przypadku przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez:
a) sądy i Trybunały,
b) prokuraturę i inne organy ścigania,
c) komornika sądowego,
d) organ administracji publicznej.
Wprowadzone tym przepisem wyjątki od stosowania zawieszenia "fikcji doręczenia" niewątpliwie nie mają zastosowania do pism wysyłanych przez powoda.
Uwzględniając zatem, z jednej strony, że niedopuszczalne jest uznanie za doręczoną przesyłki awizowanej przez operatora pocztowego, a z drugiej, że powód nie tylko nie wykazał, ale i nie twierdził, że dokonał doręczenia w inny sposób, należało ocenić, że wypowiedzenie pozwanemu umowy kredytowej nie było skuteczne. W ustawie posłużono się bowiem sformułowaniem, które w istotny sposób ingeruje w treść art. 61 k.c. i stosowaną dotychczas wykładnię. Ustawodawca z góry zakłada, że adresat nie będzie mógł zapoznać się z treścią oświadczenia woli złożonego w formie przesyłki za potwierdzeniem odbioru. Nieodebranie pisma z poczty w trakcie trwającej pandemii nie spowoduje (jak dotychczas), skutku doręczenia, a wręcz przeciwnie, pismo będzie uznawane jako niedoręczone. Wątpliwa jest, wobec tak stanowczego brzmienia przepisu ("nie można uznać za doręczone"), prawna możliwość udowodnienia, że adresat mógł zapoznać się z treścią przesyłki. Od woli adresata (np. pracownika lub pracodawcy), który podejmie pismo lub nie, zależeć będzie czy pismo zostanie skutecznie doręczone (tak komentarz do ustawy z dnia 1 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa (...)2, W. (...) 2020, wyd. 1/Gładoch).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż, zarówno wezwanie do zapłaty z dnia 22 lutego 2022 r. do zapłaty zaległości kredytowej z pouczeniem o możliwości złożenia w terminie 14 dni wniosku o restrukturyzację zadłużenia zgodnie z art. 75c ust. 2 ustawy Prawo bankowe, ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 24 marca 2022 r. zostały zwrócone z adnotacją poczty o nie podjętych awizowanych przesyłkach, co powoduje iż nie mogą być, zgodnie z brzmieniem wyżej cytowanego art. 98 ust. 1 ustawy, uznane za skutecznie doręczone pozwanemu w trybie art. 139 § 1 k.p.c. z uwagi na okoliczność, iż próba ich doręczenia pozwanemu przypadła w okresie stanu epidemii.
Brak doręczenia pozwanemu tej korespondencji powoduje nieskuteczność wypowiedzenia umowy kredytowej.
Skoro powód wywodził swoje roszczenie z faktu skutecznego wypowiedzenia pozwanemu umowy kredytowej, co nie miało miejsca, to roszczenie Banku jest niewymagalne, a konsekwencją tego jest oddalenie powództwa jako przedwczesnego.
W postępowaniu cywilnym ciężar udowodnienia faktów uzasadniających żądanie pozwu spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.). Powód powinien był zatem wykazać zarówno nabycie dochodzonej wierzytelności, jak i jej wymagalność. Żadna z tych okoliczności, jak już wyżej wskazano, nie została w niniejszej sprawie udowodniona, a co za tym idzie – przesądziło to o niezasadności dochodzonego roszczenia w całości i skutkowało oddaleniem powództwa.
Sąd przyznał kuratorowi ustanowionemu dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu wynagrodzenie w kwocie 2.160 zł na podstawie art. 144 § 1 k.p.c. w zw. z § 1 ust. 1 i 3 oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, mając na uwadze zakres podjętych przez kuratora czynności oraz charakter i stopień skomplikowania sprawy.