Sygn. akt: I C 450/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 grudnia 2025 roku
Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący:
Sędzia Anna Wołujewicz
Protokolant:
p.o. protokolanta sądowego Alicja Sas
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 roku w Człuchowie
na rozprawie
sprawy z powództwa P. (...) S.A. z siedzibą w V.
przeciwko J. L., C. L. i M. L.
o zapłatę
1.
oddala powództwo,
2.
zasądza od powoda P. (...) S.A. z siedzibą w V. solidarnie na rzecz pozwanych J. L., C. L. i M. L. kwotę 5.400,00 złotych (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.
Sygn. akt I C 450/24
UZASADNIENIE
Powód P. (...) S.A. z siedzibą w V., reprezentowany przez radcę prawnego, w dniu 23 października 2024 roku wniósł przeciwko pozwanym C. L., J. L. i M. L. do Sądu Rejonowego w Człuchowie pozew o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 60.105,35 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 16 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty, zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wydanego w sprawie orzeczenia do dnia zapłaty oraz o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Słupsku pod sygn. akt I C (...) w związku z toczącym się postępowaniem z powództwa kredytobiorców, które opiera się m.in. na żądaniu uznania umowy kredytu za trwale bezskuteczną (nieważną).
W uzasadnieniu wskazał, że bank zmierza do rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy stronami, które powstały w związku z zarzutem nieważności (bezskuteczności trwałej) umowy, podniesionym w sprawie z powództwa strony pozwanej, prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Słupsku o sygn. akt I C (...). W ww. sprawie strona pozwana złożyła pozew o zapłatę oraz o ustalenie nieważności umowy w całości, dochodząc tych roszczeń kumulatywnie. Następnie, z uwagi na fakt dokonania pełnej spłaty kredytu, pismem z dnia 12 lipca 2023 roku pozwani cofnęli swój pozew w zakresie żądania ustalenia nieważności umowy. Zdaniem strony wydanie prawomocnego wyroku zasądzającego w kwestii zapłaty będzie wiązało się z przesłankowym ustaleniem przez sąd nieważności umowy. Podkreślono, że zgłaszane niniejszym pozwem roszczenie powoda ma charakter roszczenia restytucyjnego związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń z tytułu umowy kredytu, którą sąd może uznać za nieważną. Wysokość roszczeń restytucyjnych objętych żądaniem niniejszego pozwu ustalona została na podstawie dokumentów potwierdzających wpłaty dokonane przez powoda na rzecz strony pozwanej w ramach obsługi umowy kredytu hipotecznego. Roszczenia restytucyjne we wskazanej wysokości pozostają zgodne z zasadami ochrony przyznanej konsumentom na mocy Dyrektywy 93/13.
W ocenie powoda rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie może nastąpić przed ostatecznym i niezaskarżalnym rozpoznaniem ww. zarzutu nieważności umowy, w związku z czym bank wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy z powództwa strony pozwanej. Powód zwrócił uwagę, że: do chwili obecnej w sprawie z powództwa strony pozwanej o zapłatę i uznanie umowy za nieważną nie został wydany prawomocny wyrok, który przesądzałby w sposób definitywny, że zawarta umowa jest nieważna z uwagi na zawarcie w jej treści klauzul abuzywnych, że w orzecznictwie istnieje spór co do biegu terminu przedawnienia roszczeń banku, skutkujący koniecznością niezwłocznego wytoczenia niniejszego powództwa, oraz że zarówno wstrzymanie się przez bank z wniesieniem niniejszego powództwa, jak i zakwestionowanie zasadności jego wytoczenia na obecnym etapie (w połączeniu z wnioskiem o zawieszenie postępowania) mogłoby doprowadzić do pozbawienia banku jego konstytucyjnego prawa do sądu.
Powód wskazał, że w dniu 10 lutego 2006 roku zawarł z pozwanymi (oraz czwartym kredytobiorcą, który wg wiedzy banku zmarł) umowę kredytu mieszkaniowego WŁASNY KĄT hipoteczny nr (...). Wypłacona pozwanym kwota została przeznaczona na cele mieszkaniowe. W umowie zawarto liczne odesłania do waluty denominacji, przede wszystkim — kwota kredytu została wyrażona w CHF. Ww. odesłania zostały sformułowane w sposób przejrzysty, w związku z czym rozważny, świadomy i dostatecznie uważny konsument po lekturze umowy miał możliwość pojąć istotę ryzyka walutowego i mechanizmu denominacji. Zgodnie z wolą strony pozwanej oraz treścią umowy kredytu, wypłata kredytu miała nastąpić jednorazowo, na rachunek w walucie PLN. Bank wywiązał się z ciążących po jego stronie zobowiązań — po otrzymaniu dyspozycji wypłat (w których kredytobiorca określił walutę wypłaty kredytu) wypłacił pozwanym środki pieniężne w kwocie 60.105,35 zł. W związku z zakwestionowaniem mechanizmu denominacji jako zawierającego w swej konstrukcji niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 (1) k.c., strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem, w którym wskazała, że brak związania klauzulami denominacyjnymi prowadzi do nieważności (trwałej bezskuteczności) umowy. Bank wniósł odpowiedź na pozew, w której treści zakwestionował stanowisko dotyczące zasadności roszczenia strony pozwanej. Sprawa z powództwa strony pozwanej o ustalenie i o zapłatę w chwili obecnej jest prowadzona przez Sąd Okręgowy w Słupsku. Mimo że we wskazanej sprawie nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok, bank - mając świadomość rozbieżności w orzecznictwie - zdecydował się wystąpić z powództwem, aby dokonanie przez niego późniejszego zgłoszenia roszczenia nie było wykorzystywane jako podstawa do uchylenia się od odpowiedzialności w zakresie rozliczenia się z umowy, która może okazać się bezskuteczna. W związku z powyższym bank pismami z dnia 18 czerwca 2024 roku wezwał pozwanych do zapłaty należności w kwocie 60.105,35 zł. Pisma zostały nadane dnia 28 czerwca 2024 roku, w związku z czym wskazany w nich termin spłaty zobowiązania nie mógł zdaniem powoda minąć później niż dnia 15 sierpnia 2024 roku (nawet przy podwójnym awizowaniu). Strona pozwana do dnia dzisiejszego nie uiściła należności objętych wezwaniem.
Powód podniósł, że w sprawie z powództwa strony pozwanej rozpatrywane są jedynie roszczenia przysługujące tej stronie, sąd nie będzie rozpatrywał roszczeń przysługujących bankowi – nie dotyczy ona bowiem rozliczenia świadczeń, które w wykonaniu umowy spełnił bank. Powód powołał art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c., zgodnie z którym bank żąda zapłaty wartości spełnionego przez niego nienależnego świadczenia polegającego na udostępnieniu kapitału do korzystania (roszczenie o zwrot nominalnej wartości świadczenia banku). Wskazał, że orzecznictwo TSUE wskazuje, że Dyrektywa 93/13 nie reguluje kwestii skutków upadku umowy, gdyż te leżą w zakresie stosowania prawa krajowego. TSUE wskazuje, że upadek umowy może być w świetle prawa krajowego dla konsumenta niekorzystny, pozostawiając ocenę tej kwestii sądowi krajowemu. Sąd krajowy powinien poinformować konsumenta o skutkach upadku umowy. Dopiero po uzyskaniu informacji o skutkach upadku umowy konsument może przedstawić świadomą decyzję o tym, czy chce unieważnienia umowy. Powód powołał wyroki TSUE na poparcie swojego stanowiska.
Zdaniem powoda w przypadku przyjęcia, że wskutek abuzywności klauzul denominacyjnych umowa kredytu łącząca strony niniejszego sporu jest nieważna w całości, podstawą roszczenia o zwrot wypłaconego kapitału kredytu w wartości nominalnej jest art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.
Strona powodowa podniosła, że wnosi o zasądzenie żądanej kwoty solidarnie od pozwanych współwłaścicieli nieruchomości (art. 370 k.c.). Solidarność uzasadnia fakt zaciągnięcia kredytu na cele związane z nieruchomością wspólną kredytobiorców. Solidarność wynika również z faktu, że roszczenia dotyczą umowy zaciągniętej wspólnie przez małżonków.
W odpowiedzi na pozew, pozwani reprezentowani przez adwokata, wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zwrotu kosztów postępowania, a także o oddalenie wniosku powoda o zawieszenie postępowania.
W uzasadnieniu wskazali, że kwestionują ww. roszczenie co do zasady, jak i co do wysokości. Przyznali, że w dniu 10 lutego 2006 roku zawarli z powodem bankiem (...) S.A. umowę kredytu nr (...), na kwotę 24.840,00 CHF. Zgodnie z umową, kredyt był denominowany do franka szwajcarskiego. Kwota wypłaconego kapitału wyniosła łącznie 60.105,35 zł. Pozwem z 24 lutego 2022 roku wszczęli postępowanie przed Sądem Okręgowym w Słupsku przeciwko bankowi (...) S.A. w przedmiocie ustalenia nieważności zawartej umowy kredytu. W pozwie zawarto także żądanie zwrotu wypłaconych dotychczas kwot w wykonaniu kwestionowanej umowy kredytu. Z uwagi na całkowitą spłatę kredytu, powództwo zostało cofnięte w części, w zakresie żądania ustalenia nieważności zakwestionowanej umowy kredytu. Wskazane postępowanie nie zostało jeszcze zakończone, w związku z czym powództwo banku w niniejszej sprawie jest przedwczesne. Kwestia ważności umowy kredytu nr (...) w dalszym ciągu jest między stronami sporna, albowiem powód konsekwentnie popiera stanowisko, iż przedmiotowa umowa odpowiada prawu, w związku z czym jest ważna i nadal wiąże strony. Jako że brak jest prawomocnego rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność umowy kredytu, brak jest także podstaw do domagania się przez powoda zwrotu kwoty wypłaconego na rzecz pozwanych kredytu. Pozwani podkreślili, że wbrew twierdzeniom powoda, wypłacona przez bank (...) S.A. kwota kredytu na obecnym etapie sprawy nie stanowi świadczenia nienależnego. Do momentu prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie ważności umowy kredytu, przyjęcie takiego założenia jest bezpodstawne. Tym bardziej, iż sam powód twierdzi, że umowa kredytu jest ważna i skuteczna. Powód winien już na etapie pozwu wykazać, że wypłacone pozwanym środki są świadczeniem nienależnym, a tym samym, że po stronie pozwanej nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie kosztem powoda. Powód nawet nie próbuje wykazać omawianej okoliczności i konsekwentnie broni twierdzenia, że sporna umowa jest ważna i jako taka wywołuje skutki prawne między stronami. W konsekwencji przyjąć należy, że kwota kredytu wypłacona pozwanym nie stanowi świadczenia nienależnego i jako taka nie może być przedmiotem żądania powoda z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Pozwani podkreślili, iż roszczenie powoda zgłoszone jest wyłącznie na wypadek ustalenia nieważności umowy kredytu w sprawie toczącej się z powództwa kredytobiorców. O powyższym świadczy chociażby fakt zawarcia w pozwie wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się z powództwa kredytobiorców. Powyższe dokumentuje w sposób wyraźny, iż roszczenie dochodzone przez powoda pozostaje w sposób immanentny uzależnione od stwierdzenia nieważności umowy kredytu. Pozwani wywodzili, że brak rozstrzygnięcia w sprawie zawisłej aktualnie przez Sądem Okręgowym w Słupsku powoduje, że roszczenie banku dochodzone w niniejszym postępowaniu nie cechuje się przymiotem wymagalności i dla powoda nie zaistniała jeszcze możliwość skutecznego domagania się zasądzenia na jego rzecz żądanej kwoty. W niniejszej sprawie nie zaistniała także żadna okoliczność, która umożliwiałaby powodowi wyjątkowo dochodzenie roszczenia niewymagalnego. Wskazali, że roszczenie kredytodawcy o zwrot kapitału wypłaconego zgodnie z zawartą umową kredytu staje się wymagalne dopiero w chwili ustalenia trwałej bezskuteczności umowy, a więc w chwili uprawomocnienia się wyroku ustalającego nieważność zawartej umowy kredytu. Jest to dodatkowa okoliczność potwierdzająca przekonanie strony pozwanej o przedwczesności powództwa w niniejszej sprawie. Ponadto podkreślili, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, że umowa kredytu została w całości wykonana, a więc kwota wypłacona na rzecz kredytobiorców została już zwrócona powodowi. Ponadto wniosek o zawieszenie postępowania jest bezzasadny również z tego powodu, że powód w treści pozwu wskazał, iż datą wymagalności roszczenia jest dzień 15 sierpnia 2024 roku. Skoro zatem powód wskazuje, iż jego roszczenie jest wymagalne, wówczas nie sposób uznać, iż postępowanie toczące się obecnie przed Sądem Okręgowym w Słupsku może mieć jakikolwiek wpływ na wynik niniejszego postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 8 stycznia 2024 roku powód, reprezentowany przez radcę prawnego, podtrzymał powództwo i zaprzeczył, aby jego roszczenie było niewymagalne lub przedwczesne.
W uzasadnieniu podniósł, że zarzut przedwczesności powództwa jest bezzasadny. Kredytobiorcy nie zmienili swojego stanowiska co do ważności umowy – w toku wszczętej przez siebie sprawy wciąż uznają ją za nieważną. Powód podkreślił, że przedsiębiorca może dochodzić swoich roszczeń wynikających z przepisów o nienależnym świadczeniu po złożeniu przez konsumenta oświadczenia, z którego jednoznacznie wynika wola skorzystania z ochrony przewidzianej przez przepisy art. 385
1 k.c. i nie musi oczekiwać na dokonanie przez konsumenta jakichkolwiek innych czynności w toku procesu sądowego, czy na prawomocne zakończenie postępowania. Przedsiębiorca może wezwać kredytobiorcę do zapłaty i w ten sposób postawić swoje własne roszczenie w stan wymagalności, może również wytoczyć powództwo. Ochrona udzielona konsumentom na gruncie dyrektywy 93/13 nie wiąże się z utratą przez przedsiębiorcę możliwości dochodzenia własnego roszczenia o zwrot wypłaconego kapitału. Zdaniem powoda nie ma znaczenia, że umowa została w całości wykonana, a kwota kapitału zwrócona na rzecz powoda – w przypadku bowiem prawomocnego stwierdzenia nieważności umowy, zasądzona na rzecz pozwanych suma obejmie także kwotę kapitału. Powód podkreślił, że stanowisko powoda w sprawie z powództwa pozwanych oraz w niniejszym postępowaniu absolutnie nie są niespójne. Powód nie podziela poglądu, że umowa jest nieważna, jednak w świetle możliwości prawomocnego przychylenia się przez sąd do tego poglądu konieczne staje się poczynienie kroków w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 10 lutego 2006 roku powód P. (...) S.A. z siedzibą w V. zawarł z pozwanymi: C. L., J. L. i M. L. oraz z V. L. umowę kredytu mieszkaniowego WŁASNY KĄT hipoteczny nr (...).
W treści umowy wskazano, że na warunkach określonych w umowie (...) S.A. zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorcy kredyt w kwocie 24.840,00 CHF na budowę domu jednorodzinnego, zlokalizowanego w E., działka nr (...), z przeznaczeniem na potrzeby własne. (...) S.A. miało pobierać odsetki od kredytu w walucie kredytu według zmiennej stopy procentowej, w stosunku rocznym, której wysokość miała być ustalana w dniu rozpoczynającym pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, jako suma stawki referencyjnej i stałej marży. Dla celów ustalenia stawki referencyjnej – (...) S.A. miało się posługiwać stawką LIBOR publikowaną odpowiednio o godz. 11:00 GMT na stronie informacyjnej Reuters, w drugim dniu poprzedzającym dzień rozpoczynający pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, zaokrągloną wg matematycznych zasad do czterech miejsc po przecinku. Zmiana wysokości stawki referencyjnej miała spowodować zmianę wysokości oprocentowania kredytu o taką samą liczbę punktów procentowych. W umowie ustalono również, że kredytobiorca korzysta z karencji w spłacie kredytu w okresie do dnia 15 czerwca 2006 roku, a po okresie karencji kredytobiorca będzie spłacał zadłużenie z tytułu kredytu i odsetek do dnia 1 lutego 2023 roku, w ratach annuitetowych. Spłata zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek kredytobiorcy miała nastąpić w drodze potrącania przez (...) S.A. swoich wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorcy nr (...).
bezsporne, ponadto dowód: kserokopia umowy kredytu mieszkaniowego WŁASNY KĄT hipoteczny nr (...)-(...) – k. 12-20,
W okresie od 10 lutego 2006 roku do 7 września 2021 roku w wykonaniu umowy pozwani spłacili 22.395,80 CHF (73.997,91 zł) kapitału, 5.563,10 CHF (15.289,47 zł) odsetek oraz 0,01 CHF (0,04 zł) odsetek karnych. Stan zadłużenia pozwanych na dzień 7 września 2021 roku wynosił 2.444,65 CHF, co stanowiło równowartość 10.156,54 zł po przeliczeniu wg kursu średniego NBP obowiązującego w dniu 7 września 2021 roku.
bezsporne, ponadto dowód: wydruk zaświadczenia z dnia 8 września 2021 roku – k. 21-30,
Pozwani wystąpili przeciwko powodowi z powództwem o ustalenie nieważności umowy kredytu i zapłatę, w którym wskazali, że brak związania klauzulami denominacyjnymi prowadzi do nieważności (trwałej bezskuteczności) umowy. Sprawa jest prowadzona przez Sąd Okręgowy w Słupsku pod sygn. akt I C (...)23.
bezsporne,
Powód pismami z dnia 18 czerwca 2024 roku wezwał pozwanych do zwrotu wypłaconego w wykonaniu umowy kapitału kredytu poprzez zapłatę kwoty 60.105,35 zł.
bezsporne, ponadto dowody: kserokopie wezwań do zapłaty – k. 31-37.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo w przedmiotowej sprawie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stan faktyczny był bezsporny, albowiem nie kwestionowano faktu, że powód P. (...) S.A. z siedzibą w V. zawarł z pozwanymi: C. L., J. L. i M. L. oraz z V. L. umowę kredytu mieszkaniowego WŁASNY KĄT hipoteczny nr (...) oraz, że przedmiotowa umowa została w całości przez nich wykonana.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W myśl ust. 2 tego przepisu umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje oraz warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy. Definicja zawarta w ust. 1 w zwięzły sposób określa najbardziej charakterystyczne elementy treści stosunku prawnego, a jednocześnie modelowy przebieg umowy kredytu. Zgodnie z tą definicją na podstawie umowy kredytu bank jako kredytodawca zobowiązany jest do udostępnienia kredytobiorcy określonej kwoty środków pieniężnych, które powinny zostać przeznaczone na określony cel, natomiast kredytobiorca uprawniony jest do korzystania z tych środków przez oznaczony czas, a następnie do zwrotu udzielonej kwoty na zasadach określonej w umowie wraz z odsetkami umownymi (kapitałowymi) oraz ewentualnie innymi zastrzeżonymi na rzecz banku prowizjami i opłatami (por.
J. Dybiński (red.), Prawo bankowe. Komentarz, wyd. 2, 2026).
Bezsporna jest również okoliczność, że przedmiotowa umowa była realizowana przez strony od momentu jej zawarcia, tj. 10 lutego 2006 roku. Następnie pozwani wytoczyli przed Sądem Okręgowym w Słupsku przeciwko powodowi powództwo o zapłatę oraz o ustalenie nieważności umowy w całości (sygn. akt. I (...)). Nie budzi wątpliwości, że pozwani podjęli czynności mające na celu stwierdzenie nieważności umowy kredytu, która łączyła strony. Ww. sprawa nie została jeszcze rozstrzygnięta przez Sąd. Kwestią bezsporną była również okoliczność, że
pozwani w całości spłacili całkowitą kwotę kredytu, w związku z czym powództwo w części żądania ustalenia nieważności zakwestionowanej umowy zostało przez nich cofnięte. W związku z powyższym należy stwierdzić, że strony wiązała umowa kredytu, która została w całości przez nie wykonana. Nie budzi również wątpliwości, że w przypadku ustalenia przez Sąd nieważności ww. umowy
(np. na podstawie zgodnych oświadczeń stron, bądź w przypadku uznania przez Sąd nieważności zawartej umowy) strony będą mogły rozliczyć się z wzajemnie poczynionych świadczeń na podstawie powołanych w pozwie przepisów art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c..
W przedmiotowej sprawie pozwani wnosząc o oddalenie powództwa podnosili zarzut braku wymagalności przedmiotowego roszczenia. Powyższa kwestia była sporna pomiędzy stronami. Według pozwanych powództwo powoda jest przedwczesne, gdyż sprawa o zapłatę, mająca na celu ustalenie nieważności umowy wciąż toczy się przed Sądem Okręgowym w Słupsku, a skoro brak jest prawomocnego rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność umowy kredytu to brak jest także podstaw do domagania się przez powoda zwrotu kosztu wypłaconego na rzecz pozwanych kredytu. W związku z powyższym zdaniem pozwanych roszczenie banku nie jest wymagalne. Powód natomiast podkreślił, że przedsiębiorca może dochodzić swoich roszczeń wynikających z przepisów o nienależnym świadczeniu po złożeniu przez konsumenta oświadczenia, z którego jednoznacznie wynika wola skorzystania z ochrony przewidzianej przez przepisy art. 385
1 k.c. i nie musi oczekiwać na dokonanie przez konsumenta jakichkolwiek innych czynności w toku procesu sądowego czy też na prawomocne zakończenie postępowania. Wywodził, że przedsiębiorca może wezwać kredytobiorcę do zapłaty i w ten sposób postawić swoje własne roszczenie w stan wymagalności, może również wytoczyć powództwo. Podkreślić jednak należy, że z oświadczeń powoda wynika, że według niego przedmiotowa umowa jest ważna. Natomiast nie budzi wątpliwości, że
dopóki strona podnosi, iż umowa zawarta z konsumentem jest ważna, każde wezwanie, które mu doręcza w celu zwrotu pożyczonego kapitału, nie może wywoływać skutków do czasu ostatecznego stwierdzenia (bądź uznania przez strony) nieważności tej umowy. Strona pozwana podkreślała, że kwota kredytu, wypłacona przez bank, na obecnym etapie sprawy nie stanowi świadczenia nienależnego i do momentu prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie ważności umowy kredytu, przyjęcie takiego założenia jest bezpodstawne, tym bardziej, iż sam powód twierdzi, że umowa kredytu jest ważna i skuteczna. Według strony pozwanej, z czym zgadza się Sąd w niniejszej sprawie, powód już na etapie pozwu powinien wykazać, że wypłacone pozwanym środki są świadczeniem nienależnym, a tym samym po stronie pozwanych nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie kosztem powoda.
W związku z powyższym zasadniczą kwestią sporną była okoliczność, czy roszczenie strony powodowej jest wymagalne. Pojęcie wymagalności nie zostało zdefiniowane w prawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że wymagalność to cecha roszczenia (stan), wyrażająca się w istnieniu prawnej możliwości skutecznego żądania przez wierzyciela spełnienia przez dłużnika świadczenia (por. wyr. SN z 12 lutego 1991 roku, III CRN 500/90, OSNCP 1992, Nr 7-8, poz. 137; uchw. SN z 20 kwietnia 2012 roku, III CZP 10/12, OSNC 2012, Nr 10, poz. 117; wyr. SN z 27 września 2013 roku, I CSK 690/12, Legalis;
S. Rudnicki, R. Trzaskowski, w:
Gudowski, Komentarz, 2014, art. 120, s. 817, Nb 1;
A. Brzozowski, w:
Pietrzykowski, Komentarz, 2015, art. 120, s. 472, Nb 1) (por.
W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 35, 2026).
Dniem wymagalności najczęściej jest dzień powstania roszczenia. Przy roszczeniach opartych na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c., po uznaniu umowy za nieważną (bezskuteczną trwale) źródłem roszczeń restytucyjnych tj zwrotnych stron nie jest jedno zamierzone zdarzenie prawne (umowa), lecz odrębne zdarzenia (spełnienie świadczeń przez każdą ze stron), które jedynie częściowo oparte są na wspólnym stanie faktycznym (jest nim nieważna umowa). Roszczenia te przysługują zatem z różnych tytułów prawnych, a w takich przypadkach, nawet jeżeli są to roszczenia jednorodzajowe, ustawodawca nie zakłada automatycznej kompensacji, lecz wymaga złożenia oświadczenia, mimo że zawsze można twierdzić, iż wierzyciel nie powinien żądać zapłaty należnej mu kwoty pieniężnej, jeżeli zarazem sam nie płaci, choć jest dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty kwoty pieniężnej z innego tytułu (
por. SN z dnia 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21).
Niewątpliwe powód wskazując podstawę prawną swojego roszczenia powołał się na przepisy art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Podkreślenia wymaga również fakt, że świadczenia nienależne stron powstają w wyniku nieważności czynności prawnej zobowiązującej do świadczenia. Powód może żądać zwrotu świadczenia dopiero od chwili w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna (nieważna). Bezsporna jest okoliczność, że powód na chwilę wytoczenia przedmiotowego powództwa i w jego toku kwestionuje stanowisko strony pozwanej w przedmiocie nieważności umowy.
Nadmienić należy, że Sąd nie podziela poglądu, zgodnie z którym wymagalność roszczeń kredytodawcy należy wiązać z prawomocnością wyroku ustalającego nieważność umowy kredytu. Wyrok taki nie ma bowiem charakteru wyroku konstytutywnego (prawnokształtującego). Brak związania konsumenta niedozwolonym postanowieniem oznacza, że nie wywołuje ono skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa. W konsekwencji, orzeczenie sądu stwierdzające abuzywność postanowienia umowy i brak związania nim konsumenta może mieć charakter wyłącznie deklaratoryjny (tak: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2018 r., III CZP 114/17, OSNC 2019, nr 3, poz. 26).
W związku z powyższym Sąd oddalił wniosek powoda o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie sygn. akt I (...). W dniu wniesienia pozwu – jak słusznie podkreślają pozwani- nie istniała podstawa faktyczna żądania banku, a same żądania zostały sporządzone warunkowo, na wypadek gdyby w sprawie z powództwa pozwanych umowa kredytu została uznana za nieważną. Zdaniem Sądu nie można zaakceptować wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą powód się nie zgadza i której zaprzecza.
W związku z powyższym roszczenie powoda nie jest jeszcze wymagalne i jako przedwczesne powinno zostać oddalone, o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1
1 i 3 k.p.c. Przepis art. 98 § 1, 1
1 i 3 k.p.c. stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Jeżeli po stronie pozwanych lub powodów występuje w tej samej sprawie kilka osób, sąd powinien orzec o obowiązku zwrotu kosztów solidarnie na ich rzecz w wysokości, która przysługiwałaby jednemu z powodów lub pozwanych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 stycznia 2007 roku (sygn. akt III CZP 130/06) orzekł, że wygrywającym proces współuczestnikom, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., reprezentowanym przez tego samego radcę prawnego, sąd przyznaje zwrot kosztów w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jednego pełnomocnika. Koszty procesu po stronie pozwanych obejmują wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5.400,00 złotych. Wobec powyższego, Sąd orzekł, jak w punkcie 2 sentencji wyroku.