Art. 215. kpk Badanie lekarskie lub psychologiczne

W razie potrzeby sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może zarządzić badanie oskarżonego przez biegłych psychologów lub lekarzy z zachowaniem zasad określonych w art. 74.

Komentarz do Art. 215. kpk

Art. 215 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) stanowi istotny element procedury karnej, umożliwiający sądowi oraz prokuratorowi w postępowaniu przygotowawczym zarządzenie badania oskarżonego przez biegłych psychologów lub lekarzy. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia rzetelności i kompletności postępowania dowodowego, szczególnie w przypadkach, gdy stan psychiczny lub fizyczny oskarżonego może mieć wpływ na jego zdolność do udziału w procesie, odpowiedzialność karną, czy też na ocenę jego zachowania w kontekście zarzucanych mu czynów.

Komentarz do Art. 215 k.p.k.

Cel badania przez biegłych:
- Badanie przez biegłych psychologów lub lekarzy może być zarządzone w celu oceny stanu zdrowia psychicznego lub fizycznego oskarżonego. Może to obejmować diagnozę chorób psychicznych, zaburzeń osobowości, uzależnień, a także ocenę zdolności oskarżonego do uczestniczenia w postępowaniu sądowym.
- Wyniki takich badań mogą mieć kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy oskarżony jest zdolny do ponoszenia odpowiedzialności karnej (np. w przypadku niepoczytalności) oraz czy może brać udział w postępowaniu (np. w przypadku poważnych zaburzeń psychicznych).
Podmioty uprawnione do zarządzenia badania:
- W postępowaniu sądowym uprawnienie do zarządzenia badania przysługuje sądowi.
- W postępowaniu przygotowawczym uprawnienie to przysługuje prokuratorowi. Jest to zgodne z zasadą, że prokurator nadzoruje postępowanie przygotowawcze i ma obowiązek dążyć do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.
Zasady określone w art. 74 k.p.k.:
- Art. 215 k.p.k. odsyła do art. 74 k.p.k., który reguluje kwestie związane z obowiązkiem poddania się badaniom i czynnościom procesowym. Zgodnie z art. 74 § 1 k.p.k., oskarżony ma obowiązek poddać się badaniom psychologicznym, psychiatrycznym, a także innym badaniom lekarskim, jeżeli są one niezbędne dla ustalenia okoliczności mających znaczenie dla sprawy.
- Art. 74 § 2 k.p.k. przewiduje, że oskarżony może odmówić poddania się badaniom, jeżeli naruszają one jego godność osobistą lub są związane z niebezpieczeństwem dla jego zdrowia. W takim przypadku sąd lub prokurator może jednak zarządzić przeprowadzenie badania w sposób najmniej uciążliwy dla oskarżonego.
Znaczenie opinii biegłych:
- Opinia biegłych psychologów lub lekarzy jest dowodem w postępowaniu karnym i może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd ocenia wartość dowodową takiej opinii, biorąc pod uwagę jej zgodność z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego.
- W przypadku sprzecznych opinii biegłych, sąd może zarządzić dodatkowe badania lub powołać nowych biegłych.
Praktyczne aspekty:
- W praktyce, zarządzenie badania przez biegłych może być szczególnie istotne w sprawach dotyczących przestępstw popełnionych przez osoby z zaburzeniami psychicznymi, w sprawach dotyczących przemocy domowej, a także w przypadkach, gdy oskarżony twierdzi, że nie pamięta okoliczności popełnienia czynu z powodu stanu zdrowia psychicznego.

Podsumowując, art. 215 k.p.k. jest narzędziem, które pozwala organom procesowym na uzyskanie specjalistycznej wiedzy niezbędnej do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy karnej. Jego stosowanie powinno być zawsze zgodne z zasadami rzetelnego procesu i poszanowania praw oskarżonego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

postępowanie przygotowawcze

biegły psycholog

Art. 214. kpk Art. 216. kpk