Art. 216^2 Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza szczegółowe regulacje dotyczące wysłuchania dziecka w postępowaniu cywilnym. Przepis ten ma na celu ochronę dobra dziecka oraz zapewnienie, aby jego wysłuchanie odbywało się w warunkach sprzyjających swobodnej wypowiedzi i poczuciu bezpieczeństwa.

#### 1. Posiedzenie niejawne

Wysłuchanie dziecka odbywa się na posiedzeniu niejawnym. Taka forma posiedzenia ma na celu ochronę prywatności dziecka oraz minimalizowanie stresu związanego z udziałem w postępowaniu sądowym. Posiedzenie niejawne pozwala również na bardziej swobodną i otwartą rozmowę z dzieckiem, co jest kluczowe dla uzyskania wiarygodnych informacji.

#### 2. Przystosowane pomieszczenia

Przepis wymaga, aby wysłuchanie dziecka odbywało się w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach w siedzibie sądu. Jeżeli dobro dziecka tego wymaga, wysłuchanie może odbyć się poza siedzibą sądu. Przystosowane pomieszczenia powinny być zaprojektowane w sposób, który zapewnia dziecku komfort i poczucie bezpieczeństwa. Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki, jakim mają odpowiadać te pomieszczenia.

#### 3. Udział biegłego psychologa

W wysłuchaniu dziecka, oprócz sędziego, może brać udział wyłącznie biegły psycholog. Jego obecność jest uzasadniona w sytuacjach, gdy stan zdrowia, rozwój umysłowy lub wiek dziecka wymagają zapewnienia mu pomocy psychologicznej. Biegły psycholog może również wspierać sędziego w rozpoznaniu potrzeb dziecka podczas wysłuchania. Obecność psychologa ma na celu zapewnienie, że proces wysłuchania będzie przeprowadzony w sposób profesjonalny i z uwzględnieniem specyficznych potrzeb dziecka.

#### 4. Notatka urzędowa

Z przebiegu wysłuchania dziecka sporządza się notatkę urzędową. Przepis wyraźnie zakazuje utrwalania przebiegu wysłuchania za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk albo obraz i dźwięk. Taki zakaz ma na celu ochronę prywatności dziecka oraz minimalizowanie stresu związanego z obecnością urządzeń rejestrujących.

#### 5. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości

Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia sposobu przygotowania i przeprowadzenia wysłuchania dziecka oraz warunków, jakim mają odpowiadać pomieszczenia przeznaczone do przeprowadzania takich wysłuchań. Rozporządzenie to powinno uwzględniać konieczność zapewnienia swobody wypowiedzi i poczucia bezpieczeństwa wysłuchiwanych dzieci. Jest to istotne, aby standardy przeprowadzania wysłuchań były jednolite i zgodne z najlepszymi praktykami w zakresie ochrony praw dziecka.

### Podsumowanie

Art. 216^2 Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza kompleksowe regulacje mające na celu ochronę dobra dziecka podczas jego wysłuchania w postępowaniu cywilnym. Przepis ten podkreśla znaczenie odpowiednich warunków, profesjonalnej pomocy psychologicznej oraz ochrony prywatności dziecka. Wprowadzenie tych regulacji jest krokiem w kierunku zapewnienia, że proces wysłuchania dziecka będzie przeprowadzany w sposób, który minimalizuje stres i maksymalizuje komfort dziecka, co jest kluczowe dla uzyskania wiarygodnych i wartościowych informacji.

Kodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 185e Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) wprowadza szczególne zasady dotyczące przesłuchiwania świadków, u których występują zaburzenia psychiczne, rozwojowe, zakłócenia zdolności postrzegania lub odtwarzania postrzeżeń. Przepis ten ma na celu ochronę takich świadków przed negatywnymi skutkami przesłuchania oraz zapewnienie, że ich zeznania będą miały odpowiednią wartość dowodową.

### Kluczowe elementy przepisu:

1. **Warunki przesłuchania**:
   - Przesłuchanie świadka z zaburzeniami psychicznymi, rozwojowymi lub zakłóceniami zdolności postrzegania/odtwarzania postrzeżeń odbywa się tylko wtedy, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
   - Przesłuchanie odbywa się tylko raz, chyba że pojawią się nowe, istotne okoliczności wymagające ponownego przesłuchania lub w przypadku uwzględnienia wniosku dowodowego oskarżonego, który nie miał obrońcy podczas pierwszego przesłuchania.

2. **Procedura przesłuchania**:
   - Przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego psychologa.
   - Przesłuchanie musi odbyć się nie później niż 14 dni od dnia wpływu wniosku.
   - Prokurator, obrońca oraz pełnomocnik mają prawo wziąć udział w przesłuchaniu.
   - Osoba wskazana w art. 51 § 2 lub 3 k.p.k. lub osoba pełnoletnia wskazana przez świadka może być obecna przy przesłuchaniu, o ile nie ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchiwanego.

3. **Dokumentacja przesłuchania**:
   - Na rozprawie głównej odtwarza się zapis obrazu i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się protokół przesłuchania.

4. **Specjalne wymagania**:
   - Biegły psycholog biorący udział w przesłuchaniu powinien być osobą płci wskazanej przez świadka, chyba że będzie to utrudniać postępowanie.
   - Jeżeli świadek ma problemy z komunikacją werbalną, przesłuchanie przeprowadza się przy wykorzystaniu komunikacji wspomagającej i alternatywnej, którymi posługuje się świadek. W takim przypadku w przesłuchaniu bierze udział biegły mający odpowiednią wiedzę w zakresie komunikacji wspomagającej i alternatywnej.

5. **Wyłączenie stosowania innych przepisów**:
   - W odniesieniu do świadków, o których mowa w § 1, nie stosuje się przepisów art. 185a-185c k.p.k.

### Komentarz:

Art. 185e k.p.k. jest wyrazem troski ustawodawcy o dobrostan świadków z zaburzeniami psychicznymi, rozwojowymi oraz zakłóceniami zdolności postrzegania lub odtwarzania postrzeżeń. Przepis ten wprowadza mechanizmy mające na celu minimalizację stresu i obciążenia psychicznego związanego z udziałem w postępowaniu karnym.

Przesłuchanie takich świadków odbywa się w warunkach zapewniających ich komfort psychiczny, a udział biegłego psychologa ma na celu ocenę stanu psychicznego świadka oraz wsparcie w trakcie przesłuchania. Wprowadzenie możliwości przesłuchania z wykorzystaniem komunikacji wspomagającej i alternatywnej jest istotnym krokiem w kierunku zapewnienia równości w dostępie do wymiaru sprawiedliwości dla osób z trudnościami w komunikacji werbalnej.

Ograniczenie liczby przesłuchań do jednego, z wyjątkiem sytuacji wyjątkowych, ma na celu ochronę świadka przed wielokrotnym przeżywaniem stresujących sytuacji. Umożliwienie obecności osób bliskich lub wskazanych przez świadka, o ile nie ogranicza to jego swobody wypowiedzi, jest dodatkowym elementem wsparcia psychicznego.

Przepis ten jest również wyrazem dążenia do zapewnienia rzetelności postępowania dowodowego, poprzez wprowadzenie obowiązku dokumentowania przesłuchania za pomocą zapisu obrazu i dźwięku oraz sporządzenia protokołu. Dzięki temu możliwe jest odtworzenie przebiegu przesłuchania na rozprawie głównej, co zwiększa transparentność i wiarygodność dowodów.

W kontekście praktycznym, art. 185e k.p.k. wymaga od organów procesowych szczególnej uwagi i staranności w organizacji przesłuchań świadków z zaburzeniami, co może wiązać się z dodatkowymi wyzwaniami logistycznymi i proceduralnymi. Jednakże, korzyści płynące z ochrony praw i dobrostanu takich świadków oraz zapewnienia rzetelności postępowania dowodowego zdecydowanie przeważają nad ewentualnymi trudnościami.

Biegły psycholog

Biegły psycholog w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego3 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)6 przepisów