Art. 189. kpk Zwolnienie od przyrzeczenia

Nie odbiera się przyrzeczenia:

1) od osób, które nie ukończyły 17 lat;

2) gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadek z powodu zaburzeń psychicznych nie zdaje sobie należycie sprawy ze znaczenia przyrzeczenia;

3) gdy świadek jest osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa będącego przedmiotem postępowania lub pozostającego w ścisłym związku z czynem stanowiącym przedmiot postępowania albo gdy za to przestępstwo został skazany;

4) gdy świadek był prawomocnie skazany za fałszywe zeznanie lub oskarżenie.

Komentarz do Art. 189. kpk

Art. 189 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) określa sytuacje, w których nie odbiera się przyrzeczenia od świadka. Przyrzeczenie to formalne zobowiązanie świadka do mówienia prawdy, które ma na celu podkreślenie powagi jego zeznań. Przepis ten wprowadza wyjątki od ogólnej zasady odbierania przyrzeczenia, mając na uwadze specyficzne okoliczności, które mogą wpływać na wiarygodność lub zdolność świadka do zrozumienia znaczenia przyrzeczenia.

Osoby niepełnoletnie (poniżej 17 lat):
- Ustawodawca uznaje, że osoby, które nie ukończyły 17 lat, mogą nie mieć wystarczającej dojrzałości emocjonalnej i intelektualnej, aby w pełni zrozumieć znaczenie przyrzeczenia. W związku z tym, aby chronić ich dobro i uniknąć ewentualnych nacisków, nie odbiera się od nich przyrzeczenia.
Osoby z zaburzeniami psychicznymi:
- W przypadku, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że świadek z powodu zaburzeń psychicznych nie zdaje sobie należycie sprawy ze znaczenia przyrzeczenia, również nie odbiera się od niego przyrzeczenia. Ma to na celu zapewnienie, że zeznania są składane przez osoby w pełni świadome swoich słów i ich konsekwencji.
Świadkowie będący podejrzanymi lub skazanymi za przestępstwo będące przedmiotem postępowania:
- Świadek, który jest podejrzany o popełnienie przestępstwa będącego przedmiotem postępowania lub pozostającego w ścisłym związku z tym przestępstwem, nie składa przyrzeczenia. Podobnie, jeśli świadek został skazany za to przestępstwo, nie odbiera się od niego przyrzeczenia. Wynika to z obawy, że taki świadek może mieć interes w złożeniu fałszywych zeznań, aby chronić siebie lub innych.
Świadkowie skazani za fałszywe zeznania lub oskarżenie:
- Osoby, które były prawomocnie skazane za fałszywe zeznania lub oskarżenie, również nie składają przyrzeczenia. Takie osoby mają już historię składania nieprawdziwych zeznań, co podważa ich wiarygodność. Odbieranie przyrzeczenia od takich świadków mogłoby podważyć zaufanie do procesu sądowego.

Podsumowując, art. 189 k.p.k. wprowadza istotne ograniczenia w zakresie odbierania przyrzeczenia od świadków, mając na celu ochronę integralności procesu sądowego oraz zapewnienie, że zeznania składane w sądzie są wiarygodne i składane przez osoby w pełni świadome swoich słów. Przepis ten odzwierciedla dbałość ustawodawcy o rzetelność postępowania karnego oraz ochronę praw i interesów wszystkich uczestników procesu.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 37.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

przyrzeczenie świadka

uzasadnione podejrzenie

zaburzenia psychiczne

znaczenie przyrzeczenia

osoba podejrzana

popełnienie przestępstwa

przedmiot postępowania

ścisły związek

czyn stanowiący

prawomocne skazanie

fałszywe zeznanie

fałszywe oskarżenie

Art. 188.Art. 190.