Art. 559. k.p.c. Uchylenie i zmiana ubezwłasnowolnienia

§ 1. Sąd uchyli ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną przyczyny, dla których je orzeczono; uchylenie może nastąpić także z urzędu.

§ 2. Sąd może w razie poprawy stanu psychicznego ubezwłasnowolnionego zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe, a w razie pogorszenia się tego stanu - zmienić ubezwłasnowolnienie częściowe na całkowite.

§ 3. Z wnioskiem o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia może wystąpić także ubezwłasnowolniony.

Komentarz do Art. 559. kpc

Art. 559 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z uchyleniem oraz zmianą ubezwłasnowolnienia. Przepis ten stanowi istotny element ochrony praw osób ubezwłasnowolnionych, umożliwiając dostosowanie orzeczenia do aktualnego stanu zdrowia psychicznego danej osoby.

Uchylenie ubezwłasnowolnienia

Zgodnie z art. 559 k.p.c., sąd uchyli ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną przyczyny, dla których je orzeczono. Oznacza to, że jeśli osoba ubezwłasnowolniona odzyska zdolność do samodzielnego podejmowania decyzji i zarządzania swoimi sprawami, sąd ma obowiązek uchylić ubezwłasnowolnienie. Przepis ten podkreśla, że uchylenie może nastąpić także z urzędu, co oznacza, że sąd może podjąć taką decyzję z własnej inicjatywy, bez konieczności składania wniosku przez zainteresowane strony.

Zmiana ubezwłasnowolnienia

Art. 559 k.p.c. przewiduje również możliwość zmiany rodzaju ubezwłasnowolnienia w zależności od stanu psychicznego osoby ubezwłasnowolnionej. Sąd może zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe w przypadku poprawy stanu psychicznego osoby ubezwłasnowolnionej. Analogicznie, w razie pogorszenia się tego stanu, sąd może zmienić ubezwłasnowolnienie częściowe na całkowite. Taka elastyczność w orzekaniu pozwala na lepsze dostosowanie środków ochrony do rzeczywistych potrzeb osoby ubezwłasnowolnionej.

Wniosek o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia

Przepis ten daje również prawo do złożenia wniosku o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia samej osobie ubezwłasnowolnionej. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony praw jednostki, ponieważ umożliwia osobie ubezwłasnowolnionej aktywne uczestnictwo w procesie decyzyjnym dotyczącym jej statusu prawnego.

Podsumowanie

Art. 559 k.p.c. jest kluczowym przepisem w kontekście ochrony praw osób ubezwłasnowolnionych. Umożliwia on dostosowanie orzeczeń sądowych do zmieniających się okoliczności zdrowotnych osoby ubezwłasnowolnionej, co jest zgodne z zasadą proporcjonalności i indywidualizacji środków ochrony prawnej. Przepis ten zapewnia również mechanizmy umożliwiające osobie ubezwłasnowolnionej aktywne uczestnictwo w procesie decyzyjnym, co jest istotne z punktu widzenia poszanowania jej godności i autonomii.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

uchylenie ubezwłasnowolnienia

stan psychiczny

całkowite ubezwłasnowolnienie

częściowe ubezwłasnowolnienie

wniosek

sąd

przyczyna

poprawa

pogorszenie

zmiana

Art. 558.Art. 560.