Art. 289. k.p.c. Odesłanie

Do wezwania i przesłuchania biegłych stosuje się ponadto odpowiednio przepisy o świadkach, z wyjątkiem art. 263¹ oraz przepisów o przymusowym sprowadzeniu.

Komentarz do Art. 289. kpc

Art. 289 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z wezwaniem i przesłuchaniem biegłych w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z tym przepisem, do biegłych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące świadków, z pewnymi wyjątkami.

1. Zastosowanie przepisów o świadkach do biegłych

Przepis ten wprowadza zasadę, że biegli, którzy są powoływani przez sąd w celu wydania opinii na temat określonych zagadnień wymagających specjalistycznej wiedzy, są traktowani w sposób zbliżony do świadków. Oznacza to, że do ich wezwania i przesłuchania stosuje się przepisy dotyczące świadków, co obejmuje m.in. sposób wezwania, obowiązek stawiennictwa, sposób przesłuchania oraz odpowiedzialność za odmowę złożenia zeznań lub składanie fałszywych zeznań.

2. Wyjątki od stosowania przepisów o świadkach

Art. 289 k.p.c. wyłącza jednak stosowanie dwóch grup przepisów dotyczących świadków w odniesieniu do biegłych:

a) Art. 263 § 1 k.p.c. - Przepis ten dotyczy obowiązku świadka do stawienia się na wezwanie sądu oraz sankcji za niestawiennictwo. Wyłączenie tego przepisu oznacza, że biegli nie są objęci tymi samymi sankcjami co świadkowie za niestawiennictwo. W praktyce oznacza to, że sąd ma większą elastyczność w podejściu do niestawiennictwa biegłego, biorąc pod uwagę specyfikę ich roli i często ograniczoną dostępność.

b) Przepisy o przymusowym sprowadzeniu - Przepisy te dotyczą możliwości przymusowego doprowadzenia świadka na rozprawę przez organy ścigania w przypadku niestawiennictwa. Wyłączenie tych przepisów w odniesieniu do biegłych oznacza, że nie można ich przymusowo sprowadzić na rozprawę. Jest to zrozumiałe, biorąc pod uwagę, że biegli są specjalistami, często o wysokich kwalifikacjach, i ich przymusowe sprowadzenie mogłoby być nieproporcjonalne oraz nieefektywne.

3. Znaczenie praktyczne

Art. 289 k.p.c. ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ zapewnia, że biegli są traktowani w sposób odpowiedni do ich roli w postępowaniu. Z jednej strony, stosowanie przepisów o świadkach zapewnia pewne ramy proceduralne, które ułatwiają sądowi wezwanie i przesłuchanie biegłych. Z drugiej strony, wyłączenie niektórych przepisów chroni biegłych przed nadmiernymi sankcjami i przymusem, co mogłoby zniechęcać specjalistów do pełnienia tej roli.

4. Wnioski

Art. 289 k.p.c. stanowi wyważone rozwiązanie, które z jednej strony umożliwia sądowi skuteczne korzystanie z wiedzy specjalistycznej biegłych, a z drugiej strony chroni biegłych przed nadmiernymi obciążeniami i sankcjami. Jest to przepis, który podkreśla znaczenie biegłych w postępowaniu cywilnym, jednocześnie zapewniając im odpowiednie warunki do wykonywania ich funkcji.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

wezwanie biegłych

przesłuchanie biegłego

przepisy świadka

przymusowe sprowadzenie

Art. 288. kpc Art. 290. kpc