Art. 192. k.p.c. Skutki doręczenia pozwu

Z chwilą doręczenia pozwu:

1) nie można w toku sprawy wszcząć pomiędzy tymi samymi stronami nowego postępowania o to samo roszczenie;

2) pozwany może wytoczyć przeciw powodowi powództwo wzajemne;

3) zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy; nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej.

Komentarz do Art. 192. kpc

Art. 192 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kilka istotnych kwestii proceduralnych, które mają kluczowe znaczenie dla przebiegu postępowania cywilnego. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych punktów tego artykułu.

Zakaz wszczynania nowego postępowania o to samo roszczenie: „Z chwilą doręczenia pozwu: nie można w toku sprawy wszcząć pomiędzy tymi samymi stronami nowego postępowania o to samo roszczenie;”

Ten przepis wprowadza zasadę ne bis in idem, która oznacza, że nie można prowadzić dwóch równoległych postępowań sądowych dotyczących tego samego roszczenia między tymi samymi stronami. Ma to na celu zapobieżenie sytuacjom, w których strony mogłyby nadużywać systemu sądowego, wszczynając wielokrotne postępowania w tej samej sprawie, co mogłoby prowadzić do sprzecznych orzeczeń i niepotrzebnego obciążenia sądów.
Możliwość wytoczenia powództwa wzajemnego: „pozwany może wytoczyć przeciw powodowi powództwo wzajemne;”

Pozwany ma prawo do wytoczenia powództwa wzajemnego, co oznacza, że może on dochodzić swoich roszczeń wobec powoda w ramach tego samego postępowania. Powództwo wzajemne jest narzędziem, które pozwala na kompleksowe rozstrzygnięcie sporu między stronami, co może przyczynić się do oszczędności czasu i kosztów postępowania.
Zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem: „zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy;”

Zbycie rzeczy lub prawa będących przedmiotem sporu nie wpływa na dalszy bieg postępowania. Oznacza to, że sąd kontynuuje rozpoznawanie sprawy, jakby zbycie nie miało miejsca. Ma to na celu zapewnienie stabilności i ciągłości postępowania sądowego oraz ochronę interesów stron.
Możliwość wejścia nabywcy na miejsce zbywcy: „nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej.”

Nabywca rzeczy lub prawa objętych sporem może wejść na miejsce zbywcy w postępowaniu, ale wymaga to zgody strony przeciwnej. Ta regulacja ma na celu ochronę interesów strony przeciwnej, która może nie chcieć prowadzić sporu z nowym podmiotem. Zgoda strony przeciwnej jest więc warunkiem koniecznym do zmiany podmiotu w postępowaniu.

Podsumowując, art. 192 k.p.c. wprowadza istotne zasady proceduralne, które mają na celu zapewnienie efektywności i sprawiedliwości postępowania cywilnego. Zakaz wszczynania nowego postępowania o to samo roszczenie, możliwość wytoczenia powództwa wzajemnego, zasady dotyczące zbycia rzeczy lub prawa objętych sporem oraz możliwość wejścia nabywcy na miejsce zbywcy za zgodą strony przeciwnej, to mechanizmy, które mają na celu ochronę interesów stron i stabilność postępowania sądowego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

doręczenie pozwu

nowe postępowanie

te same strony

to samo roszczenie

powództwo wzajemne

zbycie rzeczy

nabywca

Art. 191¹. kpc Art. 193. kpc