Art. 138. k.p.c. Doręczenia zastępcze

§ 1. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma.

§ 2. Dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism.

Komentarz do Art. 138. kpc

Art. 138 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie doręczania pism sądowych w sytuacji, gdy adresat nie jest obecny w miejscu zamieszkania lub pracy. Przepis ten ma na celu zapewnienie skutecznego doręczenia pism sądowych, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania sądowego.

Komentarz do Art. 138 k.p.c.

1. Doręczenie w miejscu zamieszkania

Zgodnie z art. 138 k.p.c., jeżeli doręczający (np. listonosz, kurier sądowy) nie zastanie adresata w jego mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi. Przepis ten zakłada, że dorosły domownik jest osobą, która może skutecznie przekazać pismo adresatowi. Ważne jest, aby dorosły domownik nie był przeciwnikiem adresata w sprawie, co ma na celu uniknięcie sytuacji, w której pismo mogłoby zostać celowo nieprzekazane.

Jeżeli w mieszkaniu nie ma dorosłego domownika, doręczenie może nastąpić do administracji domu, dozorcy domu lub sołtysa. Te osoby również muszą podjąć się oddania pisma adresatowi i nie mogą być jego przeciwnikami w sprawie. Przepis ten uwzględnia specyfikę polskich realiów, gdzie w wielu budynkach mieszkalnych funkcjonują administracje lub dozorcy, a w mniejszych miejscowościach sołtysi.

2. Doręczenie w miejscu pracy

W przypadku, gdy adresata nie zastano w miejscu pracy, pismo może być doręczone osobie upoważnionej do odbioru pism. Przepis ten jest szczególnie istotny w kontekście dużych przedsiębiorstw, gdzie pracownicy mogą być często nieobecni na swoich stanowiskach pracy. Osoba upoważniona do odbioru pism powinna być formalnie wyznaczona przez pracodawcę i mieć odpowiednie pełnomocnictwo do odbioru korespondencji.

3. Skutki doręczenia

Doręczenie pisma sądowego dorosłemu domownikowi, administracji domu, dozorcy domu, sołtysowi lub osobie upoważnionej do odbioru pism w miejscu pracy jest skuteczne z chwilą jego dokonania. Oznacza to, że od tego momentu zaczynają biec terminy procesowe, co ma istotne znaczenie dla stron postępowania.

4. Problemy praktyczne

W praktyce mogą pojawić się różne problemy związane z doręczeniem pism na podstawie art. 138 k.p.c. Przykładowo, dorosły domownik może odmówić przyjęcia pisma, co może prowadzić do konieczności ponowienia próby doręczenia. Podobnie, administracja domu, dozorca czy sołtys mogą nie podjąć się oddania pisma adresatowi, co również komplikuje proces doręczenia.

5. Znaczenie dla stron postępowania

Dla stron postępowania sądowego art. 138 k.p.c. ma kluczowe znaczenie, ponieważ zapewnia alternatywne metody doręczenia pism sądowych, co minimalizuje ryzyko opóźnień w postępowaniu. Strony powinny być świadome, że doręczenie pism w sposób przewidziany w tym przepisie jest skuteczne i wiąże się z rozpoczęciem biegów terminów procesowych.

Podsumowanie

Art. 138 k.p.c. jest przepisem, który ma na celu zapewnienie skutecznego doręczenia pism sądowych w sytuacjach, gdy adresat nie jest obecny w miejscu zamieszkania lub pracy. Przepis ten uwzględnia różne alternatywne metody doręczenia, co ma na celu minimalizowanie ryzyka opóźnień w postępowaniu sądowym. Strony postępowania powinny być świadome znaczenia tego przepisu i jego praktycznych implikacji.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

doręczenie pisma

doręczenie sądowe

dorosły domownik

Administracja domu

Dozorca domu

osoba upoważnionaadresatmiejsce pracy

sołtys

odbiór pism

Art. 137. kpc Art. 139. kpc