Art. 1145. k.p.c. Uznanie orzeczeń sądów zagranicznych

Orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146.

Komentarz do Art. 1145. kpc

Art. 1145 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi kluczowy element polskiego systemu prawnego w kontekście międzynarodowego uznawania orzeczeń sądowych. Przepis ten wprowadza zasadę automatycznego uznania orzeczeń sądów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych, co oznacza, że takie orzeczenia są uznawane za skuteczne i mające moc prawną na terytorium Polski bez potrzeby przeprowadzania odrębnego postępowania sądowego w celu ich uznania.

Jednakże, automatyczne uznanie orzeczeń sądów państw obcych nie jest absolutne i bezwarunkowe. Art. 1145 k.p.c. odsyła do art. 1146 k.p.c., który określa przeszkody, mogące uniemożliwić uznanie takiego orzeczenia. Przeszkody te obejmują m.in.:

Sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego) - Orzeczenie sądu państwa obcego nie może być uznane, jeśli jego uznanie byłoby sprzeczne z fundamentalnymi zasadami polskiego porządku prawnego.
Brak wzajemności - Uznanie orzeczenia może być odmówione, jeśli w państwie, z którego pochodzi orzeczenie, nie są uznawane orzeczenia sądów polskich na zasadzie wzajemności.
Naruszenie prawa do obrony - Orzeczenie nie zostanie uznane, jeśli strona, przeciwko której orzeczenie zostało wydane, nie miała możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed sądem państwa obcego.
Brak jurysdykcji sądu państwa obcego - Orzeczenie nie zostanie uznane, jeśli sąd państwa obcego nie miał jurysdykcji do rozpoznania sprawy zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego.
Sprzeczność z wcześniejszym orzeczeniem sądu polskiego - Orzeczenie sądu państwa obcego nie może być uznane, jeśli jest sprzeczne z wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego wydanym w tej samej sprawie.
Sprzeczność z wcześniejszym orzeczeniem sądu państwa obcego uznanym w Polsce - Orzeczenie nie zostanie uznane, jeśli jest sprzeczne z wcześniejszym orzeczeniem sądu państwa obcego, które zostało już uznane w Polsce.

W praktyce, art. 1145 k.p.c. odgrywa istotną rolę w ułatwianiu międzynarodowej współpracy sądowej i zapewnianiu pewności prawnej w transgranicznych stosunkach cywilnoprawnych. Automatyczne uznanie orzeczeń sądów państw obcych przyczynia się do efektywności i szybkości postępowań, eliminując potrzebę dublowania procesów sądowych. Jednakże, mechanizm ten jest równocześnie zabezpieczony przed nadużyciami poprzez wyraźnie określone przeszkody uznania, które chronią suwerenność i porządek prawny Rzeczypospolitej Polskiej.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

orzeczenie sądu

sprawa cywilna

uznanie prawa

przeszkoda prawna

art. 1146

Art. 1144¹³.Art. 1146.