Art. 110. k.p.c. Zwrot kosztów od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego

Sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego – po ich wysłuchaniu – zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą.

Komentarz do Art. 110. kpc

Art. 110 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi, że sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą, po uprzednim ich wysłuchaniu. Przepis ten ma na celu zapewnienie sprawiedliwości proceduralnej oraz ochronę stron postępowania przed nieuzasadnionymi kosztami wynikającymi z niewłaściwego zachowania osób uczestniczących w procesie.

Zakres podmiotowy:
- Świadek: Osoba wezwana do złożenia zeznań w sprawie. Świadek może ponosić odpowiedzialność za koszty, jeśli jego działania lub zaniechania, wynikające z rażącej winy, spowodowały dodatkowe koszty postępowania.
- Biegły: Ekspert powołany przez sąd do wydania opinii w sprawie. Biegły może być obciążony kosztami, jeśli jego opinia lub zachowanie, wynikające z rażącej winy, spowodowały dodatkowe koszty.
- Pełnomocnik: Osoba reprezentująca stronę w postępowaniu. Pełnomocnik może ponosić odpowiedzialność za koszty, jeśli jego działania lub zaniechania, wynikające z rażącej winy, spowodowały dodatkowe koszty.
- Przedstawiciel ustawowy: Osoba reprezentująca stronę, która nie ma zdolności do czynności prawnych. Przedstawiciel ustawowy może być obciążony kosztami, jeśli jego działania lub zaniechania, wynikające z rażącej winy, spowodowały dodatkowe koszty.
Rażąca wina:
- Definicja: Rażąca wina to szczególnie poważne niedbalstwo lub lekkomyślność, które wykracza poza zwykłe zaniedbanie. Jest to zachowanie, które w sposób oczywisty odbiega od standardów staranności wymaganych w danej sytuacji.
- Przykłady: Przykładem rażącej winy może być celowe wprowadzenie sądu w błąd, złożenie fałszywych zeznań, nieuzasadnione opóźnianie postępowania, czy też wydanie opinii przez biegłego bez odpowiedniego przygotowania.
Procedura:
- Wysłuchanie: Przed zasądzeniem zwrotu kosztów, sąd ma obowiązek wysłuchać osobę, której dotyczy decyzja. Jest to realizacja zasady audiatur et altera pars (niech będzie wysłuchana i druga strona), która jest fundamentem sprawiedliwego procesu.
- Decyzja sądu: Sąd, po wysłuchaniu osoby, może podjąć decyzję o zasądzeniu zwrotu kosztów. Decyzja ta powinna być uzasadniona i oparta na dowodach wskazujących na rażącą winę.
Skutki:
- Zwrot kosztów: Osoba, od której zasądzono zwrot kosztów, jest zobowiązana do pokrycia dodatkowych wydatków poniesionych przez stronę lub strony postępowania w wyniku jej rażącej winy.
- Dyscyplina procesowa: Przepis ten ma również funkcję prewencyjną, mającą na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania i zapobieżenie niewłaściwym zachowaniom, które mogą prowadzić do nieuzasadnionych kosztów.

Art. 110 k.p.c. jest istotnym narzędziem w rękach sądu, umożliwiającym ochronę interesów stron postępowania oraz zapewnienie sprawiedliwości proceduralnej. Jego stosowanie wymaga jednak staranności i dokładnej analizy okoliczności sprawy, aby uniknąć niesprawiedliwego obciążenia kosztami osób uczestniczących w procesie.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 109. kpc Art. 117. kpc