Art. 59. k.c. Bezskuteczność względna umowy

W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.

Komentarz do Art. 59. kc

Art. 59 Kodeksu cywilnego wprowadza instytucję ochrony interesów osób trzecich w przypadku zawarcia umowy, która uniemożliwia lub utrudnia zadośćuczynienie ich roszczeniom. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie praw osób trzecich przed działaniami stron umowy, które mogą prowadzić do pokrzywdzenia tych osób.

Treść przepisu

Art. 59 Kodeksu cywilnego stanowi:

W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.

Przesłanki uznania umowy za bezskuteczną

Zawarcie umowy: Przepis odnosi się do sytuacji, w której została zawarta umowa między stronami.
Niemożność zadośćuczynienia roszczeniu osoby trzeciej: Umowa musi powodować, że zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej staje się całkowicie lub częściowo niemożliwe. Może to dotyczyć zarówno roszczeń majątkowych, jak i niemajątkowych.
Wiedza stron o roszczeniu osoby trzeciej: Aby osoba trzecia mogła żądać uznania umowy za bezskuteczną, strony umowy muszą wiedzieć o jej roszczeniu. Wiedza ta może być zarówno rzeczywista, jak i domniemana.
Nieodpłatność umowy: Alternatywnie, osoba trzecia może żądać uznania umowy za bezskuteczną, jeżeli umowa była nieodpłatna. W takim przypadku nie jest konieczne wykazywanie wiedzy stron o roszczeniu osoby trzeciej.

Termin na zgłoszenie żądania

Osoba trzecia może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej w terminie jednego roku od zawarcia umowy. Jest to termin zawity, co oznacza, że po jego upływie roszczenie wygasa i nie może być dochodzone.

Skutki uznania umowy za bezskuteczną

Uznanie umowy za bezskuteczną w stosunku do osoby trzeciej oznacza, że umowa ta nie wywołuje skutków prawnych wobec tej osoby. W praktyce może to oznaczać, że osoba trzecia będzie mogła dochodzić swoich roszczeń tak, jakby umowa nie została zawarta.

Podsumowanie

Art. 59 Kodeksu cywilnego stanowi ważny mechanizm ochrony interesów osób trzecich, które mogą być pokrzywdzone przez zawarcie umowy między innymi podmiotami. Przepis ten wprowadza równowagę między swobodą umów a ochroną praw osób trzecich, umożliwiając im dochodzenie swoich roszczeń w sytuacjach, gdy umowa zawarta przez inne osoby uniemożliwia lub utrudnia zadośćuczynienie tym roszczeniom. Ważne jest jednak, aby osoby trzecie działały szybko i zgłaszały swoje żądania w terminie jednego roku od zawarcia umowy, aby nie utracić możliwości ochrony swoich praw.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

zawarcie umowy

wykonanie umowy

roszczenie zadośćuczynienia

osoba trzecia

uznanie żądania

umowa bezskuteczna

strona umowy

roszczenia osoby trzeciej

upływ roku

Art. 58. kc Art. 60. kc