Art. 31. k.c. Domniemanie chwili śmierci

§ 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych – pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Komentarz do Art. 31. kc

Art. 31 Kodeksu cywilnego (KC) dotyczy kwestii uznania za zmarłego osoby zaginionej. Przepis ten ma kluczowe znaczenie w sytuacjach, gdy nie ma bezpośrednich dowodów na śmierć osoby, ale istnieją przesłanki, by przypuszczać, że taka osoba nie żyje. Oto szczegółowe wyjaśnienie poszczególnych paragrafów tego artykułu:

§ 1. Domniemanie śmierci w chwili oznaczonej w orzeczeniu

Pierwszy paragraf mówi o zasadzie, zgodnie z którą domniemywa się, że osoba zaginiona zmarła w chwili określonej w orzeczeniu sądu o uznaniu tej osoby za zmarłą. Oznacza to, że dla celów prawnych (np. dziedziczenia, rozwiązania małżeństwa) przyjmuje się, że osoba ta zmarła w konkretnym momencie, nawet jeśli brak jest bezpośrednich dowodów na śmierć. Orzeczenie to jest wydawane przez sąd na wniosek zainteresowanej osoby (np. członka rodziny) po spełnieniu określonych przepisami warunków, takich jak upływ określonego czasu od momentu, kiedy osoba została po raz ostatni widziana lub od kiedy przestała dawać znaki życia.

§ 2. Określenie chwili domniemanej śmierci

Drugi paragraf precyzuje, jak ustala się moment domniemanej śmierci osoby zaginionej. Jeżeli na podstawie dostępnych okoliczności można ustalić najbardziej prawdopodobną chwilę śmierci, to właśnie ta chwila jest brana pod uwagę. W przypadku braku jakichkolwiek danych, za moment śmierci uznaje się pierwszy dzień okresu, po którego upływie możliwe było uznanie osoby za zmarłą. To przepis, który pozwala na pewną elastyczność w ustalaniu momentu śmierci, zależnie od dostępnych informacji i okoliczności.

§ 3. Ustalenie chwili śmierci w przypadku ogólnego oznaczenia czasu

Trzeci paragraf dotyczy sytuacji, w której w orzeczeniu sądu czas śmierci osoby zaginionej został określony jedynie za pomocą daty (bez konkretnej godziny). W takim przypadku za moment domniemanej śmierci przyjmuje się koniec tego dnia, czyli godzinę 23:59 danego dnia. Jest to ważne dla jednoznacznego określenia momentu, od którego zaczynają biec różne terminy prawne, np. związane z dziedziczeniem.

Znaczenie praktyczne

Art. 31 KC ma istotne znaczenie w praktyce prawnej, ponieważ pozwala na rozwiązanie wielu kwestii cywilnoprawnych związanych z osobami zaginionymi, takich jak dziedziczenie, status małżeński czy kwestie majątkowe. Dzięki procedurze uznania za zmarłego można wprowadzić pewność prawną w sytuacje, które inaczej pozostałyby nierozstrzygnięte.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

zaginiony

zmarły

orzeczenie

data

czas

Art. 30. kc Art. 32. kc