Orzeczenie

Orzeczenie to formalne rozstrzygnięcie wydane przez sąd albo inny uprawniony organ orzekający w konkretnej sprawie. Określa ono sposób rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia, a często także prawa, obowiązki lub odpowiedzialność uczestników postępowania. Orzeczenie może kończyć postępowanie w całości albo rozstrzygać jego określony etap lub kwestię uboczną.

W postępowaniu sądowym podstawowymi rodzajami orzeczeń są wyrok i postanowienie. Wyrok co do zasady rozstrzyga istotę sprawy, natomiast postanowienie może dotyczyć zarówno kwestii procesowych, jak i niektórych spraw rozpoznawanych bez wydawania wyroku. W określonych postępowaniach występują także nakazy lub inne szczególne formy rozstrzygnięć. Termin „orzeczenie” może odnosić się również do rozstrzygnięć organów pozasądowych, jeżeli przepisy przyznają im kompetencję do rozpoznawania spraw, przykładowo do orzeczenia kolegium w sprawach dotyczących opłat za użytkowanie wieczyste.

Orzeczenie powinno mieć treść pozwalającą ustalić, czego dotyczy i jakie skutki wywołuje. Zależnie od rodzaju sprawy może obejmować między innymi rozstrzygnięcie o odpowiedzialności, karze, środkach karnych, obowiązku naprawienia szkody, kosztach postępowania albo innych należnościach. W sprawach cywilnych może kształtować prawa i obowiązki stron, a w sprawach karnych lub karnych skarbowych rozstrzygać o odpowiedzialności oraz konsekwencjach czynu.

Znaczenie orzeczenia zależy także od jego statusu procesowego. Po upływie terminu do zaskarżenia albo po rozpoznaniu środka odwoławczego może stać się prawomocne. Niektóre orzeczenia, po spełnieniu wymaganych warunków, mogą być wykonywane przymusowo. Wniesienie odwołania, sprzeciwu lub kasacji może prowadzić do kontroli orzeczenia, a w określonych przypadkach również wstrzymać albo wyłączyć jego wykonanie. Orzeczenie może być także podstawą wznowienia postępowania, uznania rozstrzygnięcia wydanego w innym państwie lub odmowy zastosowania określonego środka, jeżeli nie spełnia wymagań przewidzianych w prawie.