Art. 226. k.c. Zwrot nakładów koniecznych

§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.

§ 2. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.

Komentarz do Art. 226. kc

Art. 226 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane z roszczeniami samoistnego posiadacza w odniesieniu do nakładów poniesionych na rzecz, którą posiada. Przepis ten rozróżnia sytuacje, w których posiadacz działa w dobrej wierze oraz w złej wierze, co ma istotne znaczenie dla zakresu jego roszczeń wobec właściciela rzeczy.

1. Posiadacz w dobrej wierze

Definicja: Posiadacz w dobrej wierze to osoba, która jest przekonana, że przysługuje jej prawo do posiadania rzeczy, mimo że w rzeczywistości takiego prawa nie posiada.

Roszczenia:

Nakłady konieczne: Posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych, ale tylko w zakresie, w jakim nakłady te nie mają pokrycia w korzyściach uzyskanych z rzeczy. Nakłady konieczne to takie, które są niezbędne do utrzymania rzeczy w stanie zdatnym do użytku.
Inne nakłady: Posiadacz może również żądać zwrotu innych nakładów (np. ulepszeń), ale tylko w zakresie, w jakim zwiększają one wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi.

Ograniczenie roszczeń: Jeżeli posiadacz dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych dokonanych po tej chwili.

2. Posiadacz w złej wierze

Definicja: Posiadacz w złej wierze to osoba, która wie lub powinna wiedzieć, że nie przysługuje jej prawo do posiadania rzeczy.

Roszczenia:

Nakłady konieczne: Posiadacz w złej wierze może żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych, i to tylko w zakresie, w jakim właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem. Oznacza to, że posiadacz w złej wierze ma znacznie ograniczone możliwości dochodzenia zwrotu nakładów w porównaniu do posiadacza w dobrej wierze.

Analiza

Art. 226 Kodeksu cywilnego wprowadza zasadę, że posiadacz, który działa w dobrej wierze, jest w lepszej sytuacji prawnej niż posiadacz w złej wierze. Posiadacz w dobrej wierze ma prawo do zwrotu nakładów koniecznych oraz innych nakładów, które zwiększają wartość rzeczy, co ma na celu ochronę jego interesów i zachęcenie do dbania o rzecz. Natomiast posiadacz w złej wierze jest ograniczony jedynie do zwrotu nakładów koniecznych, co ma na celu zniechęcenie do bezprawnego posiadania rzeczy.

Przepis ten jest wyrazem zasady, że prawo nie powinno chronić osób działających w złej wierze, a jednocześnie powinno zapewniać pewną ochronę osobom, które w dobrej wierze dbają o cudzą własność. W praktyce oznacza to, że posiadacz w dobrej wierze, który poniósł nakłady na rzecz, może liczyć na ich zwrot, o ile nie uzyskał z niej korzyści pokrywających te nakłady. Posiadacz w złej wierze ma natomiast znacznie ograniczone możliwości dochodzenia zwrotu nakładów, co jest zgodne z zasadą, że nie można czerpać korzyści z własnego bezprawia.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

samoistny posiadacz

zwrot nakładów

nakłady konieczne

korzyści z rzeczy

wartość rzeczy

chwila wydania

właściciel rzeczy

powództwo o wydanie

wzbogacenie właściciela

bezpodstawne wzbogacenie

Art. 225.Art. 227.