Zgodność z prawem

Zgodność z prawem oznacza stan, w którym działanie, zaniechanie, czynność prawna, decyzja albo określony interes lub przedmiot nie narusza obowiązujących przepisów i spełnia wymagania przewidziane dla danej sytuacji. Jest to podstawowe kryterium oceny legalności postępowania osób, przedsiębiorców, organów administracji, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów.

Ocena zgodności z prawem może dotyczyć zarówno treści działania, jak i sposobu jego podjęcia. Obejmuje w szczególności:

• zgodność materialną, czyli zgodność treści rozstrzygnięcia lub czynności z prawami i obowiązkami określonymi w przepisach,
• zgodność formalną i proceduralną, czyli zachowanie wymaganej formy, właściwości organu, terminów oraz trybu postępowania,
• zgodność z prawem polskim, stosowaną między innymi przy ocenie transgranicznych połączeń i przekształceń spółek.

Pojęcie występuje w wielu dziedzinach prawa. W prawie administracyjnym stanowi kryterium nadzoru nad działalnością samorządu oraz udziału prokuratora w postępowaniu. W sektorze finansów publicznych jest jednym z wymagań prawidłowego wykonywania zadań, obok efektywności, oszczędności i terminowości. W prawie cywilnym może odnosić się do interesu majątkowego, który może być objęty ubezpieczeniem, a także do oceny czynności i roszczeń. W prawie pracy niezgodność z prawem może uzasadniać odmowę rejestracji układu. W prawie spółek sąd rejestrowy bada zgodność określonych czynności reorganizacyjnych z prawem i może potwierdzać ją w zaświadczeniu.

W postępowaniu sądowym zgodność z prawem jest również miarą prawidłowości orzeczenia. Sąd Najwyższy może oddalić skargę kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie odpowiada prawu, nawet jeśli jego uzasadnienie zawiera błędy. Stwierdzenie niezgodności z prawem może prowadzić między innymi do odmowy dokonania czynności, uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia, wykreślenia wpisu albo zastosowania innych skutków przewidzianych w przepisach.