Zgoda wierzyciela

Zgoda wierzyciela to wyrażone przez wierzyciela aprobowanie określonej czynności prawnej lub sposobu wykonania zobowiązania, którego skutki mogą wpływać na jego prawa albo możliwość zaspokojenia roszczenia. Termin ten nie oznacza jednej, odrębnie uregulowanej instytucji. Jego znaczenie zależy od przepisu, w którym został użyty, oraz od rodzaju czynności wymagającej zgody.

Zgoda może być udzielona przed dokonaniem czynności albo po jej dokonaniu, jeżeli właściwe przepisy dopuszczają takie potwierdzenie. Co do zasady powinna pochodzić od wierzyciela, czyli podmiotu uprawnionego do żądania świadczenia. W niektórych sytuacjach, na przykład po ogłoszeniu upadłości, znaczenie może mieć zgoda syndyka. Forma zgody jest ustalana na podstawie charakteru czynności i przepisów szczególnych. Sama zgoda nie musi oznaczać zrzeczenia się wierzytelności, lecz może być warunkiem skuteczności określonego działania.

W prawie cywilnym zgoda wierzyciela może pozwalać na spełnienie innego świadczenia w miejsce pierwotnie należnego, zwolnienie dłużnika z obowiązku przez zapłatę kary umownej albo ograniczenie odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa za zobowiązania zbywcy. W przypadku fundacji rodzinnej zgoda może być konieczna do wyłączenia lub ograniczenia jej odpowiedzialności za określone zobowiązania fundatora.

W postępowaniu cywilnym zgoda wierzyciela występuje między innymi przy zwrocie dłużnikowi przedmiotu złożonego do depozytu sądowego oraz przy określonym sposobie sprzedaży zajętego prawa przez komornika. W prawie spółek może warunkować zawarcie porozumienia dotyczącego zakończenia działalności spółki. W przepisach o księgach wieczystych i hipotece zgoda wierzyciela hipotecznego może mieć znaczenie dla rozporządzenia odszkodowaniem lub zmiany sytuacji zabezpieczenia.

Zgoda wierzyciela różni się od jego sprzeciwu. Sprzeciw jest działaniem zmierzającym do zablokowania czynności, natomiast zgoda stanowi jej akceptację, gdy wymaga jej ustawa albo umowa. Skutek braku zgody również zależy od konkretnego przepisu i może polegać na nieskuteczności czynności, braku możliwości dokonania czynności przez organ lub utrzymaniu odpowiedzialności dłużnika.