Zgłoszenie roszczeń

Zgłoszenie roszczeń to czynność polegająca na zakomunikowaniu określonemu podmiotowi, że uprawniony domaga się spełnienia świadczenia lub ochrony przysługującego mu prawa. Roszczeniem jest możliwość żądania od oznaczonej osoby określonego zachowania, na przykład zapłaty, wydania rzeczy, naprawienia szkody albo wykonania obowiązku. Zgłoszenie może dotyczyć jednego roszczenia lub większej ich liczby.

Termin ten nie oznacza jednej, jednolicie uregulowanej czynności prawnej. Jego znaczenie zależy od przepisu i sytuacji, w której występuje. Zgłoszenie może być kierowane do dłużnika, ubezpieczyciela, sądu, zarządcy majątku albo innego podmiotu wskazanego w ustawie. W zależności od regulacji może wymagać określonej formy, wskazania podstawy roszczenia, jego wysokości, terminu wymagalności lub przedstawienia dokumentów. Samo zgłoszenie nie zawsze jest pozwem i co do zasady nie zastępuje postępowania sądowego, jeżeli do uzyskania przymusowego wykonania świadczenia potrzebne jest orzeczenie.

Najważniejsze cechy zgłoszenia roszczeń:

• może być dokonane dobrowolnie albo w wykonaniu ustawowego obowiązku;
• często musi nastąpić w określonym terminie, na przykład po ogłoszeniu skierowanym do wierzycieli;
• może służyć zachowaniu lub uruchomieniu określonych skutków prawnych;
• skutki uchybienia terminowi są zależne od konkretnego przepisu i mogą obejmować odmowę uwzględnienia roszczenia w danym postępowaniu, utratę określonego uprawnienia albo inne konsekwencje przewidziane w ustawie.

W Kodeksie cywilnym zgłoszenie roszczenia ubezpieczycielowi może, w przypadkach określonych przepisami, wpływać na bieg przedawnienia. W Kodeksie spółek handlowych wierzyciele mogą być wzywani do zgłoszenia roszczeń w związku z obniżeniem kapitału zakładowego. W Kodeksie postępowania cywilnego pojęcie to wiąże się także z dochodzeniem roszczeń w toku sprawy, w tym z zakresem żądania objętego powództwem. W praktyce zgłoszenie pozwala określić, czego uprawniony żąda, wobec kogo oraz na jakiej podstawie, a także ustalić, czy czynność została dokonana w wymaganym czasie.