Zeznanie świadka

Zeznanie świadka to wypowiedź osoby wezwanej lub dopuszczonej do udziału w postępowaniu, dotycząca faktów, które znała lub zaobserwowała i które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jest środkiem dowodowym, a świadek nie występuje jako strona postępowania i nie przedstawia własnych żądań. Jego relacja może dotyczyć między innymi przebiegu zdarzenia, zachowania innych osób, zawarcia umowy albo okoliczności istotnych dla odpowiedzialności lub istnienia określonego prawa.

Zeznanie jest składane przede wszystkim ustnie podczas przesłuchania, a jego treść utrwala się w protokole. W określonych sytuacjach przesłuchanie może odbyć się na odległość. Protokół może być świadkowi odczytany, a następnie podpisany zgodnie z właściwymi przepisami. Świadek powinien stawić się na wezwanie i odpowiadać zgodnie z prawdą. Przed przesłuchaniem jest zwykle pouczany o odpowiedzialności za złożenie fałszywych zeznań.

Najważniejsze cechy zeznań świadka:

• odnoszą się do faktów, a nie do rozstrzygnięcia sprawy przez organ lub sąd;
• podlegają ocenie razem z innymi dowodami, w tym dokumentami i wyjaśnieniami stron;
• mogą być kwestionowane, gdy są niespójne, sprzeczne z innymi dowodami albo pochodzą z niewiarygodnego źródła;
• co do zasady są składane indywidualnie, dlatego świadkowie, którzy nie zostali jeszcze przesłuchani, mogą być wyłączeni z obecności przy przesłuchaniu innych osób.

Prawo przewiduje sytuacje, w których świadek może odmówić złożenia zeznań, zwłaszcza ze względu na bliską relację z określoną osobą. W niektórych postępowaniach możliwa jest także odmowa odpowiedzi na konkretne pytanie, gdy odpowiedź mogłaby narazić świadka lub osobę mu bliską na odpowiedzialność, hańbę, szkodę majątkową albo ujawnienie chronionej tajemnicy. Zakres tych uprawnień zależy od rodzaju postępowania.

Instytucja występuje między innymi w postępowaniu cywilnym, karnym, administracyjnym, podatkowym oraz w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów. Zeznania pomagają organowi lub sądowi ustalić stan faktyczny, ale samo ich złożenie nie przesądza o prawdziwości przedstawionej wersji zdarzeń.