Przepis wskazuje, kiedy urządzenie pływające jest statkiem morskim. Decyduje o tym jego przeznaczenie albo faktyczne używanie do żeglugi morskiej. Nie ma więc znaczenia wyłącznie nazwa urządzenia, lecz jego związek z żeglugą morską. Osobno określono statek morski w budowie. Jest nim jednostka od położenia stępki albo wykonania równorzędnych prac konstrukcyjnych w miejscu wodowania do chwili zakończenia budowy.

Kodeks morski

Przepis określa ogólny zakres Kodeksu morskiego. Ten akt prawny dotyczy stosunków prawnych, a więc relacji regulowanych przez prawo, jeżeli pozostają one związane z żeglugą morską. Nie obejmuje zatem wszystkich spraw dotyczących morza, lecz te, które mają związek z żeglugą i wywołują skutki prawne. Przepis nie wskazuje konkretnych praw, obowiązków ani procedur, lecz wyznacza przedmiot regulacji całego Kodeksu.

Przepis ustanawia kolejność stosowania regulacji w sprawach cywilnych związanych z żeglugą morską. W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy daną kwestię reguluje Kodeks morski. Jeżeli nie zawiera on odpowiedniego przepisu, zastosowanie znajdują przepisy prawa cywilnego. Oznacza to, że prawo cywilne pełni tu funkcję uzupełniającą: pozwala rozstrzygać sprawy, których Kodeks morski nie reguluje. Zasada dotyczy wyłącznie stosunków cywilnoprawnych związanych z żeglugą morską.

Przepis określa zakres zastosowania Kodeksu morskiego oraz jego relację do innych przepisów. Zgodnie z § 1 Kodeks morski reguluje stosunki prawne związane z żeglugą morską. Obejmuje więc sprawy, których związek z żeglugą morską wynika z ich przedmiotu lub charakteru.

§ 2 ustanawia zasadę uzupełniającego stosowania prawa cywilnego. W stosunkach cywilnoprawnych związanych z żeglugą morską pierwszeństwo mają przepisy Kodeksu morskiego. Dopiero gdy nie ma w nim odpowiednich regulacji, stosuje się przepisy prawa cywilnego. Oznacza to, że prawo cywilne pełni funkcję uzupełniającą wobec kodeksowej regulacji tych stosunków, a nie zastępuje jej w zakresie, który został wprost uregulowany.

§ 3 wskazuje natomiast grupy spraw wyłączone z pełnego uregulowania w Kodeksie morskim. Stosunki pracy na statkach morskich, sprawy bezpieczeństwa morskiego oraz zapobieganie zanieczyszczaniu morza przez statki regulują odrębne przepisy. Tak samo jest w przypadku innych spraw, jeżeli nie zostały uregulowane przepisami Kodeksu morskiego.

Praktyczne znaczenie przepisu polega na wskazaniu, gdzie należy szukać podstawy prawnej. Dla stosunków związanych z żeglugą morską punktem wyjścia jest Kodeks morski, w sprawach cywilnoprawnych nieuregulowanych w tym kodeksie zastosowanie znajduje prawo cywilne, natomiast w wymienionych dziedzinach oraz w pozostałym zakresie nieuregulowanym należy uwzględniać odrębne przepisy.

Kodeks morski.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2001/1545/text/U/D20011545Lj.pdf

Przepis określa podstawową konstrukcję umowy ubezpieczenia morskiego oraz zakres ryzyk, które mogą zostać nią objęte. Zgodnie z § 1 ubezpieczyciel, w zamian za składkę ubezpieczeniową, zobowiązuje się wypłacić odszkodowanie za szkody poniesione wskutek niebezpieczeństw związanych z żeglugą morską, na które narażony jest przedmiot ubezpieczenia. Ochrona ubezpieczeniowa jest więc powiązana zarówno z istnieniem szkody, jak i z jej związkiem z określonymi niebezpieczeństwami występującymi w związku z żeglugą.

§ 2 rozszerza możliwy zakres umowy. Ubezpieczeniem morskim można objąć także niebezpieczeństwa związane z przewozem morskim, jeżeli przedmiot ubezpieczenia jest w jego ramach narażony na ryzyka podczas przewozu lotniczego, na wodach śródlądowych albo na lądzie. Oznacza to, że umowa nie musi ograniczać się wyłącznie do zagrożeń występujących na morzu. Rozszerzenie dotyczy jednak niebezpieczeństw pozostających w związku z przewozem morskim.

§ 3 przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o ubezpieczeniu morskim do ubezpieczenia statków znajdujących się w budowie. Dzięki temu regulacja obejmuje nie tylko statki już używane w żegludze, lecz także statki na etapie budowy, w zakresie wynikającym z odpowiedniego zastosowania tych przepisów. W praktyce przepis wyznacza podstawowe elementy tej umowy: składkę, zobowiązanie ubezpieczyciela do wypłaty odszkodowania oraz zakres niebezpieczeństw, które mogą uzasadniać ochronę.

Przepis określa, jakie interesy mogą stać się przedmiotem ubezpieczenia morskiego. Podstawą jest **interes majątkowy**, czyli interes związany z żeglugą morską, który można ocenić w pieniądzach. Obie przesłanki muszą wystąpić łącznie: sam związek z żeglugą morską nie wystarcza, jeżeli danego interesu nie da się wyrazić w wartości pieniężnej.

§ 1 formułuje ogólną zasadę, posługując się szerokim określeniem „każdy interes majątkowy”. Oznacza to, że przepis nie ogranicza ubezpieczenia wyłącznie do rzeczy znajdujących się na statku. Ochroną może być objęty również określony zysk, koszt, opłata, zobowiązanie albo wierzytelność, o ile spełnia wskazane kryteria.

§ 2 wymienia przykładowe przedmioty ubezpieczenia. Są wśród nich **statek i ładunek**, a także należności związane z przewozem, takie jak fracht, opłata za przewóz pasażerów i opłata czarterowa. Przepis obejmuje również spodziewany zysk na ładunku, prowizję oraz wydatki awarii wspólnej. Przedmiotem ubezpieczenia może być ponadto zobowiązanie z tytułu odpowiedzialności cywilnej oraz wierzytelność zabezpieczona na statku, ładunku lub frachcie.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na wskazaniu szerokiego katalogu możliwych interesów objętych ubezpieczeniem morskim. Wyliczenie z § 2 ma charakter przykładowy, ponieważ poprzedza je zwrot „w szczególności”. O zakresie zastosowania decyduje więc nie sama nazwa danego interesu, lecz jego majątkowy charakter, związek z żeglugą morską i możliwość oceny w pieniądzach.

Przepis wskazuje, kiedy statek może być używany na morzu. Jest to dopuszczalne tylko wtedy, gdy załoga ma odpowiednie kwalifikacje oraz gdy jej skład odpowiada wymaganiom. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków oznacza, że statek nie może być używany w żegludze morskiej. Wymóg dotyczy zarówno przygotowania załogi, jak i jej obsady w wymaganym składzie.

o bezpieczeństwie morskim

Przepis porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie o podatku tonażowym. Ma to znaczenie dla ustalenia, kogo i jakiej działalności dotyczą dalsze regulacje oraz jak rozumieć dane używane przy określaniu okresu opodatkowania i parametrów statku.

„Przedsiębiorca żeglugowy” obejmuje osoby fizyczne, osoby prawne, określone spółki, wspólników spółki cywilnej lub jawnej oraz przedsiębiorców zagranicznych prowadzących wskazaną działalność w Polsce. Podmiot ten musi spełniać co najmniej jeden z warunków: uprawiać we własnym imieniu żeglugę statkiem własnym lub cudzym i posiadać ważny „Dokument Zgodności”, być właścicielem statku bez równoczesnego uprawiania takiej żeglugi albo zarządzać cudzym statkiem w cudzym imieniu i na cudzą rzecz oraz posiadać ten dokument. „Dokument Zgodności” potwierdza spełnianie wymagań Kodeksu ISM, określonych w konwencji SOLAS.

„Żegluga międzynarodowa” obejmuje przewozy między portami polskimi i zagranicznymi, określone podróże między portami polskimi, przewozy między portami polskimi a miejscami poza granicą polskiego morza terytorialnego oraz żeglugę między portami zagranicznymi. „Statek” oznacza morski statek handlowy o polskiej przynależności.

Przepis wyjaśnia również „transport multimodalny”, „okres eksploatacji statku”, „okres opodatkowania” oraz pojemność netto i brutto, ustalaną w międzynarodowym świadectwie pomiarowym. Szczegółowo określa „zarządzanie cudzym statkiem”, obejmujące zarządzanie techniczne i załogą, w tym zapewnienie zdatności statku, właściwej obsady, ubezpieczenia, podróży, opieki medycznej i szkoleń. Uzupełnieniem są definicje „przedsiębiorstwa w spadku”, „zarządu sukcesyjnego” i „zmarłego przedsiębiorcy”, odsyłające do przepisów o zarządzie sukcesyjnym.

o podatku tonażowym

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2006/1353/text/U/D20061353Lj.pdf

w sprawie stażu adaptacyjnego i testu umiejętności w toku postępowania o uznanie kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodów regulowanych należących do działów administracji rządowej - gospodarka morska i żegluga śródlądowa

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2017/1639/text/O/D20171639.pdf

w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznego uprawiania żeglugi przez statki morskie

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2015/48/text/O/D20150048.pdf

w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/802/text/O/D20180802.pdf

Żegluga morska

Żegluga morska w przepisach

Kodeks morski3 przepisy

Kodeks morski.3 przepisy

o bezpieczeństwie morskim1 przepis

o podatku tonażowym1 przepis

w sprawie stażu adaptacyjnego i testu umiejętności w toku postępowania o uznanie kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodów regulowanych należących do działów administracji rządowej - gospodarka morska i żegluga śródlądowa1 przepis

w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznego uprawiania żeglugi przez statki morskie1 przepis

w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich1 przepis