Zbycie nieruchomości

Zbycie nieruchomości oznacza dokonanie czynności prawnej, której skutkiem jest przeniesienie własności nieruchomości albo przeniesienie prawa użytkowania wieczystego. W określonych regulacjach termin ten obejmuje także ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu. Zbycie jest przeciwieństwem nabycia i nie oznacza samego wydania nieruchomości, zmiany jej posiadacza ani ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, takiego jak hipoteka czy służebność.

Najczęściej zbycie następuje w drodze umowy sprzedaży, ale może również wynikać z darowizny, zamiany albo umowy dożywocia. Przy umowie dożywocia przeniesieniu własności towarzyszy obciążenie nieruchomości prawem dożywocia. Co do zasady przeniesienie własności nieruchomości wymaga aktu notarialnego. Skuteczność czynności może zależeć także od spełnienia dodatkowych wymagań, na przykład zgody współmałżonka, uchwały organu spółki albo zachowania szczególnych reguł dotyczących nieruchomości rolnych.

Pojęcie zbycia nieruchomości występuje w prawie cywilnym, rodzinnym i spadkowym, handlowym oraz w regulacjach dotyczących gospodarowania mieniem publicznym. W przypadku nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego zbycie może następować w przetargu, z zachowaniem jawności i równego dostępu, albo w innym trybie przewidzianym przepisami. Niektórym osobom może przysługiwać pierwszeństwo w nabyciu.

Zbycie ma również znaczenie przy korzystaniu z bonifikat związanych z użytkowaniem wieczystym. Wcześniejsze zbycie nieruchomości może w określonych sytuacjach skutkować obowiązkiem zwrotu udzielonej bonifikaty. W spółkach kapitałowych nabycie lub zbycie nieruchomości może wymagać uchwały właściwego organu. Z kolei zmiana planu miejscowego, która ogranicza korzystanie z nieruchomości, może prowadzić do żądania jej wykupienia przez gminę. Termin „zbycie nieruchomości” opisuje więc przede wszystkim skutek rozporządzenia prawem do nieruchomości, a szczegółowe warunki czynności zależą od rodzaju nieruchomości, jej właściciela i podstawy prawnej zbycia.