Zatarcie skazania

Zatarcie skazania to instytucja prawa karnego, której skutkiem jest uznanie skazania za niebyłe. Oznacza to, że osoba, wobec której nastąpiło zatarcie, jest traktowana jak osoba niekarana, a informacja o skazaniu podlega usunięciu z rejestru skazanych. Zatarcie nie zmienia historycznego faktu wydania wyroku, lecz usuwa jego skutki prawne na przyszłość.

Zatarcie może nastąpić:

• z mocy prawa, po upływie określonego czasu i spełnieniu warunków związanych z wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem kary,
• na podstawie orzeczenia sądu, jeżeli przepisy przewidują taką możliwość i są spełnione wymagania dotyczące zachowania skazanego oraz upływu wymaganego okresu.

W sprawach, w których zatarcie nie następuje automatycznie, o jego zastosowaniu orzeka sąd. Zatarcie może obejmować również określone środki karne, a w niektórych sytuacjach konieczne jest jednoczesne zatarcie wszystkich skazań, aby skutek ten nastąpił. Szczególne zasady przewiduje także Kodeks karny skarbowy, między innymi dla skazań za przestępstwa i wykroczenia skarbowe.

Zatarcie skazania ma znaczenie przede wszystkim przy ustalaniu karalności. Po jego nastąpieniu skazany co do zasady może odpowiadać w obrocie prawnym jako osoba niekarana, a wcześniejsze skazanie nie powinno być uwzględniane jako skazanie w postępowaniach, w których przepisy wymagają niekaralności. Nie oznacza to jednak automatycznego usunięcia każdego skutku faktycznego lub administracyjnego związanego z dawnym postępowaniem.

Instytucja ta występuje również poza ogólnym prawem karnym. Przepisy dotyczące członków organów spółek oraz zarządu fundacji rodzinnej wiążą możliwość pełnienia funkcji z niekaralnością za określone przestępstwa. Zatarcie może więc wpływać na ustanie przeszkody do pełnienia takich funkcji. Nie stanowi natomiast przeszkody do wniesienia i rozpoznania kasacji na korzyść skazanego.