Zarządca zagraniczny

Zarządca zagraniczny to osoba albo organ ustanowiony w zagranicznym postępowaniu upadłościowym, uprawniony do zarządzania majątkiem dłużnika lub do nadzorowania zarządzania tym majątkiem. Do tej kategorii może należeć także podmiot powołany tymczasowo, przed formalnym otwarciem postępowania, jeżeli jego zadaniem jest zabezpieczenie majątku albo kontrolowanie działań dłużnika.

Termin odnosi się przede wszystkim do prawa upadłościowego i transgranicznych postępowań dotyczących niewypłacalności. Nie oznacza każdego zagranicznego menedżera lub pełnomocnika przedsiębiorcy. Decydujące jest jego formalne ustanowienie w postępowaniu upadłościowym oraz zakres kompetencji wynikający z prawa państwa, w którym to postępowanie się toczy.

W praktyce zarządca zagraniczny może występować w postępowaniu głównym, obejmującym zasadniczo całość majątku dłużnika, albo w postępowaniu prowadzonym w innym państwie, dotyczącym określonej części jego działalności lub majątku. Jego kompetencje mogą obejmować ochronę i spisanie składników majątkowych, reprezentowanie dłużnika lub masy upadłości, wykonywanie czynności zarządczych oraz podejmowanie działań potrzebnych do przeprowadzenia postępowania.

Ustanowienie zarządcy zagranicznego ma znaczenie w Polsce, gdy postępowanie prowadzone za granicą ma wywoływać skutki na terytorium Polski. Zarządca może wystąpić o uznanie zagranicznego postępowania upadłościowego, przedstawiając dokumenty potwierdzające jego otwarcie oraz ustanowienie. Po uznaniu postępowania może korzystać z uprawnień przewidzianych w polskim prawie, w szczególności podejmować czynności dotyczące majątku dłużnika znajdującego się w Polsce, z uwzględnieniem rozstrzygnięć polskiego sądu i ustawowych ograniczeń.

Samo ustanowienie zarządcy zagranicznego nie powoduje automatycznego wyłączenia jurysdykcji sądów polskich. Skutki jego działania zależą od rodzaju zagranicznego postępowania, decyzji o jego uznaniu oraz przepisów regulujących współpracę sądów i organów państw. Informacje o takim zarządcy mogą podlegać ujawnieniu w rejestrze przedsiębiorców, jeżeli wymagają tego przepisy dotyczące wpisów związanych z niewypłacalnością lub zarządem przedsiębiorcy. Terminu tego nie należy utożsamiać z polskim syndykiem, nadzorcą ani zarządcą ustanawianym w krajowym postępowaniu, choć pełnione funkcje mogą mieć podobny charakter.