Zapłata

Zapłata to w polskim prawie spełnienie świadczenia pieniężnego przez dłużnika na rzecz wierzyciela. Najczęściej prowadzi do wykonania i wygaśnięcia zobowiązania, w całości albo w odpowiedniej części. O zapłacie decydują przede wszystkim kwota, termin, sposób oraz miejsce spełnienia świadczenia, a także tytuł prawny, z którego wynika obowiązek zapłaty.

Zapłata może dotyczyć między innymi ceny za rzecz lub usługę, odszkodowania, wynagrodzenia, opłaty publicznoprawnej, kosztów postępowania, należności zabezpieczonej hipotecznie albo wpłaty na poczet udziałów lub akcji. W zależności od przepisów lub umowy może nastąpić jednorazowo, w ratach, jako zaliczka albo przez potrącenie określonej należności. W niektórych sytuacjach dopuszczalna jest także inna forma zaspokojenia, jeżeli uprawniony wyrazi na nią zgodę.

Najważniejsze cechy zapłaty:

• powinna zostać dokonana w należnej wysokości i w wymaganym terminie;
• może być dokonana w walucie polskiej, chyba że przepisy lub zastrzeżenie umowne przewidują inaczej;
• termin zapłaty może wynikać z ustawy, decyzji administracyjnej, orzeczenia albo umowy;
• opóźnienie lub zwłoka mogą powodować obowiązek zapłaty odsetek, kosztów albo innych przewidzianych prawem konsekwencji;
• dokonanie zapłaty może wymagać jej udokumentowania, na przykład potwierdzeniem przelewu, pokwitowaniem lub adnotacją w dokumentacji.

Pojęcie występuje zarówno w prawie cywilnym, jak i administracyjnym, egzekucyjnym, karnym oraz gospodarczym. W sprawach wywłaszczeniowych odnosi się między innymi do wypłaty odszkodowania, zaliczki i waloryzacji należności. Przy opłacie adiacenckiej obowiązek zapłaty może powstać dopiero po ostateczności decyzji, a należność może zostać rozłożona na raty. W postępowaniu egzekucyjnym zapłata ceny nabycia może nastąpić bezpośrednio po przybiciu albo w późniejszym terminie określonym przepisami. W sprawach sądowych dotyczy także kosztów postępowania, od których strona może zostać zwolniona w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Termin ten obejmuje również zwrot określonych kosztów, na przykład związanych z pobraniem, przechowywaniem lub zastosowaniem komórek rozrodczych.